Konya'da bulunan Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsüne ilişkin
Kaynak göster
Barış Bektaş (CHP), 12 Kasım 2024 tarihinde 7/19236 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 71 gün sonra, 22 Ocak 2025).
Barış Bektaş (CHP, Konya). “Konya'da bulunan Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsüne ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/19236, 12 Kasım 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-19236-konya-da-bulunan-bahri-dagdas-uluslararasi-tarimsal-arastirma-enstitusune-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7966fa78-cc1e-4094-9d93-019325326c18
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 71 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 64 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. Maddelerine göre yazılı olarak yanıtlandırılmasını dilerim.
Barış BEKTAŞ Konya Milletvekili
Konya'da faaliyet gösteren Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü, ülkemizin tarımsal üretim kapasitesinin artırılması, iklim değişikliği ve kuraklık gibi küresel tehditlerle başa çıkabilme noktasında önemli bir konumda bulunmaktadır. Enstitü, yıllardır Türkiye'nin tarımsal araştırmalarında öncü rol oynayarak hem üreticilere hem de yurttaşlara yönelik bilimsel çözümler sunmuştur. Özellikle yerel tohumların geliştirilmesi, su kaynaklarının verimli kullanımı, toprak ve bitki sağlığı gibi konularda yürüttüğü araştırmalarla tarımsal sürdürülebilirliğe katkı sağlamaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ancak, Bahri Dağdaş Enstitüsü'nün bütçesinin son yıllarda giderek azaldığı ve yeterli destekten yoksun kaldığı iddiaları gündeme gelmiştir. Enstitünün proje geliştirme kapasitesi, bilimsel araştırma faaliyetleri ve sahadaki etkinliğinin, ayrılan kaynakların yetersizliği nedeniyle büyük ölçüde kısıtlandığı belirtilmektedir. Enstitünün bütçe yetersizliği sebebiyle yurttaşlara daha kaliteli ve verimli tarımsal çözümler sunmasının zorlaştığı, yeni teknolojilerin geliştirilmesinin aksadığı öne sürülmektedir. Ayrıca, damızlık keklik üretimi başta olmak üzere çeşitli projelerde Türkiye ve Avrupa ölçeğinde üstün başarılar elde eden enstitünün, bu alanlarda da zorluklar yaşadığı ve uluslararası konumunu kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğu iddiaları mevcuttur.
Özellikle, Avrupa'nın en fazla damızlık keklik üreten kurumu olarak bilinen enstitünün bu unvanı halen koruyup korumadığı, sahip olduğu arazi miktarında azalma olup olmadığı ve bazı birimlerinin kapatıldığı iddiaları, enstitünün mevcut işleyişi ve sürdürülebilirliği açısından kritik bir önem taşımaktadır. Bu bağlamda, AKP iktidarı döneminde tarımsal araştırma ve geliştirme çalışmalarının desteklenmesi konusunda yaşanan eksikliklerin, enstitünün faaliyetlerini olumsuz etkilediği düşünülmektedir. Bu durum, enstitünün yerel üreticilere ve yurttaşlara yönelik sunduğu tarımsal desteklerin azalmasına neden olmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü'ne son beş yılda ayrılan bütçe miktarı ne kadardır? Bu bütçe yıllara göre nasıl değişiklik göstermiştir ve enstitünün etkinliğini artırmak için yeterli görülmekte midir?
Enstitüde geçtiğimiz yıllarda kapatılan herhangi bir birim var mıdır? Varsa hangi birimler kapatılmıştır ve kapatma gerekçeleri nelerdir?
Enstitü, geçmişte Avrupa'nın en çok damızlık keklik üreten kurumu olarak bilinirken, halen bu unvanı korumakta mıdır? Damızlık keklik üretim kapasitesinde bir azalma söz konusu mudur? Yıllık üretim hacmi ne seviyededir?
Bahri Dağdaş Enstitüsü'nün sahip olduğu arazi miktarında son 20 yılda ne kadar küçülme yaşanmıştır? Arazinin daralmasına sebep olan kararlar hangi gerekçelere dayanmaktadır? Bu durum, enstitünün yürüttüğü projelerin ve tarımsal faaliyetlerin verimliliğini nasıl etkilemektedir?
Enstitüde üretimi yapılan damızlık keklik sayısında düşüş olduğu iddiaları doğru mudur? Yıllık üretim kapasitesi ne seviyedir? Enstitü halen Avrupa'nın en yüksek damızlık keklik üretim hacmi ünvanına sahip midir?
Enstitüde halen görev yapan personel sayısı yeterli midir? Personel sayısında bir azalma olmuş mudur? Yeni uzman personel alımı planlanmakta mıdır?
Bahri Dağdaş Enstitüsü tarafından geliştirilen tarımsal araştırmaların, çifiçilere ve yurttaşlara ulaştırılması için hangi adımlar atılmaktadır? Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından bu projelerin sahada uygulanması amacıyla yeterli bütçe sağlanmakta mıdır?
Enstitünün kuraklıkla mücadele ve iklim değişikliği ile uyumlu tarımsal üretim teknikleri konusunda geliştirdiği projeler nelerdir? Bu projelerin uygulamaya geçirilmesinde hangi zorluklar yaşanmaktadır?
Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü, uluslararası işbirlikleri konusunda hangi çalışmaları yürütmektedir? Türkiye tarımının uluslararası düzeyde gelişmesi için enstitünün yürüttüğü çalışmalar ve Bakanlığın bu çalışmalara sağladığı katkılar nelerdir?
Türkiye'nin tarımsal üretimde dışa bağımlılığını azaltmak amacıyla, enstitünün üretim ve verimliliği artırmaya yönelik stratejik bir rol üstlenmesi planlanmakta mıdır? Bu doğrultuda, enstitü bünyesinde yeni araştırma ve geliştirme faaliyetleri başlatılacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bakanlığımız tarafından önergede bahsi geçen enstitü müdürlüğümüze;
" 2019yılında2.192.095 TL,
" 2020yılında 12.800.000 TL,
" 2021 yılında 18.270.748 TL, e 2022 yılında 48.617.000 TL,
" 2023 yılında 29.340.136 TL,
" 2024 yılında 89.201.000 TL bütçe tahsis edilmiştir.
Enstitü müdürlüğümüz, sahip olduğu arazi varlığını 3.065 dekar artırmış haliyle çalışmalarını mevcut araştırma bölümleri ile ara vermeksizin sürdürmekte olup yıllık 50.000 adet keklik üretim kapasitesi ile faaliyetlerine devam etmektedir. Bakanlığımız ihtiyaçları doğrultusunda anaçlar ile birlikte 2022 yılında 12.420 adet, 2023 yılında 13.631 adet ve 2024 yılında 13.791 adet keklik üretimi gerçekleştirilmiştir.
Enstitümüz faaliyet alanlarına göre yeterli düzeyde bulunan personeli ile ülke tarımına hizmet etmeye devam etmektedir. Bu kapsamda, ekmeklik buğdaylarda 22 adet firma, makarnalık buğdaylarda 4 adet, arpada 36 firma, yulaf ve tritikalede ise 8'er adet firma ile yapmış olduğu sözleşmelerle adına tescilli çeşitlerin üretim haklarını royalite (ıslahçı hakları) oranlarıyla özel sektör tohumculuk şirketlerine devretmiştir.
Aynı zamanda enstitü müdürlüğü bünyesinde 2010 yılında "Kuraklık Test Merkezi" açılmıştır. Bu merkezde 79 adet kurağa/soğuğa dayanıklı/tolerant çeşit geliştirilmiş ve verimde 9620 artış sağlanmıştır. Bunun yanı sıra özellikle hayvan yemi için gereken fonksiyonel gıda yönü yanında yeni bir protein kaynağı da olan acı bakla (termiye) ıslah çalışmalarına da başlanmıştır.
Enstitü müdürlüğümüz, uluslararası anlaşmalarla CIMMYT (Uluslararası Mısır ve Buğday Geliştirme Merkezi) ve ICARDA (Uluslararası Kurak Alanlar Tarımsal Araştırma Merkezi) gibi merkezlerle iş birliği kapsamında, Uluslararası Kışlık Buğday Geliştirme Programını ((WWTP-International Winter Wheat Improvement Program) Bakanlığımız adına koordine etmektedir. Bu program sayesinde ülkemiz genelinde 62 çeşit tescil edilerek, üreticilerin hizmetine sunulmuştur.
Bu koordinasyonla, ülkeler arası materyal değişimini sağlayarak, başta ülkemiz olmak üzere kışlık buğday yetiştiren ülkelere (Orta Batı Asya ve Kuzey Afrika-CWANA) ıslah amaçlı materyal desteği sağlanmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan