ÇED gerekli değildir kararlarının hukuki ve bilimsel sonuçlarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Şeffaflık ve hesap verebilirlik: İdarenin takdir yetkisini teknik rapor ve kamu denetimiyle sınırlar. Özellikle Ormanlar, su havzaları, tarım alanları ve meralar, sit alanları ve ekosistem açısından ÇED kararları çevresel olduğu kadar ekonomik ve sosyal sürdürülebilirlik açısından da önemli bir işlev görmektedir.

İdarenin verdiği "ÇED gerekli değildir" kararı, projeyi kapsamlı ÇED sürecinin dışında bırakmaktadır. "ÇED gerekli değildir" kararı verilmesi ile projenin çevresel etkilerinin bilimsel analizi yapılamaz, öngörü ortadan kalkar. Halkın katılım süreci de ortadan kalkarak, bölge halkının karar sürecinde yer alması engellenmiş olur. Bilimsel veri eksikliği ile verilen yüzeysel karar nedeniyle yargısal denetimde dava süreçleri için veri eksikliği de oluşur. Bu kararın verilmesi ile orman, zeytinlik, mera ve su kaynaklarında telafisi mümkün olmayan kayıplar doğmaktadır.

Bilimsel öngörüden ve önleyici tedbir almaktan yoksun verilen "ÇED Gerekli Değildir." kararları açılan davalar ile mahkemeler tarafından iptal edilmekte ya da yürütmeyi durdurma kararı verilmektedir. Başta Antalya olmak üzere ülke genelinde son yıllarda verilmiş olan bir kısım "ÇED Gerekli Değildir." kararları durumun ciddiyetini ortaya çıkarmaktadır. Antalya ilinde; "Kasım 2024 tarihinde Kaş Gökçeyakadaki mermer ocağı, Mart 2017 tarihinde Kaş Kalkandaki Kaş-Kalkan arası devlet yolu, Kasım 2017 tarihinde Finike Günçalıdaki mermer ocağı, Mayıs 2023 tarihindeki Kemer Tekirovadaki kıyıya otel projesi, Eylül 2018 tarihinde Korkuteli Yazırdaki mermer ocağı, Mart 2021 tarihinde Korkuteli Kargalıktaki mermer ocağı, Mayıs 2021 tarihindeki Korkuteli Dereköydeki kömür ocağı, Eylül 2018tarihindeki Manavgat Kırkkavaktaki mermer ocağı için "ÇED Gerekli Değildir." kararlarını mahkeme iptal etti. Antalya dışında ayrıca; Rize İkizdere'deki taş ocağına ilişkin, Aydın Kuşadası'ndaki otel inşasına, Balıkesir Karesi'deki altın madenine, Aydın Germencik'teki jeotermal arama kuyusuna ve Muğla Fethiye'deki krom eleme tesisine dair verilen ÇED Gerekli Değildir kararları da mahkeme tarafından iptal edilmiştir.

Muğla'da 48 saat içinde 5 maden projesi için hızla "ÇED Gerekli Değildir." kararı verildi. Antalya ile Konya arasındaki Antalya-Derebucak-Beyşehir Yolu'nda yağışlarla Sobuca ve Eynif polyelerinde su birikimleri oluşmuş, Gembos Ovası dahil karayolu sular altında kalmıştır. Projenin yapımı öncesi de "ÇED Gerekli Değildir." kararının verilmiş olması nedeniyle kamu zararı da oluşmuştur.

ÇED yalnızca bir bürokratik süreç değil; kamu yararını, doğal varlıkları ve gelecek kuşakların yaşam hakkını koruyan yasal bir güvencedir. "ÇED Gerekli Değildir." Kararları çevresel zararları, maliyetleri, kamu zararını artırmakta ve toplumsal uzlaşmayı engellemektedir. Bu sebeple bilimsel, şeffaf ve katılımcı bir ÇED süreci; sürdürülebilir

kalkınmanın vazgeçilmez koşuludur. Yapılması planlanan projeler, Gerekli Değildir." kararlarının, bu kararlar sonrası oluşan çevresel, toplum ye araştırılması elzemdir.