Hatay'ın İskenderun ilçesinde bulunan bir gemi söküm tesisindeki asbest içeren gemilerle ilgili karşılaşılan sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

GEREKÇE

Asbest, insan sağlığına ve çevreye ciddi zararlar verebilecek lifsi bir mineral ve kanserojen bir maddedir. Ülkemizde 1970'li yıllardan itibaren yaygın olarak özellikle inşaat, gemicilik, tekstil ve otomotiv sektörlerinde kullanılmaktadır.

Asbestin insan sağlığına verdiği zararlar konusundaki araştırmalar devam etmekte olup kanser, akciğer hastalığı ve solunum yolu hastalıklarına neden olduğu bilinmektedir. Ezcümle asbest, kansere neden olan en tehlikeli maddelerden biridir.

Asbest, bundan binlerce sene öncesinde ortaya çıkmış, mühendislik için "mucizevi lif" adı altında piyasaya sunulmuş bir malzemedir. Bulunduğu yerde insana zararlı olmayan, ısıya ve kimyasala çok dayanıklı olan bu malzeme,parçalandığında zararlı bir maddeye dönüşmektedir. Kanserojen özelliğinin ortaya çıkmasının ardından "sinsi li? olarak adlandırılmaya başlayan asbest, yaklaşık 20 ila 40 sene sonra kansere dönüşen lifli bir yapıya sahiptir.

Asbest iki büyük özelliğe sahiptir; ilki kancalı yapısından dolayı solunduğu zaman ciğere yapışması ve orada kalıp kansere dönüşmesi, ikincisi ise havada uzun süre askıda kalabilmesidir. Bu özelliğinden anlıyoruz ki Hatay'daki bir adet asbest lifini havada kilometrelerce sürüklenmesi sonucu birkaç gün sonra Antep"te görebiliriz.

Depremin ardından, yukarıda sebep olabileceği tehlikeler sıralanmış asbest ihtiva eden malzemelerin zamanında ve mevzuata uygun olarak sökülüp taşınmadığına dair haberler toplum vicdanını yaralamış ve izaha muhtaçtır. Asbestli malzemelerin vaktinde sökülüp uygun koşullarda ve ilgili yönetmeliğe tabi olarak bertaraf edilmesi gerekirken maalesef mevzuata uygun hareket edilmemiş, bölgede çalışan kamu personelinin de bir denetime tabi tutulmadığı ortaya çıkmıştır.

Kontrolsüz şekilde yapılanı yıkımlar neticesinde malzemeler ayrıştırılmadan döküm sahasına gönderilmekte ve nakliye araçlarında hiçbir önlem alınmamaktadır. Normal koşullarda, lisanslı sızdırmaz bir araçla nakliyesinin gerçekleşmesi gereken malzemeler, hafriyat araçları dediğimiz kamyonların -üzeri dahi örtülmeden- taşınmaktadır. Kısa sürede ve düşük maliyetle yapılabilecek basit bir sulama işlemi dahi toz oluşumunu ve liflerin havaya uçmasını engelleyebilecekken personel ve bölge halkı kaderine terk edilmiştir.

Enkaz atık döküm sahalarının mevzuata uygun olarak kentin belli bir bölgesinde doğal yaşama zarar vermeyecek şekilde insanların çok uzağına dökülmesi gerekmektedir. Samandağ'daki döküm sahalarının yakınlarında kolluk kuvvetleri, binalar, okullar, seralar, zeytinlikler ve orman arazileri bulunmaktadır. İlerleyen zamanlarda artması ön görülen yağışlarla beraber döküm sahasındaki malzemenin içerisindeki kanserojen ve tıbbi atıkların yer altı suyuna karışması ve evsel atıklardan kaynaklı haşerelerin, sürüngen hayvanların bölgeye dadanması riski mevcuttur.

Sahada çeliğin ayrıştırılmasının yapılmasının ardından geri kalan her şey yığıntı bir şekilde kepçelerle düzeltilip o bölgeye bırakılmaktadır. Bölge halkına ve personele bu konuda daha sonra ne yapılacağına dair herhangi bir açıklamanın yapılmamış olması önemli bir ciddiyet zafiyetidir. Kullandıkları malzemenin asbestli malzeme olduğunu düşünen personelin veya kamu kurumlarının bu konuda bilinçlendirilmesi ve asbestlerin havada uçmasını engelleyecek çalışmalar yapması gerekmektedir. En azından gerekli sulama çalışmalarının yapılarak hem toz hem asbestlerin uçuşması havada kalması engellenmelidir. Döküm sahalarında çalışan asbest uzmanlarınca malzemeyi tespit ettikleri andan itibaren ilgili mevzuata uygun bir şekilde; söküm, nakliye ve bertaraf işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Yukarıda arz ve izah edilen gerekçelerle, Hatay'da asbest tehlikesi ile ilgili yaşanan sorunları tespit ederek yaşanan ve yaşanması muhtemel mağduriyetlerin araştırılması; çözümüne yönelik bütüncül ve kapsayıcı politika önerilerinin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 104. ve 105. Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ederiz.