MESEM Projesi kapsamında çalışan çocukların yaşadığı sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Mesleki Eğitim Merkezlerinde (MESEM) öğrenim gören öğrencilerin eğitim, çalışma koşulları, iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları alanında var olan güncel sorun ve ihtiyaçların belirlenmesi, ilgili bakanlıkların izleme ve denetleme mekanizmaları başta olmak üzere yetki ve sorumluluk alanlarının bütüncül bir yaklaşımla incelenmesi, gereken idari ve yasal tedbir önerilerin belirlenmesi, amacıyla, Anayasa'nın 98'inci ve TBMM Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. 02.04.2026

GEREKÇE

Mesleki Eğitim Merkezleri, gençlerin erken yaşta mesleki yetkinlik kazanmasını, geleceğe nitelikli bireyler olarak katılımlarını ve okul-sanayi iş birliğinin güçlenmesini hedefleyen stratejik bir modeldir. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında yürütülen bu sistem; okul, işletme ve öğrenci/veli arasında kurulan hukuki bir sözleşmeye dayanmaktadır. Ancak eğitim ile üretim süreçlerinin iç içe geçtiği bu yapıda, öğrencilerin temel haklarının, can güvenliklerinin ve eğitim kalitesinin eş güdümlü bir şekilde korunması ve doğru bir denge içinde sistemin işlemesi oldukça büyük önem arz etmektedir.

Saha gözlemleri ve akademik raporlar, uygulamada ciddi yapısal sorunlara işaret etmektedir. Öğrencilerin can güvenliğine kadar varan risklerin başında; işletmeler arasındaki fiziki şart ve işleyiş farklılıkları, uygulamalı eğitimin standart olamaması, çalışma sürelerinin belirsizliği ve ücretlerin belirsizliği programın eğitici, geliştirici ve koruyucu kapasitesinin sorgulanmasına neden olmaktadır. Özellikle iş sağlığı ve güvenliği (İSG) boyutu, hayati bir risk alanı oluşturmaktadır. Milli Eğitim Bakanlığı verilerine göre, 2024 yılı içinde denetlenen 94 bin 301 işletmeden & bin 406'sının sözleşmesinin İSG ihlalleri nedeniyle feshedilmesi, sorunun boyutlarını açıkça gözler önüne sermektedir. Bu tablo, işletmelerin yerleştirme öncesi uygunluk denetimlerinin, risk analizlerinin ve kaza sonrası yaptırım süreçlerinin yeniden yapılandırılmasının zorunlu olduğunu göstermektedir.

Bununla birlikte, denetim mekanizmalarının işlevselliği konusunda da ciddi kuşkular bulunmaktadır. Mevzuattaki çok katmanlı yapıya rağmen, koordinatör öğretmenlerin üzerindeki aşırı iş yükü, iş yeri ziyaretlerinin niteliği ve raporlama süreçlerindeki şeffaflık eksikliği, sistemin otokontrol mekanizmasını zayıflatmaktadır. Kamu denetiminin sadece şekilci ve hesabi bir süreçten ibaret kalmaması, hesap verebilir ve düzenli bir yapıya kavuşturulması şarttır.

Sonuç olarak, öğrencilerin can güvenliği başta olmak üzere, fiziksel ve psikososyal güvenliğinden eğitim içeriğinin niteliğine, sigorta ve ücret haklarından kurumsal denetim yetersizliklerine kadar geniş bir yelpazede yaşanan sorunların tespiti ve kalıcı çözüm yollarının geliştirilmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılması elzem görülmektedir.