28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Ülkemizde mevcut olan kadın yoksulluğunun araştırılması amacıyla Anayasa'nın 98. maddesi ile TBMM İçtüzüğü'nün 104. ve 105. maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını saygılarımla arz ederim.
Toplumların refah ve gelişmişlik düzeyine göre tanımı ve sınırları değişen yoksulluk kavramı, politika geliştirme süreçlerinde iki farklı tanımlama biçimi ile karşımıza çıkmaktadır. Bunlardan ilki yoksulluğun gelir ve tüketim üzerinden tanımlanması, ikincisi ise yaşam koşulları üzerinden tanımlanması şeklindedir. Gelir üzerinden yapılan tanımlama mutlak ve göreli yoksulluk olarak kavramsallaştırılmaktadır. Mutlak yoksulluk, insanın yaşamını sürdürmesi için gerekli temel besin maddelerini tüketememesidir. Göreli yoksulluk ise bir toplumda kabul edilebilir tüketim düzeyinin altında kalmaktır.
Kadınlar ve erkekler arasında var olan yapısal eşitsizlikler, kadının yoksulluğu deneyimleme biçimlerini ve göreli yoksulluğu farklılaştırmaktadır. Kadın yoksulluğunun iki belirleyici özelliği vardır. Bunlar; kadınların işgücü piyasasındaki durumu ve eğitim imkanlarından yararlanma durumudur. Ülkemizde kadınların işgücüne katılım oranlarının düşük olması, daha düşük ücretli ve düşük statülü işlerde istihdam edilmeleri, kayıt dışı sektörlerde çalışmaları, sigortasız çalıştırılmaları, ücretsiz aile işçisi olmaları, işgücü piyasasında kadınlara yönelik ayrımcı tavırlar, elde ettikleri gelir üzerinde söz sahibi olamamaları, eğitim imkanlarından yeterince yararlanamamaları nedeniyle mesleki becerilerinin eksik kalması, toplumsal cinsiyet rolleri nedeniyle ev içi emeğin tamamen kadınlar tarafından sarf edilmesi, çocuk ve yaşlı bakımını kadınların yerine getirmesinin beklenmesi nedenleriyle kadın yoksulluğu ortaya çıkmaktadır.
Kadınların istihdama katılma oranlarının düşük olması neticesinde erkeklere ömür boyu bağımlılık durumu gelişmektedir. İstihdama katılamayan kadın, istihdamın sağladığı olanaklardan faydalanamamaktadır. Örneğin emeklilik durumu söz konusu olmamakta, evli kadınlar sağlık hakkına ancak eşi üzerinden ulaşabilmektedir. Bunlar ise aynı zamanda kadınların karar alma süreçlerindeki rollerini etkilemektedir. Kadınların ekonomik özgürlüğünün olmaması beraberinde şiddete açık hale gelmelerine ve şiddet gördükleri halde şiddet sarmalından çıkamamalarına neden olmaktadır.
BM Kadın ve Kız Çocuklarına Karşı Ayrımcılık Çalışma Grubu, toplumsal cinsiyete dayalı sosyoekonomik eşitsizliğin kesişen koşullarını analiz etmiş ve kadınlar ile kız çocuklarının yoksulluk ve eşitsizlik deneyimlerine neden olan ve bunu derinleştiren siyasi, ekonomik, kültürel ve sosyal sistemler içindeki yapısal ayrımcılığı ve itici güçleri incelemiştir. 26.04.2023 tarihinde yayımladıkları cinsiyete dayalı yoksulluk eşitsizlikleri raporuna göre; baskın ekonomi modelleri kadınlar ve kız çocuklarının yoksulluğa karşı kırılganlıklarını arttırmış, son 40 yılda neoliberal ekonomi politikaları kadınlar ve kız çocukları için daha derin bir yoksulluk ve eşitsizliğe neden olmuştur. Tarihsel olarak da ekonomi politikaları insan haklarını geliştirmek ve korumak için dönüştürmek yerine, kadınları eşit olmayan sistemlere entegre etmeye odaklanmıştır. Yine rapora göre; yoksulluğu ve onunla bağlantılı eşitsizlikleri ele alabilmek için insan haklarına ve kesişimsel feminist yaklaşımlara öncelik vermek gerekmektedir.
Türkiye İstatistik Kurumu'nun 11.09.2023 tarihinde yayımladığı Temmuz 2023 mevsim etkisinden arındırılmış temel işgücü göstergeleri verisine göre; 15 yaş üstü erkeklerde istihdam oranı %65,7 iken bu oran kadınlarda %31,5'tir. İş gücüne katılım oranı erkeklerde "%71,1 , kadınlarda 9036,1 ; işsizlik oranı erkeklerde 967,6 , kadınlarda ise %12,9'dur. Türkiye İstatistik Kurumu'nun 06.03.2023 tarihinde yayımladığı İstatistiklerle Kadın, 2022 bültenine göre 2021 yılında hanesinde 3 yaşın altında çocuğu olan 25-49 yaş grubundaki kadınların istihdam oranı %26,1 iken erkeklerin istihdam oranı 9689,1'dir. Yine Türkiye İstatistik Kurumu'nun 01.04.2022 tarihinde yayımladığı Türkiye Aile Yapısı Araştırması, 2021 bültenine göre hane halkı tarafından yapılan ev işleri incelendiğinde; ev işlerini genellikle kadınlatın üstlendiği, 7094,4 ile çocuk bakımı, %85,6 ile çamaşır ve bulaşık yıkama, 9085,4 ile yemek yapma ve evin günlük toplanması ve temizlenmesi işlerini kadınların yaptığı görülmektedir.
Kadın yoksulluğu ile mücadele etmek için kadınların istihdama katılımını arttırmak, kayıt dışı istihdamın önüne geçmek, işgücü piyasasındaki ayrımcılığı önlemek, kadın-erkek arası ücret eşitsizliğini sona erdirmek, kadınların çalışma hayatı ve özel hayatları arasındaki uyumu sağlayacak politikalar geliştirmek, kısmi süreli ve esnek çalışma modellerinin yaygınlaşmasını sağlamak, çocuk bakım hizmetlerinin geliştirilmesi, kadınlara kendi işyerlerini açabilmeleri için çeşitli teknik ve finansal destekler sağlanması gerekmektedir. Toplumsal cinsiyet eşitliği sağlanmalı ve güç dengesizliğinin önüne geçilmelidir.
Bu bağlamda; kadın yoksulluğunun sebeplerinin tespiti ve bu konu ile mücadele yöntemleri belirlenerek etkin politikaların üretilmesi için TBMM'de bir araştırma komisyonu kurulması ve uzman görüşleri alınarak gerekli çalışmaların yürütülmesi gerekmektedir.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.
AYNI KONUDA
TBMM, aynı konudaki araştırma önergelerini birleştirerek görüşebilir; tek bir araştırma komisyonu kurulabilir.
Çerezler. Siteyi çalıştırmak için gerekli olanlar dışında, reklam ve ziyaret ölçümü çerezlerini yalnız onay verirsen kullanırız. Kararını istediğin zaman sayfa altındaki “Çerez tercihleri”nden değiştirebilirsin. Çerez politikası
