YEKDEM desteklerinden yararlanan enerji şirketlerine ilişkin
Kaynak göster
Evrim Karakoz (CHP), 1 Mart 2024 tarihinde 7/10209 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 45 gün sonra, 15 Nisan 2024).
Evrim Karakoz (CHP, Aydın). “YEKDEM desteklerinden yararlanan enerji şirketlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/10209, 1 Mart 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-10209-yekdem-desteklerinden-yararlanan-enerji-sirketlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8ed196a9-83a5-4e93-a3e0-018e085053e3
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 45 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 34 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Sayı :
4063 1 0 9 0 9 Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından Anayasanın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. Maddelerine göre yazılı olarak yanıtlandırmasını dilerim.
SORULAR
02.2024
Karakoz TAJ i
Türkiye'de hidroelektrik, güneş, rüzgâr, jeotermal, biyoyakıt enerji Kaynakları gibi değerlendirmeyi bekleyen yerli ve yenilenebilir enerji kaynakları bilinmektedir.
2010 yılında devreye giren Yenilenebilir Enerji Kaynakları (YEK) Destekleme Mekanizması (YEKDEM)Y'da yenilenebilir enerji yatırımlarının on yıl süreyle, döviz bazında devlet alım garantisi ile desteklenmesi amacıyla hayata geçirilmişti. Ancak YEKDEM desteklerinin büyük bir kısmının büyük miktarlarda kazanç elde eden ve zaten devlet tarafından desteklenen Hidroelektrik Santrali (HES) projelerine aktarıldığı bilinmektedir.
13 yıl boyunca HES şirketlerine YEKDEM kapsamında verilen destekler yetmezmiş gibi bir de üretilen elektrik ve kayıp - kaçak oranları gibi çeşitli giderler dolaylı bir şekilde tüketicilere yansıtılmakta ve abonelerden tahsil edilmektedir. Kuruluş amacı dışına çıkan YEKDEM iktidarın HES'lere para yardımı yapma mekanizması olmuştur.
Bu Bağlamda;
YEKDEM desteklerinden yararlanan kaç enerji şirketi bulunmaktadır? Bu şirketlere 2018 yılından bu yana toplam ne kadar ödeme yapılmıştır? Bu kapsamda yine 2018 yılından bu yana Aydın ilinde kaç şirkete toplam ne kadar destek sağlanmıştır?
Yapılan ödemelerin enerji üretim santrallerinin biçimlerine göre kaçı Hidroelektrik Santrali (HES), kaçı Rüzgâr Enerjisi Santrali (RES), kaçı Jeotermal Enerji Santrali (JES) ve kaçı Güneş Enerjisi Santrali (GES) olarak dağılmıştır? Bunların Aydın iline göre dağılımı nasıldır?
YEKDEM desteklerinden yararlanan HES'lerin yıllar içindeki rekor düzeyde artışının sebebi nedir? Bu sistemin iktidara yakın HES yatırımcılarını besleyen bir mekanizmaya dönüştüğü yönündeki iddialara ne diyeceksiniz?
Yerli ve yenilenebilir enerji olarak kabul edilen elektrik üretiminde YEKDEM kapsamında sağlanan alım garantilerinin döviz cinsinden yapılmasını doğru buluyor musunuz? Neden Döviz yerine Türk Lirası ile alım yapmıyorsunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'a tâbi Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması'ndan (YEKDEM) yararlanan üretim tesislerine ilişkin bilgilere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun https://Www.epdk.gov.tr/detay/icerik/3-0-72/elektrikyekdem adresinde yayımlanan Elektrik Piyasası YEKDEM listesinden ulaşılabilmektedir.
YEKDEM kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklı elektrik üretim tesislerinden alınan elektrik enerjisine (o karşılık (oOoödenen o tutarlara (OEnerji (o Piyasaları (oOİşletme A.Ş. (EPİAŞYın https://seffaflik.epiaş.com.tr internet adresinden ulaşılabilmektedir.
2018 yılından 2023 yılına kadar YEKDEM'den faydalanan HES sayısında yıllar içinde belirgin bir azalma görülmektedir. Ayrıca YEKDEM'e dahil olan HES'ler YEKDEM"'e mali yük oluşturmanın aksine 5.858.081.563 TL gelir sağlamış olup, bu yönüyle YEKDEM desteklerinden yararlanan HES sayısının yıllar içindeki rekor düzeyde artış gösterdiği ve bu sistem üzerinden bir kısım HES yatırımcılarının beslendiği iddiası gerçeği yansıtmamaktadır.
25/11/2020 tarihinde 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunu'n 6'ncı maddesinde YEKDEM kapsamında belirlenen alım fiyatlarının döviz yerine Türk Lirası olarak belirlenmesine ilişkin düzenleme yapılmıştır. Yapılan düzenleme kapsamında, 30/06/2021 tarihinden itibaren işletmeye giren yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı lisanslı elektrik üretim tesisleri Türk Lirası olarak belirlenen YEKDEM fiyatlarından faydalanmaktadır.