Meningokok aşılarının ulusal aşı takvimine eklenmesi konusunun tüm boyutlarıyla değerlendirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

GEREKÇE

Zonguldak'ta 14 yaşındaki ilköğretim 8'inci sınıf öğrencisi Çağla Savaş'ın menenjit nedeniyle hayatını kaybetmesi, ülkemizde uygulanan ulusal aşı takvimindeki eksiklikleri bir kez daha gözler önüne sermiştir.

Türkiye'de güncel Ulusal Aşı Takvimi'nde yer alan Hib (Haemophilus influenzae tip b) ve Pnömokok (Konjuge Pnömokok Aşısı - KPA) aşıları, özellikle 5 yaş altı çocuklarda bakteriyel menenjit ve sepsis gibi hastalıkların en sık görülen nedenlerine karşı koruma sağlayan, ücretsiz ve rutin aşılardır. Ancak menenjitin bir diğer nedeni olan ve daha ağır seyreden Meningokok (ACWY ve B tipi) aşıları, ulusal takvimde yer almamakta, yalnızca "özel aşı" statüsünde ve hekim önerisiyle uygulanmaktadır.

Meningokok B ve ACWY aşıları, meningokok kaynaklı invazif hastalıkları (menenjit ve sepsis) önlemede %95-100 oranında yüksek koruyuculuk sağlar. Ancak maliyetlerinin yüksek olması ve devlet tarafından ücretsiz sunulmaması, sosyoekonomik düzeyi düşük aileler için erişimi güçleştirmektedir.

Meningokok menenjiti, çok hızlı ilerleyen, tedaviye rağmen %10-20 oranında ölümcül olabilen ve hayatta kalanlarda işitme kaybı, uzuv kaybı veya nörolojik hasar gibi ciddi şekeller bırakabilen bir hastalıktır. Sıklıkla çocuk hastalığı olarak algılansa da gerçekte tüm yaş gruplarını etkileyebilir. Özellikle ergen ve erişkin bireylerde tanının göz ardı edilmesi, tanısal gecikmelere ve hatta ölüme yol açabilmektedir. Çeşitli ülkelerde yapılan pidemiyolojik incelemeler, genç erişkinler ve yaşlılarda invazif meningokok hastalığının ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğunu ortaya koymuştur.

Türkiye'de yapılan araştırmalara göre, meningokok enfeksiyonunun görülme sıklığı 100.000'de 4-6 arasında olup, bu oran Dünya Sağlık Örgütü'nün öngördüğü seviyelerin 2-3 katıdır. Toplumda her 10 kişiden birinin bakteriyi taşıdığı tahmin edilmektedir. Ülkemizde her yıl yaklaşık 1.500 menenjit vakası görülmekte ve bunların yaklaşık %20-25'i ölümle sonuçlanmaktadır. Hastalık, özellikle 6 ay-1 yaş arası bebeklerde ve 5 yaş altı çocuklarda sık görülürken, 16-25 yaş arası gençler ve kalabalık ortamlarda yaşayanlar da yüksek risk altındadır. Son yıllarda özellikle serogrup B kaynaklı invazif meningokok hastalıkları ön plana çıkmıştır ve Türkiye dahil birçok bölgede serogrup B kaynaklı hastalıklarda artış gözlenmiştir. Türk Tabipler Birliği Merkez Konseyi'nin bu yöndeki araştırmaları dikkat çekicidir. Konseye göre, Hac ve umre gibi kitlesel ziyaretler, meningokoksik hastalığın yayılması açısından önemli inek out aya50 ene Sudi ysa sıi o Bakulim te Ae t u arpı all ge A, C, W ve Y serogruplarına karşı koruma sağlamakta, serogrup B'ye karsı

sağlamamaktadır. Benzer şekilde Meningokok bakterileri özellikle askerlik hizmeti, yurtlar ve okullar gibi kalabalık ortamlarda hızlı yayılabilmektedir. Yapılan araştırmalarda askere yeni katılan personel arasında meningokok taşıyıcılık oranı %4,2 gibi ciddi düzeylerde tespit edilmiştir.

Ülkemizde meningokok aşıları ne yazık ki sadece ücretli olarak temin edilebilmektedir. Aşı şemasının güncel maliyeti 10.000 TL'yi aşabilmekte ve yalnızca ekonomik gücü yüksek aileler çocuklarını koruyabilmektedir. Oysa sağlık otoriteleri, özellikle 5 yaş altı çocuklarda ve ergenlik çağında menenjit vakalarının artması nedeniyle, meningokok aşılarının (ACWY ve B) "isteğe bağlı" değil, "yapılması gereken" aşılar olarak değerlendirilmesini önermektedir.

Dünyada ve pek çok ülkede, bu aşılar ulusal bağışıklama programları çerçevesinde ücretsiz uygulanmaktadır. Türkiye'de de benzer şekilde ulusal aşı programına dâhil edilmesi durumunda, toplu alımlar ve anlaşmalarla maliyetler düşürülebilir. Aynı şekilde, Meningokok aşılarının yüksek ilk alım maliyeti, sağlık otoriteleri tarafından aşı takvimine eklenmesinin önündeki ana engel olarak görünse de, bilimsel veriler aşının uzun vadede hem bireysel sağlık hem de kamu bütçesi açısından koruyucu ve ekonomik olduğunu göstermektedir.

Sosyal devlet ilkesi gereği, bireylerin yaşam hakkını korumak ve sağlık hizmetlerine eşit erişimi sağlamak devletin temel sorumluluklarındandır. Meningokok menenjiti gibi hızlı ilerleyen ve ağır sonuçları olabilen hastalıklara karşı geliştirilen aşıların, maliyet gözetilmeksizin ulusal aşı takvimine ücretsiz eklenmesi zorunludur. Dar gelirli ailelerin de çocuklarını koruyabilmesi, halk sağlığının korunması ve sağlıkta adaletin tesisi açısından ertelenemez bir sosyal devlet sorumluluğudur. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 56. maddesi, devletin herkesin yaşamını beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak amacıyla sağlık hizmetlerini planlamasını ve sunmasını düzenlemektedir.

Tüm bu nedenlerle, Meningokok aşılarının ulusal aşı takvimine eklenmesi konusunun değerlendirilmesi için Anayasa'nın 98'inci, TBMM Iç Tüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.