2/B uygulamalarında tarımsal nitelikli taşınmazların değerleme ve satış süreçlerinin mevzuat, uygulama ve sonuçlarının incelenerek alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye'nin farklı bölgelerinde, aynı vasıfta, benzer tarımsal özelliklere, benzer ürün desenine ve benzer sosyo-ekonomik koşullara sahip araziler için, birbiriyle izah edilemeyecek düzeyde katbekat farklı satış bedelleri belirlenmesi, 2/B uygulamalarında ölçülülük, eşitlik ve sosyal adalet ilkelerinin zedelendiği yönünde ciddi bir algı yaratmaktadır.

Özellikle tarım arazilerinin değerlemesinde, mevzuatta öngörülen bilimsel yöntemler ve resmî tarımsal veriler yerine, piyasa spekülasyonuna açık internet ilanlarının, subjektif varsayımların ve emsal niteliği tartışmalı verilerin esas alındığına dair iddialar kamuoyuna yansımaktadır. Bu iddialar, değerleme süreçlerinin şeffaflığı ve nesnelliği konusunda ciddi soru işaretleri doğurmaktadır.

Bu kapsamda, tarım arazisi niteliğindeki 2/B taşınmazların değerlemesinde gelir yöntemii nin uygulanmasının zorunlu olup olmadığı, zorunlu ise bu yöntemin hangi kriterlere göre ve hangi sınırlar içinde uygulandığı, gelir hesabı yapılırken fındık, ceviz, kayısı gibi ürün veren meyve ağaçlarından elde edilen gelirin, taşınmazın mülkiyetine mi yoksa yalnızca arazi vasfına mı isnat edildiği hususları açıklığa kavuşturulmayı beklemektedir.

Vatandaşın mülkiyetinde bulunan ve kendi emeğiyle yetiştirdiği ürün veren meyve ağaçlarının gelirlerinin, araziye aitmiş gibi değerlendirilerek meyve bahçesi rayici üzerinden bedel belirlenmesi, mülkiyet hakkına dolaylı ancak ağır sonuçlar doğuran bir müdahale niteliği taşımaktadır. Bu uygulamanın hukuki dayanağı ve mevzuatla uyumu ciddi biçimde tartışmalıdır.

Kalkınma Politikaları Başkanı TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Üyesi Ayrıca, gelir yöntemi kapsamında yapılan hesaplamalarda açık tarla ziraati verilerinin mi, yoksa meyve bahçesi gelirlerinin mi esas alındığı, bu tercihin hangi mevzuat hükmüne dayandığı ve uygulamada ülke genelinde bir standart bulunup bulunmadığı da belirsizliğini korumaktadır.

Öte yandan, 2/B arazilerinin satışında bedelin rayiç bedelin %50'si üzerinden uygulanması öngörülmüş olmasına rağmen, rayiç bedellerin fiilen bu oranı anlamsızlaştıracak ölçüde yüksek tespit edilmesi, vatandaşın kanundan doğan hakkını kullanamaz hâle gelmesine neden olmaktadır. Bu durum, uygulamanın ruhuna aykırı şekilde fiili mülkiyet kaybı sonucunu doğurmakta, özellikle çiftçilerin topraklarından kopmasına yol açmaktadır.

Satış bedellerinin yüksek belirlenmesinde, kamu gelirlerini artırma amacıyla taşra teşkilatlarına verilmiş açık veya örtülü talimatlar bulunup bulunmadığı, il ve ilçe düzeyindeki birimlerde daha yüksek bedel belirleme yönünde bir "yarış" veya performans baskısı oluşup oluşmadığı yönündeki iddialar da kamuoyunda ciddi şekilde dile getirilmektedir. Bu iddiaların Bakanlık tarafından araştırılıp araştırılmadığı hususu da önem arz etmektedir.

Samsun'un Ayvacık ilçesi başta olmak üzere, Türkiye'nin birçok il ve ilçesinden gelen şikayetler, bu sorunun yerel değil, ulusal ölçekte yapısal bir sorun hâline geldiğini açıkça ortaya koymaktadır. Aynı ürün desenine, benzer tarımsal koşullara ve benzer sosyo-ekonomik yapıya sahip bölgelerde, birbirinden son derece farklı 2/B bedelleri belirlenmesi, merkezî bir standart ve denetim mekanizması eksikliğini gözler önüne sermektedir.

Sonuç olarak, 2/B uygulamalarının çiftçinin toprağında kalmasını sağlayan bir çözüm mekanizması olmaktan çıkarak, fiilen mülkiyet kaybına yol açan bir araca dönüşmesini önlemek, değerleme ve satış süreçlerini hukuka, hakkaniyete ve sosyal devlet ilkesine uygun hâle getirmek amacıyla, konunun tüm boyutlarıyla ele alınması zorunlu hâle gelmiştir.

Bu nedenlerle, 2/B uygulamalarında tarımsal nitelikli taşınmazların değerleme ve satış süreçlerinin mevzuat, uygulama ve sonuçlarıyla birlikte incelenmesi, ortaya çıkan sorunların tespit edilmesi ve kalıcı, adil ve uygulanabilir çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılması gerekmektedir.

IYI Parti Kalkınma Politikaları Başkanı TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Üyesi AD SOYAD SEÇİM BOLGESİ İMZA Turan YALDIR 2 Yasin ÖzTüRK henli.

3 Istanbul