Hakkari'deki madencilik faaliyetlerinin araştırılarak işçi ölümlerinin önlenmesi için alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Hakkâri ilimizde madencilik faaliyetleri kapsamında yaşanan iş cinayetlerinin, doğa talanının ve denetim zafiyetlerinin bütün boyutlarıyla araştırılması; 28 Şubat 2026 tarihinde meydana gelen ve İdris Artuç'un yaşamını yitirdiği iş cinayeti başta olmak üzere, ülke genelinde son yıllarda madencilik sektöründe artan ölümlerin nedenlerinin ortaya konulması; işçi sağlığı ve güvenliği önlemlerinin uygulanma düzeyinin, ruhsat ve izin süreçlerinin kamu yararı açısından incelenmesi; sorumluların tespiti ve benzer iş cinayetlerinin önlenmesi için alınması gereken idari, hukuki ve yapısal tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Araştırma Komisyonu kurulmasını ve bu hususta Anayasa'nın 98'inci İçtüzüğün 104'üncü ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim.

GEREKÇE

Hakkâri ilimiz, son yıllarda madencilik faaliyetleri üzerinden şekillenen ekonomi politikaları sonucunda hem ağır bir ekolojik yıkımın hem de artan iş cinayetlerinin merkezlerinden biri hâline gelmiştir. Bölgenin dağları, meraları ve su kaynakları kamu yararı gözetilmeksizin ruhsatlandırılmakta; şirket faaliyetlerine açılan sahalarda doğa tahrip edilirken işçiler yüksek risk altında çalıştırılmaktadır. Ortaya çıkan tablo, doğa talanı ile emek sömürüsünün iç içe geçtiği bir düzeni göstermektedir.

28 Şubat 2026 tarihinde Ölmez Madencilik Şirketi'ne ait maden ocağında meydana gelen göçükte İdris Artuç (35) yaşamını yitirmiştir. Bu olay bir "kaza" değil, açık bir iş cinayetidir. Madencilik sektöründe göçük, gaz sıkışması, ezilme ve zehirlenme gibi riskler bilinmekte ve önlenebilir niteliktedir. Buna rağmen gerekli önlemler alınmadığında ve etkin denetim yapılmadığında yaşanan her ölüm, sistematik ihmalin sonucudur.

2025 yılı verilerine göre en az 2.105 işçi iş cinayetlerinde yaşamını yitirmiştir. Bu sayı, işçi sağlığı ve güvenliği alanında yapısal bir sorun bulunduğunu ortaya koymaktadır. Nitekim İSİG Meclisi verilerine göre 2013-2025 yılları arasında yalnızca madencilik iş kolunda en az 1.267 işçi iş cinayetlerinde hayatını kaybetmiştir. Ölümlerin yarıdan fazlasının göçük, ezilme ve zehirlenme kaynaklı olması, bilinen risklerin önlenmediğini göstermektedir. Yaşamını yitiren madencilerin yüzde 68,2'sinin sendikasız olması; örgütsüz, güvencesiz ve taşeronlaştırılmış çalışma düzeninin iş cinayetlerini artırdığını ortaya koymaktadır. Genç işçilerin ve göçmen emekçilerin yüksek risk altında çalıştırılması ise emeğin korunmasına ilişkin yükümlülüklerin gereği gibi yerine getirilmediğini göstermektedir. Hakkâri'de madencilik faaliyetleri, bir yandan doğayı geri dönülmez biçimde tahrip ederken diğer yandan işçileri ölüm riski altında çalışmaya zorlayan bir düzen üretmektedir; şirketlere sağlanan imtiyazlar, yetersiz ve etkisiz denetimler ile caydırıcılıktan uzak yaptırımlar hem ekolojik yıkımı hem de iş cinayetlerini derinleştirmektedir. Hakkâri'de yaşanan iş cinayeti, ülke genelinde artarak süren iş cinayetlerinden bağımsız değildir ve yapısal bir soruna işaret etmektedir.

Bu nedenle, iş cinayetlerinin önlenmesi, doğa talanının son bulması ve güvencesiz, örgütsüz çalışma biçimlerinin ortadan kaldırılması amacıyla; yüksek riskli maden sahalarında faaliyetlerin sıkı biçimde denetlenmesi ve sorumlular hakkında etkili yaptırımlar uygulanması için gerekli tüm önlemlerin ivedilikle alınması amacıyla bir Araştırma Komisyonu kurulmasını ve Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim.