Mesleki eğitim veren kurumlarda yaşanan işçi ölümlerinin araştırılarak olası ihmallerin tespit edilmesi ve alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve Birleşmiş Millet Çocuklara Yardım Fonu'nun (UNICEF) araştırmalarına göre dünya genelinde toplamda 160 milyon çocuk işçi bulunmaktadır. 2016 yılında bu yana çocuk işçi sayısı 6,5 milyon artarak 79 milyona ulaşmıştır. 5-11 yaş arasında çalışan çocukların sayısı toplam çocuk işçilerin sayısının yarısından fazlasını oluşturmaktadır. Türkiye'de çalışan çocukların yaklaşık yüzde 80'i 15-17 yaş arasındaki çocuklardır. Bu yaş diliminde çalıştırılan çocukların sayısı her geçen gün artmakta, bununla orantılı biçimde okullaşma oranları giderek düşmektedir. Araştırmalara göre, dünya genelinde çocuk işçilerin yüzde 35,9'u hane halkının ekonomik faaliyetlerine destek olmak için, yüzde 34,4'ü ise hane halkı gelirine katkıda bulunmak için çalışmaktadır.

ILO'ya göre çocuk işçiliği, çocukları çocukluklarını yaşamaktan alıkoyan, potansiyellerini ve saygınlıklarını eksilten, fiziksel ve zihinsel gelişimlerine zarar verici işlerde istihdam edilmesi olarak ifade edilmektedir. Çocuklar toplumsal olarak en savunmasız ve kırılgan gruplardır. Bilimsel metotları haiz bir eğitim anlayışına sahip olmayan sistemler, çocukların bu savunmasız hallerinin rahatlıkla istismara tahvil edilebileceği durumların ortaya çıkmasına neden olabilmektedirler. Gelişmekte olan ülkelerin sahip olduğu iktisadi güvensizlik nedeniyle çocuklar var olan yapısal eşitsizlikler karşısında en öncelikli olarak korunması gereken gruplar olmalıdırlar. Ülkemizin iktisadi politikaları ucuz emek sermayesini genişletecek biçimde şekillenen yeni bir merkezi kalkınma modeline doğru yönlenmektedir. Yıllar içerisinde okullaşma oranlarında yaşanan düşüşlerin ve buna mukabil çocuk işçi sayısında yaşanan artışın bu açıdan değerlendirilmesi doğru olacaktır.

Fikir Sanat Atölyesi Derneği (FİSA) tarafından Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinde iş kazaları üzerine hazırladığı rapora göre, 2013-2019 yılları arasında meslek liselerinde 11 bin 196 iş kazası gerçekleşmiştir. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi'nin araştırmasına göre ise 2013-2022 yılları arasında toplamda 616 çocuk iş cinayetlerinde hayatını kaybetmiştir. Hayatını kaybeden çocukların 211'i 14 yaş ve altında, 405'i ise 15-17 yaş grubundadır. İktisadi politikalar ve mevcut hükümetin siyasi ajandası nedeniyle iş yerlerinin fiziksel koşulları her geçen gün kötüleşmektedir. Adeta bir norm haline gelen denetimsizlik dolayısıyla sağlıklı ve güvenli çalışma ortamı her gün daha fazla önemsiz hale getirilmektedir. Ülke genelinde toplamda 1 milyon 772 bin mesleki eğitim alan öğrenci bulunmaktadır. Mesleki Eğitim Merkezlerinde (MESEM) kayıtlı 1 milyon 103 bin 321 öğrenci bulunmaktadır. Bu öğrenciler, haftada bir gün okula gitmekte gâri Katan günlerde ise çalışmaktadırlar. İş yerlerinin koşulları düşünüldüğünde, yoğun çalışma düzeni içerisinde bulunan bu öğrencilerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi, devlet denetimlerinin kapsamlı bir şekilde gerçekleştirilmesi oldukça önem arz etmektedir.

Mesleki eğitim verilen kurumlarda yaşanan son hadiseler bu kurumlarda eğitim alan öğrenciler açısından önemli zafiyetler olduğunu ortaya koymuştur. Çocuk işçiliğinin ve çalışan çocukların iş yerlerinde yaşadıkları sorunların nedenleri yoksulluk, çocuğun çalışması durumuna yaklaşım açısından kültürel farklılıklar, ulusal eğitim sistemindeki yapısal eşitsizlikler, hızlı ve düzensiz nüfus artışı olabilmektedir. Ucuz emek sermayesinin genişlemesi hedefi ve ülkemizin nitelikli beşeri sermaye kaybının giderek artması dikkate alındığında, çocuk işçiliğini sona erdirecek politikaları sistematik biçimde ortaya koymak amacıyla mesleki eğitim veren kurumlardaki fiziki koşulların tafsilatlı bir şekilde araştırılması gerekmektedir. Bu nedenle mesleki eğitim veren kurumlarda yaşanan iş cinayetlerindeki ihmallerin nedenlerinin ortaya çıkarılması amacıyla Anayasanın 98, TBMM İçtüzüğünün 104 ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılması hususunda

Suat Özçağdaş gereğini arz ederiz.