Kamu kurum ve kuruluşlarının bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşları ile kamu bankalarının ve kamu sermayeli şirketlerin verdikleri reklam ve ilanların incelenerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Buna rağmen başta TRT, Türk Hava Yolları A.O., kamu bankaları, BOTAŞ, PTT, Türksat ve diğer kamu sermayeli kuruluşların reklam harcamalarının hangi televizyon kanallarına, hangi tutarlarda ve hangi ölçütlere göre dağıtıldığı kamuoyu tarafından yeterince bilinmemektedir. Televizyon kanallarının izlenme oranları, erişim düzeyleri ve hedef kitleleri ölçülebildiği hâlde kamu reklamlarının bu verilerle uyumlu dağıtılıp dağıtılmadığı açıklanmamaktadır. Düşük izlenme oranına sahip bazı kanallara yüksek miktarlarda kamu kaynağı aktarılıp aktarılmadığı; yüksek izlenme oranına rağmen eleştirel yayın yapan kanalların reklam gelirlerinden dışlanıp dışlanmadığı araştırılmalıdır.

Kamu reklamlarının siyasi yakınlığa, yayın politikasına veya iktidara yönelik tutuma göre dağıtılması hâlinde kamu kaynağı bir bilgilendirme aracı olmaktan çıkarak ödüllendirme ve cezalandırma mekanizmasına dönüşür. Böyle bir uygulama; eşitlik ilkesini, basın ve ifade özgürlüğünü, çoğulculuğu ve kamu kaynaklarının tarafsız kullanılmasını doğrudan zedeler. Reklam ve medya planlama hizmetlerinin hangi yöntemlerle satın alındığı, aracı şirketlere hangi bedellerin ödendiği, kanal tercihlerinde nesnel ölçütlerin uygulanıp uygulanmadığı, kampanyaların kamuya sağladığı faydanın ölçülüp ölçülmediği ve Sayıştay başta olmak üzere denetim kurumlarının bu harcamaları etkin biçimde inceleyip incelemediği açıklığa kavuşturulmalıdır. Kurulacak Meclis araştırması komisyonunca; kamu kurumları ve kamu sermayeli şirketlerin son beş yıldaki reklam, ilan, tanıtım ve sponsorluk harcamalarının kurum, yıl ve televizyon kanalı bazındaki dağılımı; reklam verilen kanalların izlenme oranları, erişim düzeyleri ve aldıkları kamu kaynağı arasındaki ilişki; kanal seçiminde izlenme oranı, hedef kitle, birim maliyet, yayın saati ve kamu yararı ölçütlerinin uygulanıp uygulanmadığı incelenmelidir.

Ayrıca yayın politikası, siyasi yakınlık veya eleştirel tutumun reklam dağılımında etkili olup olmadığı; reklam ve medya planlama hizmetlerinin hangi şirketlerden, hangi satın alma yöntemleriyle ve hangi bedellerle alındığı; harcamaların piyasa koşullarına uygunluğu, kampanyaların etkinliği ve kamuya sağladığı faydanın denetlenip denetlenmediği ortaya çıkarılmalıdır.

Sayıştay ve diğer denetim organlarınca tespit edilen eksiklikler, usulsüzlükler ve sorumluluklar ile kamu reklamlarının kanal bazında açıklanması, siyasi ayrımcılığı önleyecek bağlayıcı, şeffaf ve denetlenebilir ölçütlere bağlanması için yapılması gereken düzenlemeler de araştırılmalıdır. Araştırma sırasında ortaya çıkacak ve konuyla doğrudan veya dolaylı biçimde bağlantılı diğer idari, mali, hukuki ve kurumsal hususlar da komisyonun inceleme kapsamına alınmalıdır. Kamu reklamları, iktidarı destekleyen yayınlara verilen ödül veya eleştirel yayınlara uygulanan ekonomik yaptırım değildir. Halkın parasının hangi kanala, ne kadar ve hangi kamu yararı karşılığında aktarıldığının açıklanması hukuk devletinin gereğidir.

Bu nedenlerle kamu reklam ve tanıtım harcamalarının bütün yönleriyle arydukia→ ou kaynaklarının siyasi tercihlere göre dağıtılıp dağıtılmadığının ortaya çıkarılması veresnel, şeffaf ve denetlenebilir bir sistem kurulması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi/ba Palnde bir Araştırma Komisyonu kurulması zorunlu hale gelmiştir.

"ENI PAR"