İstanbul'da yaşanan hava kirliliğine ilişkin
DEVA Partisi
Muhatap:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet Özhaseki Kaynak göster
Evrim Rızvanoğlu Emir (DEVA Partisi), 9 Mayıs 2024 tarihinde 7/11692 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 270 gün sonra, 3 Şubat 2025).
Evrim Rızvanoğlu Emir (DEVA Partisi, İstanbul). “İstanbul'da yaşanan hava kirliliğine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/11692, 9 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-11692-istanbul-da-yasanan-hava-kirliligine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e39af1db-9064-4474-a1fa-018f5cfe88c6
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 270 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet ÖZHASEKİ tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96"ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
İstanbul çok ciddi hava kirliliği baskısı altındadır. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) bünyesinde yapılan ve havadaki kaba partikül madde PM10 oranının incelendiği çalışmaya göre, İstanbul'da hava kirliliği 2023'te bir önceki yıla göre yaklaşık 96 3 artış göstermiştir. Ancak kaba partikül madde PM10 kadar riskli olan havadaki daha ince partikül maddeler için kullanılan ve kanserojen ilan edilen PM2,5 değeri de halk sağlığı için risk oluşturmaktadır. Kamuoyuna yansıyan ve araştırmaya konu edilen İstanbul'daki 37 adet hava kalitesi izleme istasyonundan alınan verilerin yedi yıl boyunca incelenmesini içeren çalışmada, şehir merkezlerinden uzak, kırsal alanlarda bile ince partikül madde PM2,5 seviyelerinin Dünya Sağlık Örgütü (DSÖY'nün önerdiği sınır değerlerinin üzerinde olduğu ortaya koyulmuştur. Araştırmanın bulguları, hava kirliliğinin sadece şehir içi bölgelerle sınırlı olmadığını, aynı zamanda çevre kırsal alanları da etkilediğini göstermektedir. PM2,5 gibi ince partiküller solunum yolu hastalıkları, kalp-damar hastalıkları ve hatta yaşam süresinde azalma gibi ciddi sağlık sorunlarına neden olmaktadır. Bu nedenle kaba partikül madde PM10 değeri kadar PM2,5 gibi ince partikül maddelerin ölçümü ve incelenmesi halk sağlığı açısından önem taşımaktadır. Aksi taktirde bu ince partiküller, solunum sistemi yoluyla kolayca vücuda alınmakta ve derin dokulara kadar ulaşarak ciddi sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Ancak, güncel mevzuatta halk sağlığı açısından oldukça tehlikeli olmasına rağmen ince partikül madde PM2,5 değerine ilişkin herhangi bir sınır değer bulunmamaktadır. Bu nedenle 2021 yılında taslağı görüşe açılan fakat aradan geçen 3 yıla rağmen yayınlanmayan Dış Ortam Hava Kalitesinin Yönetimi Yönetmeliği'nin yayınlanması gerekmektedir.
Bu bağlamda;
I. Dış Ortam Hava Kalitesinin Yönetimi Yönetmeliği'nin güncellenmesine ilişkin taslak kapsamında PM2.5 parametresi için öngörülen yıllık ve 24 saatlik ortalama sınır değerler nelerdir? Dış Ortam Hava Kirliliği Yönetimi Yönetmeliği taslağının tamamlanması ve yönetmeliğin yayınlanması için takvim nedir?
SORULAR
Bakanlığınıza ait istasyonların verileri hangi sıklıkla incelenmektedir? Bakanlığınız MEZL tarafından İstanbul özelinde yapılan, hava kalitesini inceleyen araştırmalar bulunmakta mıdır? Var ise 2023 yılında, İstanbul'daki hangi istasyonlarda Dünya Sağlık Örgütü'nün hava kirletici parametreler için (kaba partikül madde PM10, ince partikül madde - PM2..5, kükürt dioksit - SO)", azot oksitler - NO>, NO, NOx, karbon monoksit, ozon — 03) önerdiği sınır değerlerinin üzerinde ölçüm tespit edilmiştir?
Kamuoyuna yansıyan araştırmalar ince partikül madde PM2.5 seviyelerinin Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği sınır değerlerinin üzerinde olduğu belirtilmektedir. Bu durumda, halk sağlığını korumak adına Bakanlığınızca alınan önlemler nelerdir?
Kirliliğin yoğun olduğu ve Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği sınır değerlerin üzerinde olduğu bölgelerde hava kirliliği ile mücadele kapsamında "koruma bölgesi" ilan ettiğiniz ve ilan etmeyi düşündüğünüz bölgeler bulunmakta mıdır? Eğer ilan edilmiş "koruma bölgesi" var ise bu kapsamda hava kalitesini iyileştirmek için hangi önlemler alınmıştır ve önemler sonucunda hava kalitesinde ne düzeyde bir iyileştirme sağlanmıştır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Özhaseki, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI
SORULAR
1. Dış Ortam Hava Kalitesinin Yönetimi Yönetmeliği'nin güncellenmesine ilişkin taslak kapsamında PM2.5 parametresi için öngörülen yıllık ve 24 saatlik ortalama sınır değerler nelerdir? Dış Ortam Hava Kirliliği Yönetimi Yönetmeliği taslağının tamamlanması ve yönetmeliğin yayınlanması için takvim nedir?
2. Bakanlığınıza ait istasyonların verileri hangi sıklıkla incelenmektedir? Bakanlığınız tarafından İstanbul özelinde yapılan, hava kalitesini inceleyen araştırmalar bulunmakta mıdır? Var ise 2023 yılında, İstanbul'daki hangi istasyonlarda Dünya Sağlık Örgütü'nün hava kirletici parametreler için (kaba partikül madde PM10, ince partikül madde - PM2.5, kükürt dioksit - SO2, azot oksitler - NO2, NO, NOx, karbon monoksit, ozon - 03) önerdiği sınır değerlerinin üzerinde ölçüm tespit edilmiştir?
3. Kamuoyuna yansıyan araştırmalar ince partikül madde PM2.5 seviyelerinin Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği sınır değerlerinin üzerinde olduğu belirtilmektedir. Bu durumda, halk sağlığını korumak adına Bakanlığınızca alınan önlemler nelerdir?
4. Kirliliğin yoğun olduğu ve Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği sınır değerlerin üzerinde olduğu bölgelerde hava kirliliği ile mücadele kapsamında "koruma bölgesi" ilan ettiğiniz ve ilan etmeyi düşündüğünüz bölgeler bulunmakta mıdır? Eğer ilan edilmiş "koruma bölgesi" var ise bu kapsamda hava kalitesini iyileştirmek için hangi önlemler alınmıştır ve önemler sonucunda hava kalitesinde ne düzeyde bir iyileştirme sağlanmıştır?
CEVAPLAR
1. Ülkemizin Net Sıfır Emisyon Stratejisine esas şekilde ilgili mevzuat kapsamında politika ve strateji belirleme sürecine esas teknik ve idari tüm faaliyetler sürdürülmekte olup, "Dış Ortam Hava Kalitesinin Yönetimi Yönetmeliği taslağı" için Bakanlık yapılanması ve Temiz Hava Merkezleri ile birlikte hava kalitesi politikalarında yaygınlaşan elektronik uygulamalara esas hükümler revizyona dahil edilmiştir. Bununla birlikte hem Avrupa Birliği hem de Dünya Sağlık Örgütü tarafından güncellenmesi planlanan direktif ve politikalar ve ülkemizde gelişen teknolojilerin hava kalitesi yönetiminde hız verdiği uygulama geçiş süreçleri de dikkate alınarak bütüncül bir revizyon planlanmaktadır.
2. Bakanlığımızca; Ülkemizde Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı çalışmaları 2004 yılında 35 adet hava kalitesi izleme istasyonu ile başlamış olup, şu an itibariyle 380 adet hava kalitesi izleme istasyonu ile tüm illerimizde saatlik ortalamalar şeklinde 7/24 izlenmekte ve Www.havaizleme.gov.tr web adresi ile Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı Mobil Uygulaması üzerinden vatandaşlarımızın bilgisine sunulmaktadır.
İstanbul ilinde hava kalitesi, Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağına bağlı 40 (kırk) adet istasyon ile izlenmektedir.
3. Bakanlığımızca Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği ve 2013/37 sayılı Bakanlığımız Genelgesi gereği hava kalitesinin korunması ve kirliliğin azaltılması kapsamında, 81 ilde çalışmalar yapılmaktadır. Sanayi, evsel ısınma ve ulaşım kaynaklı hava emisyonları hesaplanarak, illerimizde Taşra Teşkilatı koordinasyonunda Temiz Hava Eylem Planları hazırlanmaktadır. Temiz Hava Eylem planlarının uygulanması aşamasında özellikle yerel yönetimlere önemli görevler düşmektedir. Eylem planları Bakanlığımız tarafından geliştirilen Temiz Hava Eylem Planı İzleme (THEP-İZ) yazılımı aracılığıyla takip edilmektedir.
?/11692 Ge143
Diğer taraftan, bilgi teknolojilerinin coğrafi bilgi sistemleri ile birlikte hava yönetimi alanında etkin kullanılmasıyla; web tabanlı" "Hava Emisyon Yönetim (HEY) Portalı" Bakanlığımız sunucularında hizmet vermektedir. Kirletici kaynaklara ilişkin coğrafi veri ve bilgiler bu portalda kayıt altına alınmaktadır. e Meteorolojik/topoğrafik etmenler ve sınır ötesi kirlilik taşınımı, şehirlerimizin kirliliğe katkıları elektronik uygulamalar aracılığıyla bütüncül olarak değerlendirilmekte, böylece hava kalitesi haritaları hazırlanmakta ve yerel politikalar etkinleştirilerek uygulanmaktadır. Şehirlerimizde yerel yönetimlerin kapasitesinin geliştirilmesine yönelik ulusal ve uluslararası projeler yürütülmektedir.
4) 06.06.2008 tarih ve 26898 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği'nin uygulanmasını teminen Bakanlığımız tarafından bilgi teknolojileri gözetilerek hava yönetimi alanında coğrafi bilgi sistem ve altyapısını kullanan Hava Emisyon Yönetim (HEY) Portalı geliştirilerek Bakanlık sunucularında faaliyete alınmıştır. Stratejik hava kalitesi haritaları ilçe düzeyinde hazırlanmaktadır. Halihazırda yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerince nüfusa ve illerin özelliklerine göre "bölge" ve "alt bölge" tanımı yürürlüktedir. Bakanlığımızca hava kalitesinin iyileştirilmesi politikalarına yönelik olarak illerimize teknik işbirliği ve teşvik alanları oluşturulmakta ve şehirlerde hava kalitesinin korunmasına yönelik eylemler etkinleştirilmektedir.