6 Ocak 2026 tarihinden itibaren gerçekleşen protestolarda gözaltına alınan bazı kişilere kötü muamelede bulunulduğuna yönelik iddiaların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Bu gösteriler, herhangi bir şiddet çağrısı içermeyen, demokratik tepki ve ifade özgürlüğü kapsamında gerçekleştirilen, büyük ölçüde açık alanlarda yapılan ve kamuoyunu bilgilendirmeyi amaçlayan nitelikte olmasına rağmen kolluk kuvvetlerinin müdahaleleriyle karşılaşmıştır. Müdahalelerin önemli bir bölümünün toplantı ve gösteriler başlamadan önce yasaklama kararlarına dayandırıldığı, bazı illerde ise herhangi bir dağılma çağrısı yapılmaksızın müdahale edildiği yönünde ciddi iddialar bulunmaktadır.

Örneğin Mardin'de saldırıların protesto edildiği barışçıl yürüyüşlere çok sayıda yurttaşın katıldığı, ancak kolluk kuvvetlerinin müdahalesi sonucunda aralarında çocukların da bulunduğu çok sayıda kişinin gözaltına alındığı ve gözaltı süreçlerinde avukatlara erişimin fiilen zorlaştırıldığı kamuoyuna yansımıştır.

Urfa'da benzer içerikte düzenlenen protestolarda kolluk müdahalelerinin sertleştiği, müdahaleler sırasında yaralanmaların meydana geldiği, çok sayıda kişinin uzun süre gözaltında tutulduğu ve bazı kişiler hakkında tutuklama tedbirine başvurulduğu bilinmektedir.

Van'da gerçekleştirilen gösterilerde, basın mensuplarının ve insan hakları savunucularının da müdahaleye maruz kaldığı, görüntü alan gazetecilere yönelik engellemelerin yaşandığı, ifade ve basın özgürlüğü bakımından ciddi sorunların ortaya çıktığı görülmektedir. Ankara ve İstanbul gibi büyük şehirlerde ise sınırlı sayıda katılımcıyla yapılan basın açıklamalarının dahi güvenlik gerekçesiyle engellendiği, çevre güvenliği bahanesiyle toplantı alanlarının ablukaya alındığı ve katılımcıların kimlik kontrolü adı altında fişlenmeye varan uygulamalara maruz kaldığı yönünde iddialar bulunmaktadır.

' Bu süreçte çocuklar da gözaltı ve yargısal süreçlere dahil edilmiştir. Çocukların üstün yararının gözetilmediği, çocuklara özgü usul ve güvencelerin işletilmediği, tutuklama ve adli kontrol gibi istisnai tedbirlerin kolaylıkla uygulandığı görülmektedir. Bu durum hem iç hukuk hem de Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler bakımından ciddi bir sorun alanı oluşturmaktadır. Öte yandan, gözaltı süreçlerinde kötü muamele yasağı, sağlık hakkı ve savunma hakkı bakımından da önemli iddialar mevcuttur. Bazı vakalarda hekim muayenelerinin usule uygun yapılmadığı, gözaltına alınan kişilerin avukatlarıyla zamanında ve gizlilik içinde görüşemediği, adliyeye sevk sürelerinin keyfi biçimde uzatıldığı bilinmektedir. Aynı nitelikteki eylemler için farklı illerde farklı yargısal kararların verilmesi ise hukuk güvenliği ve öngörülebilirlik ilkesini zedelemektedir.

Tüm bu uygulamalar birlikte değerlendirildiğinde, barışçıl protesto hakkını kullanan yurttaşlara yönelik müdahalelerin münferit olaylar olmadığı ülke genelinde yaygın ve benzer yöntemlerle gerçekleştiği yönünde güçlü bir kanaat oluşmaktadır. Yaşananların kolluk uygulamaları, idari kararlar ve yargısal süreçler boyutuyla bütüncül biçimde ele alınması gerekmektedir.

Bu çerçevede Meclis Araştırması;

• Toplantı ve gösteri yürüyüşlerine yönelik yasaklama ve müdahalelerin hukuka uygunluğunu,

• Kolluk güçlerinin güç kullanma pratiğinin ölçülülük ilkesine uygun olup olmadığını,

• Gözaltı ve tutuklama süreçlerinde usuli güvencelerin işletilip işletilmediğini,

• Çocuklar, gazeteciler, avukatlar ve insan hakları savunucularına yönelik uygulamaların özel olarak incelenmesini sağlayacak ve benzer ihlallerin tekrarının önlenmesi açısından da önemli bir işlev görecektir.

Bu nedenlerle, Halep'te başlayıp Kuzey ve Doğu Suriye'ye yönelen saldırıların protesto edilmesi sırasında Türkiye genelinde yaşanan hak ihlallerinin tüm yönleriyle ortaya çıkarılması amacıyla Meclis Araştırması açılması zorunlu hale gelmiştir.