Kömür madenciliği ve kömür kullanımında yaşanan daralmanın kömür havzası bulunan şehirlerin ekonomisine etkilerinin araştırılarak kömür madenciliğinden çıkış planlarının ve alternatif enerji politikalarının belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Küresel düzeyde karbon sıfır ekonomilere geçiş eğilimleri, iklim değişikliği ile mücadele amacıyla küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlandırma hedefi, yeşil ekonomiye entegrasyon ve sürdürülebilirlik felsefesi fosil yakıtlara dayalı enerji üretimi ve onunla ilintili olarak kömür madenciliği başta olmak üzere, karbon yoğun sektörlerin daralmasını ve hatta ortadan kalkmasını gündeme getirmektedir. Bu gelişmeler şehirler için bir yandan yeni iş alanlarının açılmasına imkân sağlarken, diğer yandan karbon yoğun sektörlerdeki istihdamı olumsuz etkileyecektir.

Küresel ulusal ve yerel dinamiklerin negatif etkilediği Soma, bugün kömür madenciliğinden plansız çıkışın ağır sancısını çekmektedir. Soma ekonomisinin kalbi Soma B Termik Santrali 2015'te Konya Şeker şirketine özelleştirilmiştir. Şirketin kötü idaresi nedeniyle santral Temmuz 2025-Mart 2026 arasındaki 9 ay elektrik üretimini durdurmuştur. Santral Türkiye Kömür İşletmelerine (TKİ) olan borcu nedeniyle icradan satışa çıkarılma aşamasındadır ve şirket yetkilileri santralin satılamayıp kapatılacağını belirtmektedir.

Diğer taraftan, 2010 yılından bu yana elektrik üretmeyen ancak üretme ruhsatı ve potansiyeli olan Soma A Termik Santrali Haziran 2026 itibariyle 436 milyon liraya özelleştirilmiş olup tesisin üretime dönüp dönmeyeceği belirsizdir.

Sektördeki bu çözülme istihdama da darbe vurmuştur. Soma Dereköy Lavvar Tesisi Aralık 2025'te kapanmış 150 kişi işsiz kalmıştır. Yeniden ihalesi henüz gerçekleşmemiştir. Soma Akçadağ firması kömür üretiminden çekilerek 150 kişinin işine son vermiş, DEFAŞ firması ise son üç ayda 300 kişiyi işten çıkarmıştır. Soma B Termik Santralinden alacaklarını temin edemeyen Imbat şirketi, maden işçilerinin maaşlarını ödeyemediği için iş bırakma eylemlerine yol açmıştır. Son olarak TKİ iştiraki olan Yeni Anadolu Madencilik, Soma Işıklar maden ocağından çekilme kararı almış ve 1.361 işçinin iş akdinin 9 Temmuz 2026 itibarıyla feshedileceğini duyurmuştur.

Tüm bu gelişmeler Soma'da ekonomik çarkları kilitlemiş, kömür üretimini düşürmüş, nakliye sektörünü sekteye uğratmış ve yerel esnafı perişan etmiştir. Yaşanan bu istihdam krizi nedeniyle sadece son 6 ayda Soma'dan 3.500 aile göç etmek zorunda kalmıştır. Nitekim Soma, Kırkağaç, Akhisar, Savaştepe ve Kınık bölgesi topyekün bir ekonomik küçülme ve kitlesel göç tehdidi altındadır. Özetle Soma'da kamu ve özel sektörün kömür alanından kontrolsüzce geri çekilmesi, bölgede ciddi bir sosyo-ekonomik çözülmeyi beraberinde getirmektedir.

Benzer bir sürecin geçmişteki faturası ağırdır. Ekim 2014'te meydana gelen maden faciası, Karaman Ermenek'i zorunlu ve hazırlıksız olarak kömür ekonomisinden plansız çıkışa zorlamıştır. Kömür eksenli şekillenmiş bu coğrafyada, ana lokomotif sektörün yerel ekonomiden plansız bir şekilde çıkarılmasıyla; iş olanakları hızla kaybedilmiş, bölge yoğun göç vermiş, hak ihlalleri şiddetlenmiş, sendikal örgütlenme güçsüzleşmiş, madenciler temsil edilememiş, boşanmalar artmış ve Ermenek adeta bir hayalet şehre dönüşmüştür.

Bugün Soma, Ermenek benzeri bir toplumsal ve ekonomik çöküşün tam eşiğindedir. Soma'nın yanı sıra Tavşanlı, Milas, Elbistan ve Zonguldak gibi kömür madenciliğinin hâkim olduğu diğer şehirler de benzer haklı kaygılar içerisine girmişlerdir.

Bu gerekçelerle kömür coğrafyalarında kömürden çıkış sürecinin adil, eşitlikçi, kapsayıcı, katılımcı ve planlı bir şekilde yürütülmesi, kömür ekonomisinin çözüldüğü bölgelerdeki istihdam kayıplarının araştırılması, bu şehirlerde yerel ekonomilerin acilen çeşitlendirilmesi, ulusal düzeyde, yerelleştirilmiş ve kapsayıcı adil dönüşüm politikalarının geliştirilmesi, ulusal kömürden çıkış planlamasının yapılması, adil geçiş mekanizmalarının kurulması, adil uyum için gerekli finansman kaynaklarının oluşturulması, bu şehirlerde sosyal koruma, sosyal güvenlik ve eğitim politikalarının yeniden belirlenmesi ile yatırım teşviklerinin bölge ihtiyaçlarına göre yeniden ele alınması amacıyla Meclis Araştırması açılması elzemdir. Biдтa Kaшнe BRANBUL. Nag n . Selean Tesco Teleradas Liladio Sefile Girlen Harten Selauh Tentigt fuse Yasin Örterk Denizli BUnak DOL61N Bahteain Haler Oterk Meran Afettedirer Erhanust: Sanen Sat Yüksel ARSLAN Ankora Öner Korakop Ayden Yavs Ayain Tralozon Hüsmen KIRKPINAR Teuir Burak AKsURAK Istanbul B. Akbunak M.Cihen Paçacı Istanbal HACiyanta

• 'duan 11- Corakkae Latn Türkleri Ka cadı Turor Yaldr firaray