9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olan vatandaşların emeklilik koşullarında yaşadığı mağduriyetlerin tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Son güncelleme: Kaynak: TBMM
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk defa sigortalı olan yurttaşların emeklilik koşullarından kaynaklanan sorunların, sigorta başlangıç tarihine bağlı emeklilik yaşı farklılıklarının ve bu farklılıkların ekonomik ve sosyal sonuçlarının araştırılması; prim ve hizmet şartlarını tamamladığı hâlde yaş koşulunu bekleyenlerin karşılaştıkları güçlüklerin belirlenmesi, farklı sigortalılık statüleri ve güncel düzenleme talepleri değerlendirilerek adil, ölçülü ve mali açıdan sürdürülebilir kademeli emeklilik modellerinin geliştirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. 02.11.2026
GEREKÇE
Sosyal güvenlik hakkı, çalışma hayatının ardından yurttaşların gelir güvencesine kavuşmasını sağlayan sosyal devletin temel yükümlülüklerindendir. Emeklilik sisteminin adil, öngörülebilir ve sürdürülebilir olması, sigortalıların yıllar boyunca yerine getirdikleri yükümlülüklerin karşılığını alabileceklerine ilişkin güvenlerini de doğrudan etkilemektedir. Ancak sigorta başlangıç tarihlerine bağlı geçiş hükümleri, benzer çalışma geçmişine sahip yurttaşların emekliliğe erişimlerinde önemli farklılıklar doğurabilmektedir.
Metnin tamamını göster (9 paragraf daha)Metni kısalt
7438 sayılı Kanun ile 8 Eylül 1999 ve öncesinde ilk defa sigortalı olanlardan gerekli prim ve hizmet şartlarını taşıyanlar bakımından emeklilikte yaş koşulu kaldırılmıştır. Buna karşılık 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olanlar için yaş şartı uygulanmaya devam etmektedir. Bu dönemde 4/a kapsamında sigortalı olan kadınlar için 58, erkekler için 60 yaş koşulu öngörülmüştür. Sigorta başlangıçları arasında kısa süre bulunan kişilerin emeklilik tarihlerinde yıllara yayılan farklılıklar oluşabilmesi, kademeli emeklilik taleplerinin temelini oluşturmaktadır.
Emeklilikte Adalet Derneği ve ilgili sigortalıların temsilcileri, başlangıç tarihine bağlı farklılıkların giderilmesi için yaş ve prim koşullarında kademeli geçiş düzenlemeleri talep etmektedir. Bu taleplerin kapsamı, etkilenen kişi sayısı ve sigortalıların fiili durumları resmi verilerle ortaya konulmalıdır. Özellikle prim ve hizmet koşullarını tamamladığı hâlde yaşını bekleyenlerle bu koşulları henüz tamamlayamayanların durumları birbirinden ayrılmalıdır.
Emeklilik yaşını bekleyenlerin çalışma ve gelir durumları, ileri yaşlarda iş bulma güçlükleri, işsizlik, kayıt dışı çalışma, sağlık güvencesine erişim, borçlanma ve sosyal yardım ihtiyacı bakımından karşılaştıkları sorunlar araştırılmalıdır. Ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların durumu ile kadınların çalışma yaşamındaki kesintilerinin emekliliğe erişim üzerindeki etkileri de değerlendirilmelidir. Emekliliğin ertelenmesinin bireyler ve aileleri üzerindeki ekonomik ve sosyal sonuçları somut verilerle belirlenmelidir.
4/a, 4/6 ve 4/c kapsamındaki sigortalıların tabi oldukları prim, hizmet ve yaş koşulları ile farklı kanunlardan kaynaklanan geçiş hükümleri ayrı ayrı incelenmelidir. Sigortalılık başlangıcının belirlenmesi, hizmet birleştirmesi, statü değişiklikleri ve borçlanma uygulamalarının emeklilik koşullarına etkileri de araştırılmalıdır. Mevcut düzenlemelerin oluşturduğu farklılıklar giderilirken yeni sigortalılık dönemleri bakımından benzer sorunların ortaya çıkmaması gözetilmelidir.
Kademeli emekliliğe ilişkin kanun teklifleri Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmuş olmakla birlikte, bu dönemdeki sigortalılar için talep edilen yeni bir kademeli geçiş düzenlemesi yürürlüğe girmemiştir. Sigorta başlangıç tarihine göre yaş şartının kademelendirilmesi, mevcut prim ve hizmet şartlarının korunması ve alternatif geçiş modellerine ilişkin talepler, hukuki ve sosyal sonuçları bakımından karşılaştırılmalıdır. Her modelin etkileyeceği sigortalı sayısı, emekliliğe erişim takvimi ve uygulanabilirliği belirlenmelidir.
Önerilecek düzenlemelerin kısa, orta ve uzun vadeli mali sonuçları; emekli aylığı giderleri, prim gelirleri, sosyal güvenlik destek primi, istihdam ve kamu finansmanı üzerindeki etkileriyle birlikte aktüeryal olarak hesaplanmalıdır. Mali sürdürülebilirlik değerlendirilirken mevcut koşulların yurttaşlar üzerinde doğurduğu ekonomik ve sosyal sorunlar da göz ardı edilmemelidir.
Anayasa'nın 2, 10 ve 60'ıncı maddelerinde düzenlenen sosyal devlet, eşitlik ve sosyal güvenlik ilkeleri çerçevesinde; sigorta başlangıç tarihine bağlı emeklilik farklılıklarının, yurttaşların karşılaştıkları mağduriyet iddialarının ve mevcut emeklilik koşullarının toplumsal etkilerinin araştırıla öngörülebilir ve mali açıdan sürdürülebilir. kademeli emeklilik seçenekleri ile YARİ r Araş düzenlemelerin belirlenmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde a
Komisyonu kurulması zorunlu hale gelmiştir.
[PDF s. 3: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı]
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.