Şiddet önleme ve izleme merkezlerine ilişkin
DEM Parti
Muhatap:
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 71 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 59 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM'"ler), ilk kez 2012 yılında 6284 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesiyle ortaya çıkan koordinasyon ihtiyacı ile kurulmuş ve ilk olarak burada tanımı yapılmıştır. Ardından 25 Kasım 2012'de 14 pilot ilde hizmet sağlamaya başlayan ŞÖNİM/"lerin işleyişine ilişkin 5 Ocak 2013'te çıkan Kadın Konukevlerinin Açılması ve İşletilmesi Hakkında Yönetmelik'te bazı detaylar paylaşılmış, ŞÖNİM'"lerin işleyişine ilişkin yönetmelik ise pilot çalışma başladıktan uzun süre sonra, 17 Mart 2016*da yürürlüğe girmiştir.
Mor Çatının 2021 yılında yayınladığı (o "Türkiye'de Erkek Şiddetiyle Mücadelede Koordinasyona İlişkin İzleme Raporu'nda şiddete maruz kalan kadınlarla odak görüşmleri yapılmış ve bunun sonucunda rapor hazırlanmıştır. Raporun Şiddet Önleme Merkezleri (ŞÖNİM/) ile ilgili olan kısmında birçok kadının beyanı neticesinde ŞÖNİMlerin kadınlar için güvenli bir alan olmadığı, kadınların buraya başvuru yapmakta zorlandığı daha sonrasında da kötü muameleye maruz kaldığı sonucuna varılmıştır. Her ne kadar erkek şiddetiyle mücadelede en kapsamlı sosyal hizmeti sağlayacak kurum ŞÖNİM ise de kadınların ŞÖNİM"lere danışmanlık, rehberlik, yönlendirme, ruhsal destek, hukuki destek vs. nedenlerle başvurmadıkları, hatta çoğunlukla kurumun varlığından dahi haberdar olmadıkları anlaşılmaktadır. Fiili olarak sığınak kabulleri kolluk kuvvetleri tarafından yapıldığı için ve kadınlar ŞÖNİM'i arasalar bile yeniden kolluğa yönlendirildikleri için acil durumlarda kadınları sığınağa gitmeleri için ŞÖNİM'e yönlendirmek onların yaşadıklarını tekrar tekrar anlatmalarına neden olmaktadır; bu nedenle tercih edilmemektedir.
ŞÖNİM"ler kurulduğu günden bugüne dek ifade edilen erişimdeki zorluk sorununun hali hazırda devam ettiği anlaşılmaktadır. ŞÖNİM"lerin sayısı ve mevcut kapasitesi, Türkiye'deki kadına yönelik şiddetle mücadelede gereken yaygın ve özellikli sosyal hizmet ihtiyacını karşılamaktan uzaktır. Örneğin İstanbul'da yalnızca bir ŞÖNİM bulunmaktadır. Kentin koşullarında İstanbul'dan arayan kadınların çoğunun buraya ulaşması oldukça güç olacağından ve Bakanlığa bağlı sığınaklara kabul için kadınların hemen her zaman kolluğa başvurması gerektiğinden kadınların ŞÖNİM"e başvurmadığı görülmektedir.
Şiddet Önleme Merkezlerinde kalan kadınların uğradıkları baskı ve ayrımcılık birçok kadın derneği tarafından raporlaştırılmış ve bu kurumlara dair birçok şikayet yapılmıştır. En son geçtiğimiz günlerde medyaya yansıyan Mardin'in Derik ilçesinde biri kolluk görevlisi olmak suretiyle dört kişinin cinsel istismarına ve fiziksel şiddetine maruz kalan kadının bir sene önce ŞÖNİM"e başvurduğu ve kadın konukevine yerleştirildiği daha sonrasında kadının, etnik ayrımcılığa maruz kaldığı medyaya verdiği röportajı ile kamuoyuna yansımıştır. Mağdurun kaldığı sığınma evinde başka bir kadınla Kürtçe konuşması bazı kadınlar tarafından tepkiyle karşılanmış ve yönetime şikayet edilmiştir. Akabinde yönetim Kürtçe konuşan kadınları çağırıp bir daha konuşmamaları gerektiğini aksi takdirde sığınma evinden atılacaklarını Kürtçenin yasak olduğunu dile getirmiştir. Erkek şiddetinden uzaklaşıp "güvenli bir alana" giden kadınların tehdit edilmesi ve şiddetin farklı bir biçiminin uygulanması asla kabul edilemez. Daha önce de evli olduğu erkek tarafından şiddet gören Fatma Altınmakas, kolluk kuvvetlerine başvuru yaptığı fakat kendisine tercüman sağlanmadığı için kolluk tarafından tekrar şiddet gördüğü evine gönderilmesinin neticesinde evli olduğu erkek tarafından öldürüldüğü gerçeği tüm canlılığıyla karşımızda durmaktadır. Bu bağlamda;
SORULAR
Türkiye'de yaşayan ve anadili Türkçe olmayan kadınlara ŞÖNİMlerde tercüman hizmeti sağlanıyor mu?
Şiddet gören kadınların ilk başvuru yaptıkları yer olan karakollardan kadınların "aile birliğini koruma" misyonuyla tekrar şiddet gördüğü evine gönderilmesi neticesinde kaç kadın yaşamını yitirmiştir?
Türkiye genelinde, il bazlı olarak kaç tane kadın sığınma evi vardır? Bu sayıyı belirlemek için hangi parametreler kullanılmaktadır?
Kadınların sığınma evlerinde kendilerini öncelikle güvende ve rahat hissetmelerine dönük hangi uygulamalarınız söz konusudur? Bu uygulamaları hangi kriterler neticesinde belirlemektesiniz? Sizce uygulamalar yeterli düzeyde midir?
ŞÖNİMlerde ayrımcılığa ve kötü muameleye maruz kaldığı için şiddet gördüğü eve dönmek zorunda kalan kadınların sayısı kaçtır? Bu "dönüşlerin" önüne geçmek için herhangi bir çalışmanız var mıdır/olacak mıdır?
ŞÖNİMlerde şiddet gören kadınlara ikincil bir travma yaşatmamak için görevli personellere dönük tarafınızca gerekli psiko-sosyal eğitimler verilmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi yazı ekinde alınan Mardin Milletvekili Sayın Beritan GÜNEŞ ALTIN tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/11265 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan Ek: 7/11265 Cevap Metni (2 Sayfa) Telefon No:(312) 705 7330 siğge
Mardin Milletvekili Sayın Beritan GÜNEŞ ALTIN'a Ait 7/11265 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Kadına yönelik şiddetle mücadele çalışmalarımız; çok yönlü, bütüncül bir yaklaşımla sıfır tolerans ilkesiyle sürdürülmektedir. Toplumun tüm kesimlerinin önleme, koruma, cezalandırma ve politika boyutuyla sürecin içinde ortak ve kararlı bir şekilde yer alması önemlidir.
Kadın Konukevlerinin Açılması ve İşletilmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında şiddete uğrayan ya da uğrama tehlikesi bulunan bütün kadınlar ve beraberindeki çocukları hiçbir ayrım yapılmaksızın konukevine kabul edilmektedir. 81 ilde Bakanlığımıza bağlı 112 kadın konukevinde ortalama olarak 9080 doluluk oranı ile hizmet verilmektedir Diğer yandan Belediyeler, Göç İdaresi Başkanlığı ve STK'lar tarafından da kadın konukevi hizmetleri sürdürülmektedir.
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanunun amacı; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla alınacak tedbirlere ilişkin usul ve esasları düzenlemek olarak öngörülmüştür.
Bu bağlamda, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep, tabiiyet, medeni durum ve benzeri sebeple herhangi bir ayrıma tabi olmadan, ülkemizde şiddete maruz kalmış tüm kadınlar işbu Kanunun sağladığı korumadan yararlanarak; Bakanlığımıza bağlı Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM) ile kadın konukevlerinden hizmet alabilmektedir.
6284 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi ile kurulan ŞÖNİM"ler şiddet mağduruna yönelik tedbirlerin takibi ve izlenmesi ile psikososyal, hukuki, eğitim ve mesleki destek, sağlık desteği, ekonomik destek ve rehberlik danışmanlık ve yönlendirme hizmetleri sunulmaktadır. İhtiyaç duyulması halinde, valilik emrinde görevli tercümanlardan destek alınmaktadır.
Hâlihazırda 81 ilimizde bulunan ŞÖNİM'"ler, 7 gün 24 saat esasına göre hizmet vermektedir.
ŞÖNİM"lerde görev yapan meslek elemanlarına periyodik olarak eğitimler düzenlenmektedir. Bu eğitimlerde "kadın erkek eşitliği", "kadına yönelik şiddetle mücadele", "6284 sayılı Kanun uygulaması" oturumlarını yanı sıra "mağdura yaklaşım ve şiddet mağdur ile mesleki çalışma" gibi konulara da özellikle yer verilmektedir.
Diğer yandan 2022-2023 döneminde meslek elemanlarına yönelik; "Pozitif Psiko-Terapi Temel Eğitim Programı", "Çözüm Odaklı Terapi Temel Eğitim Programı" "EMDR Terapi Desteği ile Sağaltım Programı" ve "Kadına Yönelik Şiddetle Mücadelede Haklar ve Kadınların Adalete Erişimi Eğitimi" düzenlenmiştir.
6284 sayılı Kanuna İlişkin Uygulama yönetmeliğinin 35 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; "Tedbir kararları, kararın niteliğine göre kamu kurum ve kuruluşları tarafından ŞÖNİM ile işbirliği içerisinde ivedilikle yerine getirilir. Koruyucu veya önleyici tedbir kararlarının alınması ve yerine getirilmesi aşamasında şiddet mağduru ile şiddet uygulayan arasında uzlaşma ya da arabuluculuk önerilemez." hükmü yer almaktadır. Bu hüküm doğrultusunda hareket edilmektedir.
Diğer taraftan, gizlilik, güvenlik ve güçlenme ilkeleri doğrultusunda hizmet veren kadın konukevlerinde, "Kadın Konukevlerinin Açılması ve İşletilmesi Hakkında Yönetmelik" kapsamında güvenliği sağlamaya yönelik gerekli tedbirler alınmaktadır. Konukevinin adresi, telefon numarası gizli tutulmakta, bina dışına konukevini tanıtan herhangi bir tabela asılmamaktadır. Konukevine giriş çıkış saatleri ise güvenliği sağlamak amacıyla ve bölgesel koşullar ile kadının özel gereksinimleri dikkate alınarak belirlenmektedir.
Konukevinden hizmet alan kadının ve varsa beraberindeki çocukların olası güvenlik risklerine yönelik dikkat edilmesi gerekenler hakkında; sırasıyla kadın konukevinde kaldığı dönem ve konukevinden ayrılırken meslek elemanıyla birlikte yazılı olarak "Güvenlik Planı" oluşturulmaktadır. Güvenlik planı, kadın ve beraberindeki çocukların koşullarına, güvenlik risklerine, hukuki durumlarına göre her kadın ve çocuk için özel olarak hazırlanmaktadır.
Ayrıca, kadın konukevlerinde sunulan hizmetlerin kalite ve etkinliğinin artırılması amacıyla uygulanabilir, sürdürülebilir, izlenebilir ve ölçülebilir Kadın Konukevi Hizmet Standartları Rehberi hazırlanmıştır. Rehberde; gizlilik, güvenlik ve güçlenme ilkeleri temelinde fiziksel, yönetsel ve mesleki alanlarda standartlar olmak üzere, 170 standart ve 600 alt ölçüt belirlenmiştir. Bu standartlar doğrultusunda hizmetler sunulmaya devam etmektedir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan