Bireysel silahlanmanın yaşam hakkı üzerindeki etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Bireysel silahlanma sorunu birçok ülkede olduğu gibi Türkiye'de de çok ciddi yaşam kayıplarına, kişisel dokunulmazlık ihlallerine ve suç teşviklerine neden olmaktadır. Son yıllarda aile içi şiddet, intihar girişimi ve cinayet teşebbüsleri vakalarının bireysel silahlanma etkisiyle her geçen dönem artan oranda ölüm vakalarına dönüştüğü bilinmektedir. Konu hakkında resmi istatistiklerin kamuoyuna sunulması, bireysel silahlanmanın denetimi ve bireysel silahlanma riskleri konusunda toplumsal bilincin arttırılması gerekmektedir. Yaşam hakkının korunması, yaralanma, engelli kalma ve ölüm vakalarının önüne geçilmesi, mevcut durum analizi ve gerekli önlemlerin alınması, kurumsal sorumluluklarının belirlenmesi ve gerekli tedbirlerin alınması amacıyla Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104'üncü ve 105'inci Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını saygılarımla arz ederim.
GEREKÇE
Son yıllarda Türkiye'de bireysel silahlanma ve silahlı şiddet olaylarının artış eğilimi ciddi bir toplumsal endişeye dönüşmüştür. Birçok yerde "bireysel" denilen silahlanma durumlarının bireysel düzeyde kalmadığı, bu bireysel durumun grup ve çete dinamikleri ile toplumun genelini tehdit eder düzeye varmıştır. Bağımsız sivil toplum kuruluşlarının ortaya koyduğu verilere göre, Türkiye'de medyaya yansıyan silahlı şiddet olaylarının sayısı son dönemde belirgin biçimde yükselmiştir. Bireysel silahlanmaya bağlı olarak can kayıpları ve yaralanmaların sayısı yüksek seviyelerde seyretmektedir. 2023 yılına ilişkin yapılan bağımsız araştırmalarda, sadece bu yılda 3 bin 770'ye yakın silahlı şiddet olayı rapor edilmiştir. Bu vakalarda 2 bin 318 kişi hayatını kaybetmiş ve binlerce kişi yaralanmıştır. Bu sayıların on yıllık dönemde toplamda 34 bini aşkın olay ve 21 bini aşkın ölümle sonuçlandığı görülmektedir. Bu veriler, yalnızca resmi kayıtların değil, medyaya yansıyan olayların derlenmesi ile oluşturulan bağımsız haritalama çalışmalarına dayanmaktadır ki bu durum Türkiye'de silahlı şiddet ve bireysel silahlanmanın boyutlarına dair önemli bir gösterge oluşturmaktadır. Buradan hareketle güncel ve resmi veri derleme ihtiyacı da açığa çıkmaktadır.
Metnin tamamını göster (5 paragraf daha)Metni kısalt
Bir başka bağımsız sivil toplum kuruluşunun verilerine göre ise 2023'teki silahlı olaylar, iskân bölgeleri ve büyükşehirler başta olmak üzere ülke geneline yayılmıştır ve Marmara, Iç Anadolu ile Akdeniz başta olmak üzere birçok bölgede ölümcül ve yaralanmalı olaylar basına yansımıştır. Silahların büyük bir kısmının ruhsatsız olduğu, bunların kolay erişilebilirliği nedeniyle silahlı olayların arttığı da çeşitli analizlerle ortaya konulmuştur. Ruhsatlı silahlanma bir yandan artarken diğer yandan tamamen kayıt dışı olan ruhsatsız bireysel silahlanma sorununa karşı toplumsal bir bilinçlenme çalışması başlatılması ve konu hakkında bir toplumsal dönüşüm hedeflenmesi gerekiyor.
Bu çerçevede ortaya çıkan veriler, Türkiye'de silahlı şiddet olaylarının yalnızca bir güvenlik sorunu olmadığını, aynı zamanda toplumsal yapıyı derinden etkileyen bir sağlık, kamu düzeni ve birey güvenliği sorunu olarak ele alınması gerektiğini göstermektedir. Silahlanmanın artış eğilimi, bireysel silah edinme oranlarının yükselmesi ve etkin denetim, izleme ve caydırıcı mekanizmaların yetersizliği ile ilişkilendirilmektedir.
Bu tablo, şiddet olaylarının sebepleri, silah edinme yolları, ruhsatsız silahların yaygınlığı, mevcut düzenlemelerin etkinliği, kolluk kuvvetlerinin uygulama kapasitesi ve mağdurların korunmasına ilişkin politikaların değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, silahlı şiddetin önlenmesine yönelik ulusal stratejilerin, güvenlik tedbirlerinin ve hukuki düzenlemelerin yeterliliğinin bilimsel verilerle incelenmesi toplumsal barış ve kamu güvenliğinin sağlanması açısından hayati önem taşımaktadır.
Bu nedenle; bireysel silahlanma, silahlı şiddet olaylarının artış eğilimi ve bunun toplumsal etkileri ile bu alandaki mevcut politika, hukuki çerçeve ve uygulamaların değerlendirilmesi gerekmektedir.
Yaşam hakkının korunması, yaralanma, engelli kalma ve ölüm vakalarının önüne geçilmesi, mevcut durum analizi ve gerekli önlemlerin alınması, kurumsal sorumluluklarının belirlenmesi ve gerekli tedbirlerin alınması amacıyla Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104'üncü ve 105'inci Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını saygılarımla arz ederim.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.