6 Ocak 2026 tarihinden itibaren gerçekleşen protestolarda gözaltına alınan bazı kişilere kötü muamelede bulunulduğuna yönelik iddiaların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

GEREKÇE

Özgürlük İçin Hukukçular Derneği tarafından yayımlanan "Rojava Protestoları Gözlem ve Tespit Raporu", 1 Ocak 2026-2 Şubat 2026 tarihleri arasında Adana, Ankara, Batman, Bitlis, Diyarbakır, Hakkari, İstanbul, İzmir, Mardin, Şırnak, Van ve diğer birçok ilde gerçekleştirilen barışçıl protestolara yönelik kolluk ve yargı uygulamalarının bütünlüklü bir ihlal tablosu ortaya koyduğunu göstermektedir. Rapora göre bu süreçte en az 842 kişi gözaltına alınmış, en az 118 kişi tutuklanmış, en az 106 kişi işkence ve kötü muameleye maruz bırakılmıştır. Çok sayıda çocuk hakkında gözaltı, adli kontrol ve tutuklama gibi özgürlükten yoksun bırakıcı tedbirler uygulanmıştır. Raporda yer alan tespitler, barışçıl toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının istisnai olarak değil, kural olarak engellendiğini; kolluk müdahalelerinin zorunluluk ve orantılılık ilkeleriyle bağdaşmadığını ortaya koymaktadır. Gözaltı ve tutuklama tedbirlerinin yaygın biçimde kullanılması, bu tedbirlerin bireysel durumlara göre değil, protestoların tümüne yönelik caydırıcı bir politika aracı olarak işletildiğini göstermektedir. Bu durum, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının sistematik biçimde ihlal edildiğine işaret etmektedir. Raporda işkence ve kötü muamele yasağının ihlaline ilişkin çok sayıda bulgu yer almaktadır. Darp, ters kelepçe, tehdit, hakaret, aç ve susuz bırakma gibi uygulamaların farklı illerde benzer biçimlerde tekrar ettiği; bu fiillerin münferit olmadığı, yaygınlık ve süreklilik kazandığı raporda açıkça ortaya konulmuştur. Buna rağmen, bu uygulamalara ilişkin etkili ve bağımsız soruşturma mekanizmalarının işletilmediği, sağlık muayenelerinin işkence ve kötü muamele iddialarını ortaya koyacak biçimde düzenlenmediği ve cezasızlık pratiğinin derinleştiği belirtilmiştir. Raporda çocuklara yönelik uygulamalara özel olarak dikkat çekilmiştir. Çocukların barışçıl protestolara katıldıkları gerekçesiyle gözaltına alındığı, adlı kontrol ve tutuklama gibi özgürlükten yoksun bırakıcı tedbirlere maruz bırakıldığı; bu süreçlerde çocuğun üstün yararı ilkesinin ve son çare ilkesinin gözetilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, çocukların korunmasına ilişkin ulusal ve uluslararası yükümlülüklerin ihlal edildiğini göstermektedir. Raporda ayrıca avukata erişim hakkının fiilen engellendiği, savunma hakkının zedelendiği, basın ve ifade özgürlüğü üzerinde caydırıcı bir etki yaratıldığı, gazetecilerin ve insan hakları savunucularının da kolluk müdahalelerinin hedefi haline geldiği ortaya konulmuştur. Bu tablo, yalnızca protestolara katılan kişilerin değil, demokratik toplum düzeninin temel güvencelerinin de baskı altına alındığını göstermektedir.

ÖHD tarafından yapılan bu tespitler birlikte değerlendirildiğinde; Rojava protestolarına yönelik müdahalelerin tekil olaylarla açıklanamayacağı, ülke genelinde benzer yöntemlerle tekrar eden, yaygın ve yapısal bir uygulama pratiğinin bulunduğu açıkça görülmektedir. Bu uygulamalar, barışçıl siyasal ifade alanını daraltmakta, temel hak ve özgürlüklerin özüne dokunmakta ve. cezasızlık zeminini güçlendirmektedir.

Bu nedenle; 1 Ocak 2026-2 Şubat 2026 tarihleri arasında Türkiye genelinde Rojava protestolarına yönelik kolluk ve yargı uygulamalarının tüm boyutlarıyla araştırılması, işkence ve kötü muamele iddialarının, keyfi gözaltı ve tutuklamaların, çocuklara yönelik ağır hak ihlallerinin, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkına yönelik fiili yasakların ve cezasızlık pratiğinin ortaya çıkarılması; sorumluların tespit edilmesi ve benzer ihlallerin tekrarının önlenmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir Meclis Araştırması açılması zorunludur. 2 G.Otu