Muğla'da sürdürülen madencilik faaliyetlerinin çevresel, ekonomik ve sosyal etkilerinin araştırılması ve maden ruhsatlandırma süreçlerinin değerlendirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

21 Ocak 2026 ve 7 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete ilanlarıyla Muğla'da ihaleye çıkarılan 35 maden sahasının toplam büyüklüğü 164.010 dönümdür. Bu alanın 106.794 dönümü orman, 13.374 dönümü tarım arazisi, 7.151 dönümü zeytinlik vasfındadır. Yalnızca bu sahalarda 2 milyondan fazla ağacın bulunduğu hesaplanmaktadır. Orman, tarım ve zeytinlik alanlarının bu ölçekte madencilik faaliyetlerine açılması, karbon yutak alanlarının azalmasına yol açacak; Türkiye'nin net sıfır emisyon hedefleriyle doğrudan çelişecektir.

7552 sayılı İklim Kanunu'nun sera gazı emisyonlarının dengelenmesine yönelik hükümleri, karbon yutak alanlarının korunmasını ve artırılmasını öngörmektedir. Buna rağmen orman ve tarım alanlarının maden sahalarına dönüştürülmesi, ulusal iklim taahhütleri ile uygulama arasındaki uyumsuzluğu ortaya koymaktadır. Türkiye'nin uluslararası platformlarda ilan ettiği 2053 net sıfır hedefi ile yerelde yürütülen ruhsatlandırma politikalarının birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.

Muğla, yaklaşık 1500 kilometrelik kıyı şeridiyle Türkiye'nin en önemli turizm merkezlerinden biridir. Turizm ve tarım sektörleri, ilin istihdam yapısının temelini oluşturmaktadır. Binlerce yıllık tarımsal üretim kültürüne sahip bir coğrafyada, 20-30 yıllık madencilik faaliyetleri için geniş ölçekli arazi tahsisi yapılması; kısa vadeli ekonomik kazanç ile uzun vadeli istihdam ve üretim hakkı arasında ciddi bir tercih anlamına gelmektedir.

Akdeniz havzasının iklim değişikliğine karşı kırılganlığı, Muğla'daki su kaynaklarının korunmasını hayati kılmaktadır. Yeraltı su seviyelerindeki düşüş eğilimi ve kuraklık riski karşısında, madencilik faaliyetlerine bağlı susuzlaştırma işlemleri, asidik maden drenajı ve ağır metal taşınımı riskleri içme ve kullanma suyu güvenliğini tehdit edebilecek niteliktedir. Su güvenliği, yalnızca çevresel değil, toplumsal ve ekonomik sürdürülebilirlik bakımından da temel bir güvenlik meselesidir.

Muğla, biyolojik çeşitlilik açısından Türkiye'nin en zengin illerinden biridir. 339 BET taksonu, 28 CITES kapsamlı tür ve toplam 2.518 takson ile 340 endemik türün varlığı; madencilik faaliyetlerinin yaratabileceği tahribatın geri dönüşsüz sonuçlar doğurabileceğini göstermektedir. Tabiatı koruma alanlarının önemli bir bölümünün ve Kartal Gölü s459M etkinliği açısından ayrıca incelenmelidir.

Anayasa'nın 56'ncı maddesi herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama yarğıma p olduğunu hükme bağlamakta; çevrenin korunmasını Devletin ödevi olarak duzerilernektedu Çevre politikaları anayasa. bir yükümlülük alanıdır. Bu kapsamda, su havzaları alanlarının korunması 5216 sayılı Kanun uyarınca büyükşehir belediyelerinin gerska arasında yer almaktadır. Yerel yönetimlerin bu konudaki yetkileri ile merkezi idarenin ruhsatlandırma politikaları arasındaki uyumun da değerlendirilmesi gerekmektedir. Muğla'da ruhsat yoğunluğu ve yeni ihale edilen sahalar birlikte ele alındığında, bölgesel ve su havzası bazlı ekolojik değerlendirmelerin yapılıp yapılmadığı; kümülatif etki analizlerinin yeterliliği, kamu yararı kavramının hangi ölçütlerle belirlendiği hususlarının ayrıntılı biçimde araştırılması zorunludur. Toprağını, suyunu ve üretim kapasitesini kaybeden bir kentin sosyal ve ekonomik yapısında meydana gelecek dönüşümün uzun vadeli sonuçları göz önünde bulundurulmalıdır.

Cumhuriyetin ilk 80 yıllık döneminde verilen toplam maden ruhsatı sayısının 1.186 olduğu; buna karşılık son 20 yıllık dönemde verilen ruhsat sayısının 386 bine ulaştığı ifade edilmektedir. Bu veriler doğru ise, son 20 yılda verilen ruhsat sayısının önceki 80 yılda verilen ruhsatların katbekat üzerine çıktığı ve madencilik ruhsatlandırma politikasında tarihsel ölçekte olağanüstü bir artış yaşandığı anlaşılmaktadır. Ruhsat sayısındaki bu dramatik artışın mekânsal planlama, doğal varlıkların korunması, su havzaları, tarım alanları ve orman ekosistemleri üzerindeki etkilerinin; kamu yararı, sürdürülebilir kalkınma ve çevre hakkı çerçevesinde kapsamlı biçimde araştırılması gerekmektedir.

Bu nedenlerle Muğla ilinde yürütülen ve planlanan madencilik faaliyetlerinin çevresel, ekonomik, sosyal ve hukuki boyutlarıyla bütüncül biçimde incelenmesi; kalkınma modeli tercihinin kamu yararı, yaşam hakkı ve sürdürülebilirlik ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmesi amacıyla Meclis Araştırması açılması gerekmektedir.

1. Okan KONURALF ANKARA MU O leet s. Turen Tasken Ötor istabul

• Gamze Jaşcer Ankaro Mr. fanen Banse Akke gesal I standl en "1 Ali Farl kaspp Kotalis "Seyt Tören Ondo Jons 14. A. Tuncay ÖZKAN izin tümör 15 Cemal ENGiNyUIR7 istanbul 1a Di. ilhami Doca AYGUN Tekirolağ eN. = Yuns Empe 15T MV sn " Süleyma Bilbo! Agden th 19. Orhan Sarıbal Bursa