Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi döneminde yürütmenin yayımladığı düzenleyici işlemler üzerinde yapılan düzenlemeler konusunda bir genel görüşme açılmasına ilişkin önergesi

Bu durum, yürütme işlemlerinin yeterli hukuki inceleme ve kurumsal denetimden geçirilmeden yürürlüğe konulduğu yönündeki kaygıları artırmıştır. Devlet yönetiminde öngörülebilirlik ve hukuki güvenlik ilkeleri bakımından son derece önemli olan düzenleyici işlemlerin sık sık düzeltilmek zorunda kalması, kamu yönetiminin ciddiyeti ve kurumsal kapasitesi hakkında soru işaretleri doğurmaktadır. Nitekim geçtiğimiz yıllarda yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile Marmara Üniversitesi bünyesinde "Mimarlık ve Tasarım Üniversitesi" kurulduğu ilan edilmiş, kısa süre sonra bunun bir hata olduğu anlaşılmış ve Resmî Gazete'de yayımlanan düzeltme metniyle söz konusu birimin aslında "Mimarlık ve Tasarım Fakültesi" olduğu belirtilmiştir. Yine rektör atamalarına ilişkin bir Cumhurbaşkanı Kararında, adı yıllar önce değiştirilerek İstanbul Topkapı Üniversitesi olan yükseköğretim kurumu eski adıyla "İstanbul Ayvansaray Üniversitesi" şeklinde yazılmış, hata daha sonra yayımlanan mükerrer Resmî Gazete ile düzeltilmiştir.

Benzer şekilde vali atamalarına ilişkin bir Cumhurbaşkanı Kararında Tokat Valisi'nin başka bir ile atanmasına rağmen yerine yeni vali atanmamış, Tokat Valiliği makamı fiilen boş bırakılmıştır. Bu durum kamuoyunda geniş tartışmalara neden olmuş ve devlet yönetiminde koordinasyon eksikliği eleştirilerine yol açmıştır. Yükseköğretim alanında da benzer örnekler yaşanmıştır. İstanbul Bilgi Üniversitesi'nin kapatılmasına ilişkin kararın kısa süre sonra geri alınması, üniversitenin tekrar açılması düzenlemelerin yeterli etki analizi yapılmadan yürürlüğe konulduğuna dair eleştirileri güçlendirmiştir.

Öte yandan sorun yalnızca teknik hatalarla sınırlı değildir. Cumhurbaşkanlığı Kararnameleriyle düzenlenen çok sayıda konu daha sonra Anayasa Mahkemesinin denetimine konu olmuş; Yüksek Mahkeme birçok düzenlemenin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile değil, ancak kanunla düzenlenebileceğine hükmederek iptal kararları vermiştir. Ancak Anayasa Mahkemesi kararlarının verilmesi ve Resmi Gazete'de yayımlanması çoğu zaman yıllar almaktadır. Bu süre boyunca Anayasaya aykırı olduğu sonradan tespit edilen hükümler yürürlükte kalmakta ve uygulanmaya devam etmektedir.

Anayasa Mahkemesine Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin ilk yıllarında yapılan norm denetimi başvurularının sayısı da dikkat çekicidir. Mahkemeye 2017 yılında 176, 2018 yılında 119, 2019 yılında 101, 2020 yılında 81 ve 2021 yılında 106 başvuru yapılmıştır. Bu veriler, yürütme işlemlerinin anayasal sınırları konusunda ciddi tartışmalar yaşandığını göstermektedir.

Hukuk devleti ilkesinin temel unsurlarından biri, normların açık, öngörülebilir, istikrarlı ve Anayasa'ya uygun olmasıdır. Devlet teşkilatını, kamu kurumlarını, üniversiteleri, yargı organlarını ve vatandaşların haklarını doğrudan etkileyen düzenlemelerin sık sık değiştirilmesi, düzeltilmesi veya sonradan Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi; hukuki güvenlik, idari istikrar ve demokratik meşruiyet açısından kapsamlı bir değerlendirmeyi zorunlu kılmaktadır.

Bu nedenlerle, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi döneminde yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri, Cumhurbaşkanı Kararları ve benzeri düzenlemelerde ortaya çıkan hukuki ve idari sorunların, Anayasa Mahkemesi tarafından sonradan iptal edilen düzenlemelerin ve bunların devlet yönetimi üzerindeki etkilerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüşülmesi kamu yararı açısından zorunlu hale gelmiştir.