Türkiye'deki sanayi işletmelerinde artan yabancı işçi istihdamının işgücü piyasası ve işçi hakları üzerindeki etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Kamuoyuna yansıyan bilgiler, bu işçilerin önemli bir bölümünün özel istihdam büroları ve uluslararası aracılık şirketleri üzerinden Türkiye'ye getirildiğini ortaya koymaktadır. Bazı şirketlerin hem işçilerin gönderildiği ülkede hem de Türkiye'de faaliyet göstererek işe alım sürecinin her iki tarafında da ekonomik kazanç sağladığı; bu durumun ise hesap verebilirlik ve hukuki sorumluluk açısından ciddi sorunlar doğurabileceği yönünde iddialar bulunmaktadır. Basına ve sivil toplum kuruluşlarının çalışmalarına yansıyan iddialar arasında;

• İşçilerin Türkiye'ye gelebilmek için yüksek miktarlarda borçlandırıldığı,

• Aracı kurumlara ciddi hizmet bedelleri ödediği,

• İşe başladıktan sonra pasaportlarına el konulduğu,

Günlük 12-14 saate varan çalışma sürelerinin uygulandığı, |.-.

• Fazla mesailerin karşılığının tam olarak ödenmediği,

• Kalabalık ve yetersiz barınma koşullarında yaşamak zorunda bırakıldıkları,

• Iş sözleşmelerinde işçilerin haklarını sınırlandırabilecek hükümler bulunduğu,

• Bazı işçilerin fiilen asgari ücretin altında gelir elde ettiği,

• Hak arama yollarına erişimde güçlük yaşadığı yönünde ciddi iddialar yer almaktadır. Bu iddiaların doğruluğu halinde yalnızca yabancı işçilerin temel çalışma hakları değil, aynı zamanda Türkiye'nin taraf olduğu Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) sözleşmeleri, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ulusal iş hukuku bakımından da önemli sorunlar ortaya çıkmaktadır.

Diğer taraftan birçok fabrikada çalışan yerli işçiler arasında yabancı işçilerin düşük ücret politikalarının aracı haline getirildiği, bunun ücretleri. baskıladığı, işten çıkarmaları kolaylaştırdığı ve işçiler arasında gerilim yarattığı yönünde yaygın bir kanaat oluştuğu görülmektedir. Oysa emek piyasasında yaşanan sorunların kaynağının göçmen işçiler değil, denetimsizlik, kayıt dışılık ve emek maliyetlerini düşürmeye yönelik uygulamalar olup olmadığı bilimsel ve nesnel biçimde araştırılmalıdır.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından özel istihdam bürolarının faaliyetlerinin yeterince denetlenip denetlenmediği, yabancı işçilerin çalışma izinleri ile fiili çalışma koşulları arasında uyum bulunup bulunmadığı, iş müfettişlerinin bu işyerlerinde etkin denetim yapıp yapmadığı, yabancı işçilerin sosyal güvenlik, ücret, fazla mesai ve barınma haklarının korunup korunmadığı da kamu yararı açısından açıklığa kavuşturulması gereken hususlar arasındadır. Bu kapsamda;

• Yabancı işçi tedarik zincirinin nasıl işlediğinin,

• Aracı şirketlerin faaliyetlerinin hukuka uygunluğunun,

• Çalışma izinleri ve özel istihdam bürolarımın uygulamalarının,

• İşçilerin çalışma ve yaşam koşullarının,

• Olası insan ticareti, zorla çalıştırma ve borçlandırma mekanizmalarının,

• Yerli işçiler üzerindeki ücret ve istihdam etkilerinin,

• Kamu kurumlarının denetim kapasitesinin TBMM tarafından kapsamlı biçimde araştırılması büyük önem taşımaktadır.

Bu nedenlerle Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün ilgili hükümleri uyarınca Meclis Araştırması açılması gerekmektedir.