Sağlık çalışanlarına yönelik şiddet olaylarının araştırılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Güncel çalışmalar, şiddetin azalmadığını ve yüksek bir düzeyde seyrettiğini göstermektedir. Sağlık Bakanlığı verilerine göre 2024 yılında 18.223 "Beyaz Kod" başvurusu bulunmakta; 2025 yılına ait başvuruların yüzde 83,2'si sözel şiddet, yüzde 16,8'i fiziksel şiddet olarak sınıflandırılmaktadır. 2025 yılı için yapılan hesaplamalar günlük ortalamanın 48 başvuruya karşılık geldiğini ortaya koyarken resmî bildirim mekanizmasına yansıyan olguların dahi çok yüksek bir düzeye ulaştığı görülmektedir. Buna karşın yapılan çalışmalar, şiddetin üçte ikilik bir bölümünün bildirilemediğini; bildirim süreçlerine ilişkin güven, zaman, sonuç alma beklentisi ve idari destek sorunları nedeniyle kayıt dışı bir alan bulunduğunu işaret etmektedir. Dolayısıyla şiddetin gerçek yükünün, resmî istatistiklerin işaret ettiğinden daha ağır olduğu düşünülmektedir.

Şiddetin ortaya çıkışı, yalnızca güvenlik zafiyetiyle açıklanamayacak kadar çok boyutludur. Hizmet sunumunun örgütlenmesi, hasta akışının yönetimi, randevu sisteminin işleyişi ve birinci basamağın etkinliği gibi unsurlar gerilim düzeyini doğrudan belirlemektedir. Örneğin acil servisler, şiddetin yoğunlaştığı birimler olarak öne çıkmaktadır. 2023 yılında acil servis başvuru sayısının 150.523.406 olduğu ve bunun 100 kişi başına yılda 177 başvuru düzeyine karşılık geldiği kamuoyuna yansımıştır. OECD ülkelerinde aynı dönemde acil servis başvurularının 100 kişi başına ortalama 31 düzeyinde olduğu bildirilmektedir. Bu farklılık, etkili bir triyaj ve sevk sisteminin yokluğunda Türkiye'de acil servislerin yoğunlukla amacının dışında kullanıldığını ve bunun hizmete erişimde engeller yaratarak sağlık çalışanları ile hastalar arasında çatışma riskini büyüttüğünü düşündürmektedir. Bunun yanı sıra, ülkemizde sağlık çalışanlarını itibarsızlaştırıcı ve hedef gösteren bir dil gelişmekte; mevcut yasal düzenlemelerle birlikte bu tutum sağlıkta şiddet zeminini güçlendirmektedir.

Sağlıkta şiddette mevcut durum, TBMM bünyesinde 2013 yılında yayımlanan Sağlık Çalışanlarına Yönelik Artan Şiddet Olaylarının Araştırılarak Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırması Komisyonu Raporu'nun yayımlanmasının ardından ağırlaşmış; buna karşın aradan geçen on yılı aşkın sürede sunulan toplam 66 önerinin büyük bir bölümünün hayata geçirilmediği tespit edilmiştir.

Bu nedenle TBMM bünyesinde bir Araştırma Komisyonu kurularak ülkemizde sağlıkta şiddetin boyutunun kök nedenleriyle birlikte yeniden kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi ve etkili, hızla uygulanabilir önerilerin geliştirilmesi zorunlu hale gelmiştir. Bu kapsamda "Sağlık Çalışanlarına Yönelik Şiddet Olayları'nın Araştırılması" konulu bir Meclis Araştırmas!" Komisyonu kurulması için gereğini arz ederiz.