Şırnak ilinde bulunan Nerduş Deresi'nde yaşanan kirliliğe ilişkin
DEM Parti
Muhatap:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet Özhaseki Kaynak göster
Mehmet Zeki İrmez (DEM Parti), 3 Temmuz 2023 tarihinde 7/1166 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 45 gün sonra, 17 Ağustos 2023).
Mehmet Zeki İrmez (DEM Parti, Şırnak). “Şırnak ilinde bulunan Nerduş Deresi'nde yaşanan kirliliğe ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/1166, 3 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1166-sirnak-ilinde-bulunan-nerdus-deresi-nde-yasanan-kirlilige-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3f9b63ba-d1e7-4536-abdb-01891c321a91
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 45 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet Özhaseki tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Memet Zeki İrmez Şırnak Milletvekili
Şırnak il sınırları içerisinde doğan ve Dicle Nehrine akan Nerdüş Deresi yılladır Cudi Dağı eteklerinde faaliyet gösteren kömür ocaklarının atık suları tarafından kirletilmekte doğa ve canlı yaşamı ciddi zarar görmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Nerdüş Deresi eko-çeşitliliğe ciddi katkıda bulunan ve derenin etrafındaki hayvanlara yaşam alanı sağlayan bir yapıya sahiptir. Bu bölgede yaşayan yurttaşlar, hem dereden içme suyu temin etmekte hem de tarım arazilerini ve bahçelerini sulamaktadırlar. Yıllar içerisinde Nerdüş Deresi'nin kirletilmesinden kaynaklı tarım alanları giderek yok olmakta dere kenarındaki ağaçlar kurumakta ve eko çeşitlilik giderek azaltılmaktadır. Ek olarak yurttaşlar derenin kirletilmesinden savcılığa suç duyurusunda da bulunmuşlardır.
Maalesef ki Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın dereyi korumaya yönelik çalışmaları yetersiz ve etkisiz kalmış, geçmiş yıllarda kömür ocaklarına verilen faaliyet durdurma, idari para cezaları gibi yöntemler Nerdüş Deresi'nin kirletilmesine engel olamamıştır. Unutulmamalıdır ki doğa ve insan yaşamı, ekolojiye duyarlı politikaların yaşamsallaşmasıyla iyileşebilir!
Bu bağlamda;
SORULAR
Bakanlık Nerdüş Deresi?nin kömür ocakları tarafından kirletilmesine ve bu durumun son bulmasına yönelik hangi adımları atacaktır?
Nerdüş Deresi'nin yok olan eko-çeşitliliğine yönelik ne tür çalışmalar planlanmaktadır?
Nerdüş Deresi'nin çevresinde tarım ve hayvancılık işiyle uğraşan ve derenin kirletilmesinden dolayı maddi zarara uğrayan çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesine yönelik herhangi bir çalışmanız olacak mı?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Özhaseki, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI
SORULAR
1. Bakanlık Nerdüş Deresi'nin kömür ocakları tarafından kirletilmesine ve bu durumun son bulmasına yönelik hangi adımları atacaktır?
2. Nerdüş Deresi'nin yok olan eko-çeşitliliğine yönelik ne tür çalışmalar planlanmaktadır?
3. Nerdüş Deresi'nin çevresinde tarım ve hayvancılık işiyle uğraşan ve derenin kirletilmesinden dolayı maddi zarara uğrayan çifiçilerin mağduriyetinin giderilmesine yönelik herhangi bir çalışmanız olacak mı?
"CEVAP
16.06.2020 tarihinde şikâyet üzerine Şırmak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğümüzce yerinde yapılan inceleme ve denetim sonucunda: Nerdüş Deresi'nin Standart Teknoloji A.Ş & Kaan İş Makinaları A.Ş. & Acar İnşaat A.Ş. Kömür İşletmesi Adi Ortaklığı Ticaret Anonim Şirketine ait kömür ocağı tarafından çamurlu suyun deşarj edildiği tespit edilmiş olup; 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. bendi hükmü (Deniz vasıtaları haricinde atık boşaltmak) gereğince 23.06.2020 karar tarihli 88.499-TI, idari yaptırım cezası uygulanmıştır.
22.09.2020 tarihinde şikayet üzerine yerinde yapılan inceleme ve denetim sonucunda: Nerdüş Deresi'nin Standart Teknoloji A.Ş & Kaan İş Makinaları A.Ş. & Acar İnşaat A.Ş. Kömür İşletmesi Adi Ortaklığı Ticaret Anonim Şirketine ait kömür ocağı tarafından çamurlu suyun deşarj edildiği tespit edilmiş olup; 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. bendi hükmünün (Deniz vasıtaları haricinde atık boşaltmak) ihlalinden dolayı ve aynı suçun ikinci kez işlenmesi üzerine 88.499-TL x 2 — 176.998-TL idari yaptırım cezası uygulanmıştır.
24.02.2022 Tarihinde şikayet üzerine Şırnak Merkez Toptepe ve İkizce Köylerine temin edilen içme suyunun kirlenmesi ile ilgili olarak yerinde yapılan inceleme ve denetim sonucunda: 21.03.2022 Tarih ve E-65109151-249-3153970 sayılı yazımız ile Standart Teknoloji A.Ş & Kaan İş Makinaları A.Ş. & Acar İnşaat A.Ş. Kömür İşletmesi Adi Ortaklığı Ticaret Anonim Şirketine 2872 Sayılı Çevre Kanunu'nun 9. maddesini ihlal etmesinden dolayı ve aynı kanunun 20. maddesinin "n" bendi gereğince ( 9uncu maddesi uyarınca belirlenen koruma esaslarına aykırı olarak içme ve kullanma suyu koruma alanlarına, kaynağın kendisine ve bu kaynağı besleyen yerüstü ve yeraltı sularına, sulama ve drenaj kanallarına atik boşaltanlara... idari para cezası verilir.) 263.049,00 —TL idari para cezası verilmiştir. Söz konusu idari para cezası ilgili şirkete 04.04.2022 tarihli tebligat ile gönderilmiştir.
13.05.2022 tarihinde Toptepe ve İkizce Köy Muhtarlarının sözlü şikâyetleri üzerine Şırnak İli Merkez Boyunkaya ve Alınmış Köyü mevkii de bulunan kömür ocak alanlarında köy muhtarlarımızla birlikte yapılan denetim ve incelemelerde; kömür ocağında dere yatağına ulaşan sızıntı sularında; Bakanlığımız ve TÜRKAK tarafindan yetkilendirilen Çevre Laboratuvarının yetkili numune alma elemanı tarafından humune alınmış ve alınan numuneler mühürlenerek Bakanlığımızca yetkili olan laboratuvara teslim edilmiştir. Yetkili laboratuvardan gelen numune analiz sonuçları 31.12.2004 tarih ve 25687 sayı ile Resmi Gazetede yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinin Tablo 9.1 deki standart değerlerin aştığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda; 2872 Sayılı Çevre Kanunun 23. maddesinde "Fiillerin tekrarı" başlığında "Bu Kanunda belirtilen idari para cezaları, bu cezaların verilmesini gerektiren fiillerin işlenmesinden itibaren üç yıl içinde birinci tekrarında bir kat, ikinci ve müteakip tekrarında iki kat artırılarak verilir." denilmektedir. Bu hüküm gereği Standart Teknoloji A.Ş & Kaan İş Makinaları A.Ş. & Acar İnşaat A.Ş. Kömür İşletmesi Adi Ortaklığı Ticaret Anonim Şirketine aynı kanunun 20/n maddesi (kanunun 9 uncu maddesi uyarınca belirlenen koruma esaslarına aykırı olarak içme ve kullanma suyu koruma alanlarına, kaynağın kendisine ve bu kaynağı besleyen yerüstü ve yeraltı sularına, sulama ve drenaj kanallarına atık boşaltanlara 48.000 Türk Lirası (263.049,00 TL) idari para cezası verilir") hükmü gereği idari para cezası bir kat arttırılarak (526.098,00 TL) uygulanmıştır.
Bu kapsamda; 25.09.2022 Tarih E-65109151-249-4402447 sayılı yazı ile Standart Teknoloji A.Ş & Kaan İş Makinaları A.Ş. & Acar İnşaat A.Ş. Kömür İşletmesi Adi Ortaklığı Ticaret Anonim Şirketi işletmesine ait Tüzel kişi idari yaptırım karar tutanağımız oluşturulmuş olup; 30.09.2022 tarih ve E-65109151-858(8581-4650692 sayılı yazı ile tebligat gönderilmiştir.
04.07.2023 ve 13.07.2023 tarihlerinde şikâyet üzerine Nerdüş Deresi Su Kirliliği ile ilgili yerinde yapılan inceleme ve denetim sonucunda: 04.07.2023 tarih C151989 seri numaralı tutanak ile kayıt altına alınmış olup; kirliliğin önlenmesi ile ilgili gerekli çalışmalar başlatılmıştır.
Standart Teknoloji A.Ş & Kaan İş Makinaları A.Ş. & Acar İnşaat A.Ş. Kömür İşletmesi Adi Ortaklığı Ticaret Anonim Şirketi işletmesine önerge tarihine kadar toplamda 1.054.644-TT, idari para cezası uygulanmıştır.