ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının doğrudan ve dolaylı etkilerinin tüm boyutlarıyla araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

28 Şubat 2026 tarihinde ABD ve İsrail ile İran arasında başlayan askeri operasyon süreci, kısa sürede bölgesel bir çatışma niteliği kazanarak küresel ekonomi üzerinde çok boyutlu riskler doğurmuştur. Özellikle İran'ın saldırılar karşısında Hürmüz Boğazı'nı ticari geçişlere büyük ölçüde kapatması ve petrol ile doğalgaz üretim tesislerinin doğrudan hedef alınması, enerji arz güvenliği bakımından kritik bir kırılma yaratmıştır.

Bu gelişmeler sonucunda petrol ve doğalgaz fiyatlarında sert ve kalıcı artışlar meydana gelmiş; buna paralel olarak taşımacılık, lojistik ve sigorta maliyetleri hızla yükselmiştir. Enerji altyapısına yönelik saldırıların etkisi yalnızca enerji piyasalarıyla sınırlı kalmamış; tarım ve sanayi üretiminde temel girdi niteliği taşıyan sülfür, üre, alüminyum, helyumi, bütan, propan, nafta ve metanol gibi hammaddelerin tedarik zincirlerinde de ciddi aksamalara yol açmıştır. Bu durum, üretim maliyetlerini artırarak küresel ölçekte maliyet enflasyonunu tetikleyen bir etki yaratmıştır. Enerji üretim kapasitesinde meydana gelen kayıplar nedeniyle fiyat artışlarının geçici değil, orta ve uzun vadede kalıcı olma riski güçlenmiştir.

Türkiye ekonomisi ise söz konusu jeopolitik krize; yüksek enflasyon, enerji ithalatına bağımlılık, zayıflayan üretim yapısı, finansmana erişim sorunları ve gelir dağılımındaki bozulma gibi mevcut yapısal kırılganlıklar altında yakalanmıştır. Enerji fiyatlarındaki artışların elektrik ve akaryakıt üzerinden hane halkına doğrudan yansıması, yaşam maliyetlerini daha da artırma riski taşımaktadır. Tarım sektöründe mazot, gübre, yem ve sulama maliyetlerindeki yükseliş; üretim miktarını baskılamakta, çiftçinin borç yükünü artırmakta ve gıda fiyatlarında yukarı yönlü baskıyı derinleştirmektedir. Sanayi üretimi açısından bakıldığında ise enerji yoğun sektörlerde maliyet artışlarının rekabet gücünü zayıflatması, üretim daralması ve istihdam kaybı riskini beraberinde getirmektedir.

Metnin tamamını göster (4 paragraf daha)Metni kısalt

Öte yandan dış ticaret ve lojistik hatlarda yaşanabilecek aksaklıklar, ihracat kapasitesi ve tedarik sürekliliği üzerinde olumsuz etkiler doğurabilecektir. Turizm sektöründe bölgesel güvenlik algısının bozulmasına bağlı olarak talep daralması yaşanması da hizmet gelirleri açısından önemli bir risk oluşturmaktadır. Artan savunma ve güvenlik harcamalarının kamu maliyesi üzerinde yaratacağı ilave yük ise bütçe dengeleri açısından dikkate alınması gereken bir diğer önemli unsurdur.

Sonuç olarak, her ne kadar ateşkes ilan edilmiş olsa da ABD ve İsrail ile İran arasında üretim yapısından istihdama kadar geniş bir alanda Türkiye ekonomisi üzerinde fokackyp kalıcı etkiler doğurma potansiyeli taşımaktadır. Mevcut ekonomik kırılganlıklar dikkate alındığında, söz konusu etkilerin yalnızca geçici dalgalanmalar olarak değerlendirilmesi mümkün olmayıp, yapısal riskler doğurabilecek nitelikte olduğu açıktır.

Bu çerçevede, savaş ve çatışma halinin bölgemiz ve ülkemiz üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerinin tüm boyutlarıyla araştırılması ile ortaya çıkabilecek ekonomik ve sosyal etkilerinin tespit edilerek; enerji, tarım, sanayi, finans, savunma ve kamu maliyesi alanlarında alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasanın 98'inci, İçtüzüğün 104 ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılması için gereğini arz ederim.

GRİD BACKANLE