Samsun Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsünün istilacı türlere karşı biyolojik mücadele çalışmalarına ilişkin
Kaynak göster
Murat Çan (CHP), 25 Nisan 2024 tarihinde 7/11332 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 32 gün sonra, 27 Mayıs 2024).
Murat Çan (CHP, Samsun). “Samsun Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsünün istilacı türlere karşı biyolojik mücadele çalışmalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/11332, 25 Nisan 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-11332-samsun-karadeniz-tarimsal-arastirma-enstitusunun-istilaci-turlere-karsi-biyolojik-mucadele (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/059146a2-387f-4839-8f1d-018f143d3ad1
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 32 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 27 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim Yumaklı tarafından, Anayasanın 98 ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. Maddeleri uyarınca yazılı olarak yanıtlanmasını talep ederim.
Seçim bölgem Samsun'un da aralarında bulunduğu Karadeniz Bölgesi, başta fındık olmak üzere zirai ürünlere ciddi zarar veren uzak doğu orijinli istilacı tür Kahverengi Kokarca zararlısının tehdidi altındadır. Türkiye'de ilk kez 2017 yılında Batum'a sınır komşusu olan Artvin ili Kemalpaşa ve Hopa ilçelerinde görülmüş olan bu istilacı türün dişisi, bir dönemde 280-300 adet yumurta bırakma kapasitesinde olup, hali hazırda ülkemizde büyük bir popülasyona ulaşmış durumdadır.
Aradan geçen 7 yıllık süre zarfında bu istilacı türe karşı etkin bir mücadele yürütülememiş olması sebebiyle, fındık başta olmak üzere, diğer kabuklu yemişler, sebzeler, orman emvali ve süs bitkileri dâhil olmak üzere yaklaşık 300 bitki türünde önemli zarar yaşanmıştır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Kahverengi kokarca popülasyonunun ve fındık başta olmak üzere zirai ürünlere verdiği hasarın yıldan yıla artması, bu istilacı türe karşı yürütülen mücadelenin son derece yetersiz ve başarısız olduğunu ortaya koymaktadır.
Kahverengi kokarca popülasyonuyla mücadelede dünya genelinde, biri kimyasal diğeri ise biyolojik olmak üzere iki mücadele yöntemi benimsenmiş ve uygulanmaktadır. Ülkemizde ise bu istilacı türe karşı bugüne kadar kimyasal mücadele yürütülmüş, ancak yetersiz kalınmıştır. İkinci yöntem olarak benimsenen biyolojik mücadele ise zararlının yumurta parazitoiti olan samuray arısı popülasyonunu büyütmeye yönelik laboratuvar ve saha çalışmalardır. Bu kapsamda 2023 yılı sonunda Samsun Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nde(KTAE) samuray arısı çoğaltmaya yönelik laboratuvarı kurulması kararı alınmıştır. Bu istilacı türe karşı biyolojik mücadele çalışmalarına 7 yıl geç başlanması, bugün yaşadığımız sorunların önemli bir nedenidir.
Bu tespit ve değerlendirmelerden hareketle;
SORULAR
2023 yılı sonunda Samsun Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'ndeki eski hizmet binasının biyolojik mücadele laboratuvarına dönüştürülmesi projesi sürecinde hangi aşamaya gelinmiştir?
22 Ocak 2024 tarihinde enstitüden yapılan bilgilendirmede, projesinin tamamlanmasına müteakip ihale aşamasına geçileceği belirtilmiştir? İhale gerçekleşmiş midir? Gerçekleşmediyse ne zaman gerçekleşecektir?
Söz konusu bilgilendirmede, laboratuvar kurulum işlemlerinin tamamlanmasıyla birlikte yapılacak üretim çalışmaları sonucunda bu sene(2024 yılı) yaz aylarında doğaya ilk salınımların yapılmasının planlandığı belirtilmiştir. Bu planlamada bir aksama öngörülmekte midir?
Söz konusu istilacı türe karşı biyolojik mücadelede 7 yıl geç kalınmasının sebebi nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
2021 yılının ilk çeyreğinde Doğu Karadeniz Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ile protokol imzalanmış, inşaat işleri 5 aydan kısa sürede tamamlanarak 2021 yılı Ekim ayında açılışı yapılmıştır.
Kurulan laboratuvar; 3 adet tam kontrollü iklim odası, 4 adet iklim kabini, 1 adet -80 "C derin dondurucu, 2 adet yapay ekolojik alan ve ofisleri kapsayan modern ve dünya standartlarında bir kompleks halini almıştır.
2021 yılı sonu itibarıyla Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nde kurulan biyolojik mücadele laboratuvarı yaklaşık 2,5 yıldır aktif olarak kahverengi kokarca mücadelesine odaklanmış, parazitoit üretimi yapmış ve 2023 yılı Haziran ve Temmuz aylarında ilk salımları
(yaklaşık 22.000 adet) gerçekleştirmiştir.
2021 yılında Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nde kurulan Biyolojik Mücadele Laboratuvarı'na ilave olarak 2023 yılının Aralık ayında Fındık Araştırma Enstitüsü'nde de Kahverengi kokarca ile mücadele amaçlı biyolojik mücadele laboratuvarı kurulması talimatı verilmiştir. Fındık Araştırma Enstitüsü eski hizmet binasının laboratuvara dönüştürülmesi için ilk tadilat ihalesi gerçekleştirilmiş olup tadilat işlemleri bitme aşamasındadır.
Fındık Araştırma Enstitüsü'nde laboratuvar kurulum işlemleri devam ederken, mevcut koşullarda küçük iyileştirmelerle 2024 yılı ocak ayından itibaren üretim çalışmalarına başlanmış olup 2024 yılında salımı yapılabilecek 5.000 adet parazitoit üretimi gerçekleştirilmiştir.
Buna ilaveten Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nde üretilerek Fındık Araştırma
Enstitüsü'ne gönderilen 14.000 Kahverengi kokarca yumurtasının parazitlettirilme işlemi gerçekleştirilmektedir. Bakanlığımızca 2024 yılı için Giresun ilinde toplamda 19.000 parazitoit salımı gerçekleştirecektir.
Ayrıca, 2024 yılında 150.000 parazitoidin Kahverengi kokarca'nın bulunduğu, bulunma potansiyeli olan ve tarımsal anlamda önemli görülen 30 ilde doğaya salımı planlanmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan