Bakanlıkça yapılan fahiş fiyat denetimlerine ilişkin
Kaynak göster
Gülcan Kış (CHP), 13 Mart 2024 tarihinde 7/10697 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 56 gün sonra, 8 Mayıs 2024).
Gülcan Kış (CHP, Mersin). “Bakanlıkça yapılan fahiş fiyat denetimlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/10697, 13 Mart 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-10697-bakanlikca-yapilan-fahis-fiyat-denetimlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a73c41ea-bb0f-43a3-9ae5-018e3be4afbb
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 56 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Sayın Ömer Bolat tarafından yazılı olarak cevaplandırılması konusunda gereğini arz ederim.
Gülcan KIŞ Mersin Milletvekili
Toplumsal dayanışmaya, yardımlaşmaya, toplumdaki yoksulluğu azaltmaya hizmet eden Ramazan ayında, maalesef marketler fahiş artışlarla vatandaşın huzurunu kaçırmıştır. Ekonomik kriz, yüksek enflasyon ramazan sofralarını vurmuştur.
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
25 Aralık 2023 tarihinde bir gazete de röportajı yayımlanan Ticaret Bakanı Sayın Ömer Bolat, "marketleri her gün denetliyoruz, ben de haftada bir marketlere gidiyorum " diyerek piyasayı başı boş bırakmadıklarını iddia etmişti.
Bu yıl ramazan öncesi, 38 üründe çok yüksek oranda artış olduğunun tespit edilmesi, aynı ürünün farklı marketlerde çok farklı fiyata satılması, daha önce bizzat kendisinin denetim yaptığını iddia eden Ticaret Bakanı Bolat"ı çürütmüştür.
Marketlerde gıda ürünlerinde yaşanan aşırı fiyat artışı, zaten kıt kanaat geçinen başta emekliler olmak üzere vatandaşlarımızı mağdur etmiştir. Enflasyonu bahane ederek fırsatçılık yapan, Ramazan ayını bahane ederek yüksek artış yapanlar acilen denetlenmelidir. Kırmızı ete neredeyse artık ulaşamayan vatandaşlarımız özellikle emeklilerimiz market market gezerek en ucuz ürün arayışına itilmiştir.
TZOB'un yaptığı araştırmaya göre; Geçtiğimiz yılın Ramazan öncesine göre, bu sene markette kuru incir 2,9 kat, zeytinyağı 2,7 kat, kuru kayısı ve sivri biber 2,5 kat artmıştır.
Et fiyatları ise yapılan ithalata rağmen artmıştır. Et ve süt ürünlerinde; dana kuşbaşında yüzde 69 buçuk, tereyağında yüzde 40,2, kuzu kuşbaşında yüzde 38,4, bütün tavukta yüzde 23,3'e varan oranlarda değişim olduğu açıklanmıştır.
Ramazan öncesi, fiyatları kontrol altına almayan, vatandaşları artan fiyatlar karşısında koruyamayan hükümet yetkilileri bu işin baş sorumlularıdır. Ramazan ayında artan talebi suiistimal eden, enflasyonu bahane ederek fırsatçılık yapan, aynı fiyata gramaj düşürme hilelerine girişen, aynı fiyata kalitesiz ürün satanlar ve fahiş fiyat artışına gidenler için acilen gerekli denetimler yapılmalıdır.
Bu bağlamda,
SORULAR
Sayın Bakan, 5 Ocak 2024 tarihinde şahsınıza yöneltmiş olduğum yazılı soru önergesinde, bırakmadığınıza yönelik iddialarınızı içeren sorularımızı neden yanıtlamadınız?
Aralık 2023 tarihinde bir gazeteye vermiş olduğunuz röportajda, "fırsatçılığa, fahiş zamlara, stokçuluğa izin vermeyeceğiz" demenize rağmen bugün Ramazan ayı öncesi en az 38 ürüne yüksek oranda artış yapıldığı tespit edilmiştir. Bu artışlar piyasanın denetimsiz ve başı boş olduğunun göstergesi değil midir? Yaşanan artışlar, yapmış olduğunuz açıklamaları çürütmemiş midir?
Ramazan ayı öncesi marketlerde gerekli denetimleri yaptınız mı? Fırsatçılık ve stokçuluk yapanlara yönelik tespitleriniz var mıdır?
Yapılan ithalata rağmen en yüksek artışların et fiyatlarında olmasını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Ramazan ayında fırsatçılık yapanlar karşısında market market gezerek en ucuz ürün arayışına soktuğunuz emeklilerimiz başta olmak üzere, vatandaşların bu mağduriyetini gidermek adına bir girişiminiz olacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi (o : 12.01.2024 tarihli ve B-43452547-120.07.04-1359884 sayılı yazınız.
17.01.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1363141 sayılı yazınız.
27.03.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1401902 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Mersin Milletvekili Sayın Gülcan KIŞ tarafından verilen 7110697, 7/8131 ve 7/8245 sayılı yazılı soru önergelerinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Prof. Dr. Ömer BOLAT
Bakan
TİCARET BAKANLIĞI
Mersin Milletvekili Sayın Gülcan KIŞ'a Ait 7/8131, 7/8245 ve 7/10697 Sayılı Yazılı Soru Önergelerine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 5) Kırmızı et dahil kamunun beslenme, sağlıklı yaşama ve korunma gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak için zorunlu olan mal ve hizmetlerin fiyatlarında fahiş artışlara giderek veya vatandaşlarımızın bunlara ulaşmasına engel olmak suretiyle mağduriyet yaratan her türlü girişim yakın takip altındadır. Bu tür uygulamalara karşı verilen mücadele, kararlılıkla sürdürülmektedir.
Bu kapsamda, 81 ilde Ticaret İl Müdürlükleri tarafından; üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler günlük olarak denetlenmektedir. COVID-19 pandemisinin başlangıcından 26 Nisan 2024 tarihine kadar yaklaşık 80 bin işletme ve 500 bin ürün denetlenmiştir.
Ramazan ayı itibarıyla vatandaşlarımızdan gelen fahiş fiyatla ilgili şikâyetlere dair; diğer ilgili bakanlık ve kurumlarla koordine hâlinde çalışmalar sürdürülmektedir. Ayrıca, Ticaret İl Müdürlüklerince Ramazan ayının başladığı 11 Mart 2024 tarihinden itibaren özellikle market bazında yapılan denetimler daha da yoğunlaştırılmış ve sadece Ramazan ayında (11 Mart-9 Nisan) yaklaşık 6.500 işletme ve 56.700 ürün fahiş fiyat artışları kapsamında denetlenmiştir.
Yapılan denetimler neticesinde, tespit edilen aykırılıklar Haksız Fiyat Değerlendirme Kuruluna sevk edilmektedir. Başta zincir marketler olmak üzere, çok sayıda market şubesi ile ilgili tespit edilen aykırılıklar, mezkur Kurul tarafından titizlikle değerlendirilmekte ve gerekli idari yaptırımlar uygulanmaktadır.
Öte yandan, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un "Fiyat etiketi" başlıklı 54 üncü maddesi ile Fiyat Etiketi Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde, perakende ticarette tüketicilerimizin ekonomik çıkarlarının etkin ve en üst seviyede korunması amacıyla ürünlerin raf fiyatı ile kasa fiyatı arasındaki farklılığın önlenmesi, satışa sunulan tüm ürünlerde fiyat etiketi bulundurulması ve indirimli satışlara yönelik denetimler gerçekleştirilmiştir.
Bakanlığımız Ticaret İl Müdürlükleri ve belediyeler tarafından 1 Ocak-31 Mart 2024 tarihleri arasında her türlü perakende ürün satışı yapılan iş yerleri ile özellikle restoran, lokanta ve kafeler dahil olmak üzere 47.563 adet iş yeri denetlenmiş, mevzuata aykırı uygulama tespit edilen 10.267 iş yerine toplamda 27.433.615 TL idari para cezası uygulanmıştır.
Diğer taraftan, Bakanlığımız bünyesinde oluşturulan ve tüketicilerimizin bilgi edinme hakkını kullanabilmeleri amacıyla çalışmalarına devam eden Alo 175 Tüketici Danışma Hattı, tüketicilerimizin karşılaştıkları sorunlara dair bilgi aldıkları, söz konusu uyuşmazlıklara ilişkin çözüm yollarının sunulduğu ve ayrıca tüketici uyuşmazlıklarının çözülmesi amacıyla başvurulması gereken ilgili makamlara yönlendirildiği bir "çağrı merkezi" uygulaması olarak hizmet vermektedir. 2023 yılı itibarıyla ALO 175 Tüketici Danışma Hattına 385.682 adet başvuru gelmiştir.
Vatandaşlarımızın ve iyi niyetli işletmecilerimizin korunması, piyasa dengesi ile serbest rekabetin sağlanması için gereken tüm tedbirler alınmaktadır. Gerekmesi hâlinde, konu ile ilgili tüm paydaş kurumlarımızla birlikte ilâve kararlar alınacaktır.