MESEM aracılığı ile çalışan öğrencilere ve yaşanan iş kazalarına ilişkin
Kaynak göster
Hüsmen Kırkpınar (İYİ Parti), 15 Mayıs 2024 tarihinde 7/12318 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 69 gün sonra, 23 Temmuz 2024).
Hüsmen Kırkpınar (İYİ Parti, İzmir). “MESEM aracılığı ile çalışan öğrencilere ve yaşanan iş kazalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/12318, 15 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12318-mesem-araciligi-ile-calisan-ogrencilere-ve-yasanan-is-kazalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/bae6e014-3f27-4d18-a723-018f8041bd24
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 69 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Milli Eğitim Bakanı Sayın Yusuf TEKİN tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'na göre stajyer ve çırak adı altında ucuz işçi olarak çalıştırılıp işletmelerde 'mesleki' eğitim gören, çalıştığı süreler emeklilikten sayılmayan 14-18 yaş arasındaki öğrencilerin, iş cinayetlerine kurban gittiği haberlerini üzülerek şahit olmaktayız. MESEM"'ler aracığıyla, ağır çalışma koşulları ve hak ihlalleri altında, uzun mesai saatleri boyunca, çocuklarımızın işverenler tarafından emeklerinin sömürüldüğü bir düzen kurulmuştur. Derin yoksulluk ve artan hayat pahalılığı çocukları ve gençleri çalışmak zorunda bırakmaktadır. Bu durum çocuk işçilere ucuz iş gücü olarak bakan zihniyetin iştahını kabartmıştır.
Bu bilgiler doğrultusunda:
SORULAR
81 ilde organize sanayi bölgelerinin tamamına açılan mesleki eğitim merkezlerine kayıt yaptıran öğrenci sayısı kaç olmuştur?
14 yaş ve altında çalıştırılan çocuk işçi ve 15-18 yaş arası çalıştırılan genç işçi sayısı kaçtır? İzmir'de bu sayı ne kadardır? Çalıştıkları iş kolları nelerdir?
İller ve yıllar bazında MESEM projesi için etki analizi yapılmış mıdır? 4. İş cinayetlerine ve kazalarına kurban giden öğrencilerin sayısı kaç olmuştur? 5. Savunmasız olan çocuk işçilerin iş sağlığı ve güvenliği neden sağlanmamaktadır?
MESEM projesi kapsamında çalıştırılan öğrencilerin iş yerlerindeki durumları ne sıklıkta denetlenmektedir?
Anayasamızın 42. maddesinde kimsenin, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı açık şekilde ifade edilmektedir. Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) programlarında öğrencilerin haftanın dört günü işte, bir günü okulda geçmektedir. Devlet eliyle yasallaştırılmış çocuk işçiliği sisteminde anayasaya aykırı davranıldığını ve çocuklarımızın eğitim haklarının gasp edildiğini düşünüyor musunuz?
Adres: TBMM, Halkla Ilişkiler Binası,1. Kat, Oda No:D104
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
İlgi o : a) 07/11/2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1315339 sayılı yazınız.
b) 31/05/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1436034 sayılı yazınız. ©) 03/06/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1436819 sayılı yazınız.
ç) 07/06/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1440500 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç)'de kayıtlı yazılarla iletilen Eskişehir Milletvekili Utku ÇAKIRÖZER'in 7/5840, İzmir Milletvekili Hüsmen KIRKPINAR'ın 7/ 12318, Antalya Milletvekili Aykut KAYA'nın 7/12475, İstanbul Milletvekili M. Satuk Buğra KAVUNCU"nun 7112618, İstanbul Milletvekili Ali GÖKÇEK'in 7712620, Ankara Milletvekili Semra DİNÇER'in 7/12623, Gaziantep Milletvekili Mehmet Mustafa GÜRBAN'ın 7/12626 ve İstanbul Milletvekili Turan Taşkın ÖZER'in 7/12732 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek*te sunulmuştur.
7/1211£ Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) kökleri Anadolu'da 11. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar sanat, ticaret ve ekonomi alanlarında ışık tutan esnaf ve sanatkâr kurumu niteliğindeki Ahilik kültürüne dayanan, iş yeri tabanlı mesleki eğitimi öne çıkaran bir programdır. Cumhuriyet sonrası çıraklık eğitimine ilişkin ilk yasal düzenleme 1977'de 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu ile yapılmış, 1986'da çıkarılan 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esaslar belirlenmiştir. Çıraklık eğitimi, 02.12.2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun ile zorunlu örgün ortaöğretim kapsamına alınmıştır. 1977 yılından bugüne mesleki eğitim merkezleri, bir mesleki ve teknik eğitim program türü olarak uygulanmaya devam etmektedir.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun "Denetleme ve ceza" başlıklı 41'inci maddesinin Vinci fıkrasında "Bu Kanun hükümlerine göre Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarının dışında kamu ve özel kurum ve kuruluşlarında yapılan aday çırak, çırak ve kalfaların eğitimi ile işletmelerde yapılan mesleki eğitim, öğrencilerin bu eğitiminden sorumlu işletmelerin bağlı olduğu oda veya birliklerin temsilcilerinin katılımı ile Bakanlıkça; iş ortamı, sosyal güvenlik, iş güvenliği ve sağlık şartları bakımından ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca denetlenir. Denetimle ilgili raporlar valiliğe verilir. Raporlarda belirtilen hususlar valilikçe değerlendirilir ve gereği yapılır." hükmü yer almaktadır. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre öğrencilere mesleki eğitim yaptırmak için işyerinde usta öğretici bulunması şarttır. Öğrenciler, usta öğretici gözetiminde ve bir program dâhilinde işletmede beceri eğitimi alırlar. Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitimleri, görevlendirilen koordinatör öğretmenler tarafından düzenli olarak kontrol edilmektedir. Mezkur yönetmelik hükümlerine göre il, ilçe ve okullarda kurulan işletme belirleme komisyonları beceri eğitimi yapılacak işletmelerin uygunluğunu değerlendirmektedir.
Bakanlığımızca, 81 il valiliğine gönderilen 2024/36 sayılı Genelge (02.02.2024 tarihli 95718711 sayılı) ile okullarda ve işletmelerdeki iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin arttırılması, iş yerlerinin beceri eğitimi için öğrenci göndermeye uygun olup olmadığının ilgili komisyonlar
. tarafından yeniden kontrol edilmesi ve uygun şartları sağlamayan iş yerlerine beceri eğitimi i için öğrenci gönderilmemesi talimatı verilmiştir.
İş kazası yaşanan işletmelere yönelik cezai yaptırımlar konusunda Bakanlığımızın yetkisi bulunmamakta olup süreç 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca ve yargı organlarınca yürütülmektedir.
Mesleki eğitim merkezlerinde 14-18 yaş aralığında 320.181, İzmir ilinde ise 15.503 öğrenci kayıtlı olup 14 yaş altında kayıtlı öğrenci mevcut değildir.
İzmir Valiliğince konuya ilişkin olarak;
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun "Aday ve çıraklık statüleri" başlıklı 11. maddesinde "Aday çırak ve çırak öğrenci statüsünde olup, öğrencilik haklarından yararlanır." hükmü doğrultusunda mesleki eğitim merkezlerinde çocuk işçi ve genç işçi statüsü bulunmadığı, iş kazası sonucu hayatını kaybeden öğrenci olmadığı, mezkur Kanun hükümleri ve Milli Eğitim Bakanlığının 2024/36 sayılı Genelge'si kapsamında denetimlerin yapıldığı, Strateji Geliştirme Başkanlığı işletmelerde beceri eğitimi gören MESEM öğrencilerinin ve işletmelerin koordinatör öğretmenler tarafından haftalık olarak denetlendiği, bildirilmiştir.