Fındık üreticilerinin yaşadığı sorunların tüm yönleriyle araştırılarak bu sorunların çözümü için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Ülkemizin dünya fındık üretimi ve ihracatındaki lider konumuna rağmen fındık üreticilerimizin sorunları katlanarak büyümektedir. Artan üretim maliyetleri, piyasada rekabeti bozan ve tekelleşmeye neden olan uygulamalar gibi büyük sorunlar üreticiyi her geçen yıl üretimden daha fazla uzaklaştırmaktadır.

Geçtiğimiz sezonda tarihi düşük rekolteye rağmen fındık fiyatlarında olağan piyasa koşullarıyla açıklanması mümkün olmayan sert bir düşüş yaşanmış, üreticiler ve ülkemiz on milyarlarca lira gelir kaybına uğramıştır. Bu süreçte kamu kurumlarının müdahale politikaları, başta Toprak Mahsulleri Ofisinin alım ve satış uygulamaları olmak üzere üreticinin aleyhine olmuştur.

Her hasat dönemi öncesinde rekolte üzerinden oyunlar oynanmakta. Haddinden yüksek rekolte tahminleri, yasal ve meşru olmayan yollarla kamuoyuna servis edilmektedir. Kanunlar uyarınca resmi rekolte açıklama yetkisi sadece Tarım ve Orman Bakanlığı'na ait olmasına rağmen, yurt dışı kaynaklı kuruluşlar ve sektör temsilcileri tarafından yapılan yüksek rekolte tahminlerinin fiyat oluşumu üzerindeki etkisi, bu açıklamaların bilimsel dayanakları ve piyasa üzerindeki sonuçları ayrıntılı şekilde incelenmeye muhtaçtır.

Öte yandan fındık piyasasında faaliyet gösteren büyük alıcı firmaların piyasa üzerindeki etkileri, rekabet hukukuna ilişkin süreçler ve üreticinin pazarlık gücünü zayıflatan uygulamalarla ilgili Rekabet Kurumu tarafından yürütülen inceleme, suç tespiti ve yaptırım kararlarına rağmen tekelci firma ve onun uzantıları aynı faaliyetlerine farklı biçim ve şekillerde devam etmektedir.

Son günlerde Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı araştırma kuruluşlarının sektörün hâkim alıcı firmalarının temsilcileriyle gerçekleştirdiği teknik toplantılar ve bu kapsamda yürütülen iş birlikleri de kamuoyunda tepkilere neden olmuştur. Kamu araştırma kurumlarının bilgi birikimi, genetik materyali ve bilimsel' çalışmalarının hangi usuller çerçevesinde paylaşıldığı, bu iş birliklerinin kamu yararı ve üretici menfaatleri bakımından uygunluğu açıklığa kavuşturulmalıdır.

Bunun yanında kahverengi kokarca başta olmak üzere zararlılarla mücadelede yaşanan sorunlar, iklim değişikliğine bağlı don, kuraklık ve aşırı yağışların üretime etkileri, destekleme politikalarının yetersizliği, ürün borsalarının faaliyetleri, ihracat gelirinden üreticinin aldığı pay, Toprak Mahsulleri Ofisi ve Fiskobirlik'in sektörde üstlenmesi gereken rol ile fındık piyasasında rekabeti, şeffaflığı ve üretici refahını güçlendirecek yapısal düzenlemelerin belirlenmesi amacıyla konunun Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından bütün yönleriyle araştırılması amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ederiz.