Jeotermal enerji santralleri kuyuları sebebiyle yeraltı ve yerüstü sularının kirlenmesinin önlenmesi için çalışmalar hazırlanması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Aydın İli sınırlarındaki Germencik, Çine, Kuşadası, Bozdoğan, Efeler, Köşk, Söke, Yeni Pazar, Koçarlı'da yerleşim yerlerine yakın bazı artezyen kuyularından alınan su örneklerinde evsel, endüstriyel ve tarım ilaçlarına bağlı Nitrat-Nitrik-Organik madde kirliliği tespit edilmiştir.

Aydın ili Germencik ilçesinde içme suyu olarak yeraltı suyu kullanılmaktadır. Bu sebeple Aydın Çevre ve Doğa Derneği tarafından yeraltı sularının ne derece sağlıklı olduğunun tespiti için DSİ Genel Müdürlüğü 21. Bölge Müdürlüğü Aydın Şubesine başvurulmuştur.

DSİ tarafından hazırlanan Fizikokimyasal, Kimyasal ve Mikrobiyolojik Analizler Deney Raporuna göre İçme Suyu Kalite Parametreleri Yönetmeliğinde belirtilen değerlerden,

• Alüminyum 7.500,

• Arsenik 5.300,

• Lityum 5.000,

• Kurşun 2.900,

• Nikel 1.900,

• Krom 400,

• Çinko 15 li kata varan oranlarda artmıştır.

Özellikle, Germencik İlçesi Hıdırbeyli ve Alangüllü mahallelerindeki kuyularından alınan su örnekleri, DSİ tarafından yapılan laboratuvar araştırması so

21.09.2022 tarih ve 10216/ 22-292 sayılı rapora göre; yeraltı sularının normali çinko, kurşun, demir, nikel, alüminyum, arsenik, bor, lityum, baryum gibi ağır metallerle kirlendiği tespit edilmiştir.

Yine Alangüllü mahallesinde bulunan incir ve zeytin ağaçlarında olması gerekenden çok fazla ağır metal biriktiği saptanmıştır. Halen bu bahçeden sağlıklı ürün almak mümkün olmamaktadır. Çünkü su içerisindeki bor miktarı belli seviye üzerine çıktığında incir ve zeytin ağaçlarında alevle yanmış gibi görüntü veren toksik etki yapmaktadır.

Germencik"te bulunan JES kuyuları artezyen kuyuları ile yerleşim yerlerine, buralarda yaşayan insanların içme sularını sağlayan depolara çok yakın noktalarda bulunmaktadır.

Germencik'te yer altı sularında JES*lere bağlı meydana gelen büyük boyutlu ağır metal kirliliğinin benzeri Buharkent ve Söke arası bulunan bölge için de söz konusudur.

Adnan Menderes Üniversitesi tarafından yapılan çalışmada; Germencik, Çine, Kuşadası, Bozdoğan, Efeler, Köşk, Söke, Yeni Pazar, Koçarlı yerleşim yerlerine yakın bazı artezyen kuyularından alınan su örneklerinde evsel, endüstriyel ve tarım ilaçlarına bağlı nitrat, nitrik ve organik madde kirliliği tespit edilmiştir. Bu tablo Aydın'da yaşayan halkın, sağlığının ve gıda güvenliğinin çok büyük tehlike ile karşı karşıya kaldığını göstermektedir. Ağır metaller ile kirlenen yerüstü ve yeraltı suları, bu sularla sulanan topraklarda yetişen tarımsal ürünleri tüketen insanlar dahil tüm canlılarda ciddi sağlık problemleri yaratacaktır.

Yapılan araştırmalara göre dünyadaki bütün hastalıklarının yüzde 80'i temizlik koşullarının yetersizliğinden kaynaklanmaktadır. Dünyada her yıl yarıdan fazlasını çocukların oluşturduğu 5 milyondan fazla kişi su kirliliğine bağlı olarak hayatını kaybetmektedir. Aydın ili toprak, su ve iklim özellikleri bakımından yüksek tarım potansiyeline sahiptir. Su, tarımsal üretim faaliyetlerini etkileyen en önemli faktördür.

Ortaya çıkan bu vahim kirlilik, jeotermal enerji kaynaklarının uygun olmayan kullanımından ve jeotermal rezervuarlardan yapılan sondajlı üretimlerde jeotermal akışkanın çevreye atılmaması ve rezervuarı beslemesi bakımından, işlevi tamamlandıktan sonra tekrar yer altına gönderilmesi işleminin, yer altı su havzalarına yakın mesafelerde yapılmasıdır.

Son beş yıllık sürede JES"ler tarafından yeraltından çekilen toplam jeotermal akışkan miktarı, toplam yeraltı su rezervinden 685 milyon m3/L daha fazladır. Yeraltı suları, jeotermal akışkandan boşalan yerleri doldurmak için derinlere inmekte ve bu nedenle susuz k su yatakları çökmektedir.

Bu bağlamda ivedilikle önlem alınması ve ağır metaller taşıyan jeotermal akışkanın, yeraltı sularına karışmasının önlenmesi gerektiği açıktır.

Tüm bu durumlar göz önüne alındığında, gün geçtikçe sayısı artan santral ve jeotermal kuyular sebebi ile tehdit altında olan suların kirlenmesinin önlenmesi için çalışmalar hazırlaması amacıyla TBMM'de Araştırma Komisyonu kurularak gerekli çalışmaların yürütülmesini arz ederim.