Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) tarafından Türkiye'ye yöneltilen tavsiyelerin uygulanma durumlarının etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bünyesindeki Uluslararası İşlemlerde Rüşvetin Önlenmesi Çalışma Grubu tarafından Türkiye'nin OECD Rüşvetle Mücadele Sözleşmesi'ne uyumunu inceleyen 4. Faz izleme raporu yayımlanmıştır.

Söz konusu rapor, Türkiye'nin uluslararası rüşvetle mücadele yükümlülüklerini yerine getirme konusunda son derece ağır bir tablo ortaya koymaktadır. Türkiye'ye yöneltilen 71 tavsiyeden yalnızca 10"u tamamen uygulanmış, 12'si kısmen hayata geçirilmiş, 49 tavsiye ise hiçbir şekilde uygulanmamıştır.

Başka bir ifadeyle Türkiye, kendisine sunulan tavsiyelerin yalnızca küçük bir bölümünü eksiksiz biçimde yerine getirmiş; yolsuzluk ve rüşvetle mücadelede kritik öneme sahip tavsiyelerin büyük çoğunluğu ise hayata geçirilmemiştir.

OECD Çalışma Grubu raporunda Türkiye'nin rüşvetle mücadele mevzuatını ve uluslararası sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi açık biçimde eleştirilmiş ve Türkiye'nin "berbat uygulama ve yürütme sicilini" düzeltmesi gerektiği belirtilmiştir.

Bu rapor, yalnızca uluslararası bir kuruluşun teknik değerlendirmesi olarak görülemez. Yolsuzlukla mücadele konusunda siyasi iradenin, kamu kurumlarının ve adli makamların sorumluluğuna ilişkin son derece ciddi sorular doğurmaktadır.

Türkiye'nin OECD Rüşvetle Mücadele Sözleşmesi'ne taraf olduğu tarihten bu yana kayıtlara geçen 23 yabancı rüşvet iddiasının 15'i hakkında hiçbir soruşturma yürütülmemiştir. Soruşturulan dosyaların 6'sı herhangi bir suçlama yöneltilmeden kapatılmış, 2 dava ise beraatla sonuçlanmıştır. Yabancı rüşvet suçu bakımından tek bir mahkumiyet kararı dahi verilmemiştir.

OECD raporunda, Türkiye'nin gerçek yabancı rüşvet iddialarını soruşturmak ve kovuşturmak için yeterli çabayı gösterdiğini kanıtlayamamasının "büyük endişe kaynağı" olduğu vurgulanmıştır.

Yolsuzlukla mücadele, yalnızca daha ağır cezalar öngören kanunlar çıkarmakla mümkün değildir. Etkin bir mücadele için bağımsız ve tarafsız bir yargı, özgür bir basın, kamu kurumlarında şeffaflık ve siyasi etkiden uzak denetim mekanizmaları zorunludur.

Ancak OECD raporu, Türkiye'nin bu alanlarda da kritik reformları gerçekleştirmediğini ortaya koymaktadır.

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun yürütmenin etkisinden arındırılması, Adalet Bakanı ve ‚Bakan Yardımcısı'nın Kurul'daki konumunun yeniden değerlendirilmesi yönündeki tavsiyeler uygulanmamıştır.

Yolsuzluk iddialarının özgürce araştırılabilmesi, haberleştirilebilmesi ve kamuoyuna duyurulabilmesi için basın özgürlüğünün güvence altına alınması yönündeki tavsiyeler de karşılık bulmamıştır.

Yolsuzlukları ortaya çıkaran kamu görevlilerinin ve özel sektör calısth i * korunmasını sağlayacak etkili bir ihbarcı koruma mekanizması oluşturulmamıştır. YENI Şirketlerin yabancı rüşvet vakalarını gönüllü olarak bildirmelerini teşvik edecek mekanizmalar geliştirilmemiştir.

Bütün bunlara ek olarak Türkiye, OECD tarafından talep edilen iki yıllık takip güncellemesini de sunmamıştır.

Devletin kaynaklarının, kamu ihalelerinin, uluslararası ticari ilişkilerin ve kamu gücünün yolsuzluk iddialarından korunması; yalnızca ekonomik bir mesele değil, aynı zamanda hukuk devleti, demokrasi ve kamu yönetiminin meşruiyeti meselesidir.

Bu nedenle; OECD tarafından Türkiye'ye yöneltilen 71 tavsiyeden 49'unun hiçbir şekilde uygulanmamasının nedenlerinin, söz konusu tavsiyelerin hayata geçirilmemesinin Türkiye'nin uluslararası itibarı, ekonomik güvenilirliği, yatırım ortamı, hukuk devleti ilkesi ve yolsuzlukla mücadele kapasitesi bakımından yol açtığı zararların, tespit edilmesi ile gerekli yasal ve idari düzenlemelerin belirlenmesi kamu yararı bakımından zorunludur.