Türkiye Varlık Fonu'nun mali sürdürülebilirliği, borçluluk yapısı, karlılık performansı gibi hususların tüm yönleriyle araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye Varlık Fonu'nun 2024 yılı Entegre Faaliyet Raporu'nda yer alan mali veriler ve finansal göstergeler; fonun likidite yeterliliği, borçluluk düzeyi, kârlılık performansı ve kamu maliyesi ile olan çok boyutlu ilişkileri bakımından kapsamlı ve derinlikli bir değerlendirmeyi zorunlu kılmaktadır. Özellikle cari oranın 1'in altında seyretmesi ve kısa vadeli yükümlülüklerin toplam yükümlülükler içerisindeki yüksek payı, fonun kısa vadeli ödeme kapasitesi açısından kırılgan bir görünüm sergileyebileceğine işaret etmektedir. Bu durum, küresel finansal koşullardaki dalgalanmalar, faiz oranlarındaki artışlar veya likiditeye erişimde yaşanabilecek olası daralmalar karşısında fonun mali esnekliğini sınırlayabilecek riskler barındırmaktadır.

Bunun yanında, finansal kaldıraç oranının yüksek seviyelerde bulunması; borçlanma yoluyla büyümenin sürdürülebilirliği, borç servis kapasitesi ve uzun vadeli mali denge açısından dikkatle izlenmesi gereken bir tablo ortaya koymaktadır. Kârlılık göstergelerinde gözlenen zayıflama ise fonun sahip olduğu varlık büyüklüğüne rağmen kaynak kullanım etkinliği, yatırım tercihleri ve getirilerin sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri doğurmaktadır. Söz konusu gelişmeler, bilanço büyüklüğündeki artışın tek başına mali güç göstergesi olarak değerlendirilemeyeceğini; aksine risk, getiri ve borçluluk dengesinin bütüncül biçimde analiz edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Diğer taraftan, kamu bankalarına sağlanan sermaye benzeri desteklerin Hazine borçlanması yoluyla finanse edilmesi, fon faaliyetleri ile merkezi yönetim bütçesi arasındaki dolaylı mali bağın güçlendiğini göstermektedir. Bu çerçevede oluşabilecek yükümlülüklerin, kamu borç stokunun seviyesi, borçlanma maliyetleri ve bütçe dengeleri üzerinde orta ve uzun vadede baskı yaratma potansiyeli bulunmaktadır. Dolayısıyla fonun finansal yapısında ortaya çıkabilecek risklerin yalnızca kurumsal bilanço ile sınırlı kalmayıp kamu maliyesinin geneline sirayet edebileceği ihtimali, konunun makro mali disiplin perspektifiyle ele alınmasını gerekli kılmaktadır.

Ayrıca, kamuya ait stratejik varlıkların yönetimini üstlenen bir yapının şeffaflık, hesap verebilirlik ve etkin denetim ilkeleri çerçevesinde faaliyet göstermesi; kamu kaynaklarının korunması ve toplum nezdinde güvenin tesis edilmesi bakımından temel bir gerekliliktir. Bu bağlamda, raporlama standartlarının yeterliliği, risk yönetimi uygulamalarının etkinliği, borçlanma politikalarının sürdürülebilirliği ve yönetişim mekanizmalarının uluslararası iyi uygulamalarla uyumu gibi hususların ayrıntılı biçimde incelenmesi önem arz etmektedir. Aynı-şekilde, fonun yatırım stratejisinin ekonomik kalkınmaya katkısı, finansal istikrar üzerindeki etkileri ve kamu kesimi bilançosu ile etkileşimi de bütüncül bir değerlendirme gerektirmektedir.

Tüm bu nedenlerle; fonun mali sürdürülebilirliğinin, borçluluk yapısının, kârlılık performansının, kamu bankalarına sağlanan desteklerin bütçe ve kamu borcu üzerindeki etkilerinin, risk yönetimi ve kurumsal yönetişim süreçlerinin, şeffaflık ve hesap verebilirlik düzeyinin kapsamlı biçimde ortaya konulması; mevcut ve muhtemel risklere karşı alınması . gereken tedbirlerin belirlenmesi; kamu maliyesi üzerindeki olası yüklerin önlenmesi ve politika yapım süreçlerine sağlıklı veri temini amacıyla konunun Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından bütün yönleriyle araştırılması zaruri görülmektedir.