31 Mart 2024 Mahalli İdareler Seçimleri sonrasında yapılan gösteri yürüyüşlerinde kolluk güçlerinin kötü muamelede bulunduğu iddiasına ilişkin
Kaynak göster
Beritan Güneş Altın (DEM Parti), 16 Nisan 2024 tarihinde 7/11182 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: İçişleri Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 156 gün sonra, 19 Eylül 2024).
Beritan Güneş Altın (DEM Parti, Mardin). “31 Mart 2024 Mahalli İdareler Seçimleri sonrasında yapılan gösteri yürüyüşlerinde kolluk güçlerinin kötü muamelede bulunduğu iddiasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/11182, 16 Nisan 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-11182-31-mart-2024-mahalli-idareler-secimleri-sonrasinda-yapilan-gosteri-yuruyuslerinde-kolluk-g (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/17247a86-5568-4029-a96f-018ee736c7df
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 156 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 142 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın İçişleri Bakanı Ali YERLİKAYA tarafından Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
M3fdin Milletvekili
31 Mart Yerel Seçimleri esnasında ve sonrasında çok sayıda yurttaş ihlaline, sokak ortasında kolluk tarafından işkenceye maruz bırakılmış, herhangi bir gerekçe sunulmadan sırf protesto haklarını kullandıkları için gözaltına alınmıştır. Hak ihlallerine ve keyfi gözaltılara maruz kalan toplumsal gruplardan birisi de çocuklar olmuştur.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Özellikle Van Büyükşehir Belediye seçimini kazanan DEM Partili Eşbaşkan Abdullah Zeydan'a mazbatasının verilmemesi kararı üzerine gelişen protesto eylemleri esnasında ve bu protestolara katıldıkları gerekçesiyle Van'da onlarca çocuğun aralarında olduğu yüzlerce kişi gözaltına alınmış, bir kısmı da tutuklanmıştır.
Bu gözaltı işlemleri yalnızca Van ile sınırlı kalmamış, irade gaspı girişimine dair Bitlis, Hakkari, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak ve daha birçok ilde gerçekleşen protestolarda da yine aralarında çocukların olduğu yüzlerce yurttaş gözaltına alınmıştır.
Birçok ilde mülki idari amirler vasıtasıyla il sınırları içerisinde 15 günlük gösteri ve protesto yasağı kararları alınmasına ek olarak yurttaşlara dönük biber gazlı, plastik mermili, ters kelepçeli gözaltı uygulamaları işkence ve kötü muamele yasağının, sistematik bir şekilde uygulanan cezasızlık politikasının da etkisiyle, kolluk tarafından "tanınmadığının" açık göstergeleri olmuştur.
Türkiye'nin de taraf olduğu uluslararası sözleşmelere, Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına dair sözleşmeye, iç mevzuat hükümlerine göre çocukların korunması ile temel hak ve özgürlüklerinin garanti altına alınması gerekirken uzun yıllardır var olan çocuklara dönük kolluk şiddeti seçim gününün ardından tekrar görünür hale gelmiştir.
Bu bağlamda;
SORULAR
31 Mart seçimlerinin ardından il bazlı olarak kaç kişi gözaltına alınmıştır, bunların kaçı çocuktur?
Çocuklara ve erişkin bireylere dönük kötü muamelede bulunan kolluk görevlileri hakkında başlatılmış herhangi bir soruşturma var mıdır?
İşkenceye varan kötü muamele uygulamalarına sebebiyet veren talimatları veren idareciler hakkında başlatılmış herhangi bir soruşturma var mıdır?
3. soruya cevabınız hayır ise bu durum işkenceye varan uygulamaların bakanlığınızın talimatıyla gerçekleştirildiğini söylemeyi mümkün kılmakta mıdır?
Van ve Bitlis başta olmak üzere mülki amirlerin 15 günlük gösteri ve protesto yasakları almasının gerekçesi nedir? Temel haklardan olan protesto hakkının bu şekilde askıya alınmaya çalışılması uluslararası yasalara ve iç mevzuata aykırı değil midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ali Yerlikaya, İçişleri Bakanı ·
İlgi yazı ekinde yer alan Mardin Milletvekili Beritan GÜNEŞ ALTIN'a ait 7/11182 esas numaralı yazılı soru önergesi incelenmiştir.
Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının kullanılmasında uygulanacak usuller ile gerçek ve tüzel kişilerin düzenleyecekleri toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin yeri, zamanı, usul ve şartları, düzenleme kurulunun görev ve sorumlulukları, yetkili merciin yasaklama ve erteleme halleri, güvenlik kuvvetlerinin görev ve yetkileri 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu ile bu Kanunun Uygulanmasına Dair Yönetmelikte detaylı olarak düzenlenmiştir.
Mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilen hiçbir toplantı ve gösteri yürüyüşüne kolluk kuvvetlerince müdahalede bulunulmamaktadır. Kanunsuz olarak düzenlenen veya sonradan kanunsuz hale dönüşen eylemlerde, öncelikle güvenlik güçlerince topluluğun yetkilileri ile görüşülerek gösterilerin olaysız sonuçlanması sağlanmaya çalışılmakta, ancak müdahalenin kaçınılmaz olduğu durumlarda, mevzuat hükümleri doğrultusunda kamu düzeninin tesis edilmesi açısından gösteriyi düzenleyen grupların dağılmalarını sağlamak amacı ile orantılı güç kullanımı ilkeleri çerçevesinde gerekli müdahalelerde bulunulmaktadır.
Bu kapsamda; 2023 yılında 31.777.544 kişinin katılımıyla 73.027 eylem/etkinlik gerçekleşmiş, bu eylemlerden kanuna aykırı olarak düzenlenen ve müzakere ile sonlandırılamayan 900,3'üne (239 eylem) yasal zor kullanma yetkisi çerçevesinde müdahale edilmiştir.
01.01.2024 — 13.05.2024 tarihleri arasında 16.766.756 kişinin katılımıyla 43.621 eylem/etkinlik gerçekleşmiş, bu eylemlerden kanuna aykırı olarak düzenlenen ve müzakere ile sonlandırılamayan 900,3'üne (136 eylem) yasal zor kullanma yetkisi çerçevesinde müdahale edilmiştir.
Ülkemizde gerçekleşen toplumsal eylemyetkinliklerin *499'undan fazlasının herhangi bir müdahale olmaksızın demokratik ve özgür bir ortamda gerçekleştiği görülmektedir. Toplantı ve gösteri yürüyüşlerine yönelik hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak mevzuatta belirtilen hususlar dışından herhangi bir kısıtlama uygulanmamaktadır.
Soru önergesinde bahsi geçen konu ile ilgili 35 ilimizde 13.824 kişinin katılımıyla 80 eylem/etkinlik gerçekleştirilmiş, bu eylem/etkinliklerden kanuna aykırı olarak düzenlenen ve müzakere ile sonlandırılamayan 12 eylemyetkinliğe yasal zor kullanma yetkisi çerçevesinde müdahale edilmiştir.
Ülkemizde toplantı ve gösteri yürüyüşleri ile ilgili yasaklama kararları, 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun ilgili maddeleri kapsamında alınmaktadır.
Ayrıca meydana gelen olaylarla ilgili başlatılan adli ve idari soruşturmalar devam etmektedir. https://etmza.egm.gov.tr YE
Adres : Ayrancı Mahallesi Selimiye Caddesi No:17 Çankaya/Ankara
2 nay e e ay ver arman era
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı
Tarih: 19/09/2024 1041 Sayı: E--120.07.03-1494897
90 SUDA RA ORA GÜRE ME 0
Bakan
Adres Telefon Kep
Ayrancı Mahallesi Selimiye Caddesi No:17 Çankaya/Ankara
: 03124621783 : emniyetgenelmudurlugu(Dhs01.kep.tr e-mail: soruonergeleri(Değ KE