Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi'ndeki görüşmelerinin sonuçları ve önümüzdeki dönemde savunma sektöründe atılması gereken adımların görüşülmesi amacıyla bir genel görüşme açılmasına ilişkin önergesi

NATO Ankara Zirvesi Sonuç Bildirgesi metninde, ittifaka dair tehditler ağırlıklı olarak Rusya, İran ve Ortadoğu ekseninde değerlendirilirken; güvenlik perspektifi küresel enerji güvenliği ve siber güvenlik alanlarını kapsayacak şekilde genişletilmiştir.

Avrupa'nın daha fazla sorumluluk üstleneceği, müttefikler arasında yük paylaşımının daha adil belirleneceği yeni bir yaklaşımın esas alındığı bildiride, NATO'nun caydırıcılığı ve savunma kapasitesi, nükleer ve konvansiyonel güç ile füze savunma yeteneklerinin "uzay ve siber varlıklarla" tamamlandığı bir mimariyle tarif edilmiştir. Bildiriye göre müttefiklerin asker unsurlarının hızlı ve güvenli karar almalarına, ortaklaşa hareket etmelerine olanak tanıyan Transatlantik Muharebe Bulutu geliştirilmeye devam edilecek, güvenlik ve savunmada insansız sistemler ile güçlü yapay zekâ modelleri benimsenecektir.

Tüm müttefik ülkeler gibi Türkiye'nin de, güvenlikle ilgili pek çok alanda köklü bir değişimi ifade eden NATO 3.0 döneminde, yeni sorumluluklar yüklenmeye ve pek çok alanı kapsayan bu değişim sürecine uyum sağlamak için yeni adımlar atmaya hazır olması zaruridir.

Diğer taraftan bildiride, kolektif üretim kapasitesinin geliştirilmesinden, savunma sanayii iş birliği ve derinliğinin artırılması ve müttefikler arasındaki savunma ticareti engellerinin kaldırılması için çalışmaktan bahsedilmektedir. Türkiye bu alanlarda bilhassa ABD ile ciddi sorunlar yaşamaktadır.

Nitekim, Türkiye Rusya'dan S-400 füzelerini alması nedeniyle, parasını ödediği ve aynı zamanda üretim ortağı olduğu F-35 Müşterek Taarruz Uçağı Projesi'nden ABD tarafından çıkarılmıştır. ABD Başkanı Donald Trump, zirve boyunca Türkiye'nin F-35 projesine dönüşüne dair yaptığı farklı yöndeki açıklamalarla bu konudaki kafa karışıklığını da derinleştirmiştir.

Yine ABD Başkanı Trump; bu toplantıda Türkiye'ye, Amerika'nın Hasımlarına Yaptırımlarla Karşı Koyma Yasası (CAATSA) kapsamında uygulanan yaptırımların kaldırılacağını söylemişse de bunun için S-400 füzelerinin Türkiye'nin envanterinden çıkarılması gerekmektedir. Türkiye'nin bu füzeleri bir Ortadoğu ülkesine satılacağı kamuoyuna bazı haberler yansımıştır. Ancak bu satışın da Türkiye ile Rusya arasırfdâ yapılan, antlaşma çerçevesinde Rusya'nın iznine tabi olduğu unutulmamalıdır.

Diğer taraftan, CAATSA yaptırımları kalkması, Türkiye'nin F-35 Savaş Uçaklarını alabilmesi için tek başına yeterli değildir. ABD'nin başka ülkelere silah satışı prosedürleri siyasi, teknik ve hukuki pek çok sürecin tamamlanmasını gerektirmektedir. Bunların ABD'de Kasım ayında yapılacak seçimlerden önce tamamlanması sağlanıp sağlanamayacağı, bu sağlansa bile Türkiye'nin F-35 projesine müşteri olarak mı yoksa yeniden üretim ortağı olarak mı geri döneceği belirsizdir.

Ayrıca, KAAN uçaklarında kullanılacak F110 motorlarının ithali konusunda da belirsizlik sürmektedir. ABD Kongresi'nde itiraz süresi dolmuş olsa da sürecin bundan sonra nasıl işleyeceği, ne kadar sürede tamamlanacağı henüz net değildir.

Bu çerçevede, NATO'nun önümüzdeki dönem perspektifinde Türkiye'nin üstleneceği sorumluluklar ve atılması gereken adımlar; müttefik ülkelerin savunma harcamalarının 2035'e kadar milli gelirlerinin %5'ine (%3,5 temel askeri harcamalar ve %1,5 güvenlik yatırımları) çıkarılması hedefinin Türkiye ekonomisine olası etkileri; F-35 Savaş Uçakları, CAATSA yaptırımları ve KAAN uçaklarının motorları gibi kritik konularla ilgili yapılan görüşmeler, Anayasamızın "TBMM'nin Bilgi Edinme ve Denetim Yolları" başlıklı 98'inci maddesinde ifade edilen "toplumu ve Devlet faaliyetlerini ilgilendiren konular" kapsamındadır.

Bu konuların TBMM Genel Kurulu'nda bir an evvel görüşülerek milletvekillerinin bilgilendirilmesini talep ederiz.