Otizmli kişilere ve ailelerine sağlanan rehberlik hizmetlerine ilişkin
Kaynak göster
Aykut Kaya (İYİ Parti), 28 Mayıs 2024 tarihinde 7/12428 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 63 gün sonra, 30 Temmuz 2024).
Aykut Kaya (İYİ Parti, Antalya). “Otizmli kişilere ve ailelerine sağlanan rehberlik hizmetlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/12428, 28 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12428-otizmli-kisilere-ve-ailelerine-saglanan-rehberlik-hizmetlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2bcef425-ac01-452b-aab5-018fc4a920a4
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 63 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 57 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Sayın Mahinur Özdemir Göktaş tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Ülkemizde yaklaşık 2 milyon otizmli kişi yaşamaktadır. Bu sayıya aileler de dahil edildiğinde, 5 milyon civarında bir kitlenin durumdan etkilendiği düşünülmektedir.
Otizmli kişiler ve aileleri için birtakım hak ve ayrıcalıklar sağlanmış olsa da, çözülmesi gereken birçok husus olduğu bilinmektedir. Erken tanı ve teşhis sürecinin başarılı bir şekilde sürdürülebilmesi için gerek ailelerin gerekse ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının bilinçli ve etkin bir işbirliğini sürdürmesi ve tanının konmasıyla birlikte bütün aile fertlerine kapsamlı rehberlik hizmetlerinin sağlanmasında (sosyal içerme) bazı ilerlemelere ihtiyaç vardır. Ayrıca otizmli bireylerin ailelerinin ciddi anlamda psikolojik travmalar yaşadıkları, intihar eğilimlerinin artış gösterdiği, boşanma eğilimlerinin 9080'in üzerinde olduğu, dolayısıyla aile ve toplum bütünlüğünün bozulmasının da etkisiyle maddi sıkıntıların yaşandığı anlaşılmaktadır. Ayrıca otizmli olmayan ikinci çocukların aile içerisinde yaşadıkları ilgi eksikliği ve duygusal travmalara yönelik de kapsamlı çalışmaların yapılması elzemdir.
Otizmli kişilerin ailelerinin sürekli olarak taşıdıkları önemli endişelerden birisi de, vefat etmeleri halinde çocuklarının akıbetlerine dair endişelerdir. Konuyla bağlantılı olarak, miras konusunda da otizmli kişilerin aileleri, mirasın yönetimi ve geleceğe yönelik tasarruflar noktasında merkezi ve yerel yönetimlerin sürece dahil olmalarını talep etmektedir.
Buna göre;
SORULAR
Erken tanı ve teşhis sürecinin başarılı bir şekilde sürdürülebilmesi için, gerek ailelerin gerekse ilgili kamu ve kuruluşlarının bilinçli ve etkin bir işbirliği sürdürebilmesine yönelik yürütülen faaliyetler nelerdir?
Otizm tanısı konmasıyla birlikte, otizmli kişilere ve aile fertlerine sağlanan rehberlik hizmetleri nelerdir? Bu hizmetlerin yeterli olduğunu düşünüyor musunuz? Otizmli olmayan ikinci çocukların yaşadıkları ilgi eksikliği ve duygusal travmalara yönelik hangi çalışmalar yürütülmektedir?
Adres: TBMM, Halkla İlişkiler Binası, E-507
Otizmli bireylerin ailelerinin yaşadıkları psikolojik travmalara, intihar eğilimlerinin artış göstermesine, boşanma eğilimlerinin yüksek seviyelere çıkmasına, dolayısıyla aile ve toplum bütünlüğünün bozulmasının önlenmesine dair yürütülen çalışmalar nelerdir?
Otizmli kişilerin ailelerinin vefatı durumunda, otizmli çocuklar için uygulanan prosedürler nelerdir? Konuyla bağlantılı olarak mirasın yönetimi ve geleceğe yönelik tasarruflarla ilgili olarak merkezi ve yerel yönetimlerin sürece dahil edilmesi hususunda bir çalışmanız mevcut mudur?
Adres: TBMM, Halkla İlişkiler Binası, E-507
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi yazı ekinde alınan Antalya Milletvekili Sayın Aykut KAYA tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/12428 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan
Antalya Milletvekili Sayın Aykut KAYA 'ya Ait 7/12428 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımızca engellilik alanında politika ve stratejilerin belirlenmesi, sosyal hizmet faaliyetlerinin geliştirilmesi ve çeşitlendirilmesi için gerekli çalışmalar hak temelli bakış açısıyla yürütülmektedir. Engelli bireylerin bakımdan sağlığa, istihdamdan erişilebilir çevreye, her alanda haklarını etkin kullanmalarını sağlayarak, yaşam kalitesini artırmaya yönelik çalışmalar engelliliğin çeşitliliklerine bağlı olarak farklılaşan ihtiyaçları göz önünde bulundurularak sürdürülmektedir. Engelli bireylere yönelik bakım hizmetlerinde temel bakış açımız; engellilerin ailelerinin yanında, sosyal çevrelerinden ayrılmadan bakımına öncelik vermektir. Bununla birlikte; evde bakımı mümkün olmayan engellilere kurum bakımı seçeneği de sunulmaktadır. Bu kapsamda engelli bireylere özgü gerek gündüz hizmet veren gerekse yatılı hizmet veren ihtisaslaşmış bakım merkezlerimiz yaygınlaştırılmaktadır.
Bu minvalde, otizmli bireylere bulundukları ortamda güvenli bir şekilde bağımsız yaşayabilmeleri için durumlarına uygun olarak gerekli psikososyal destek ve bakım hizmetleri sunulmaktadır. Engelli bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinin sunumunda kişinin biyolojik, fiziksel, psikolojik, sosyal, kültürel ve manevi ihtiyaçları gözetilerek dikkate alınmaktadır.
Bakanlığımız, İl Müdürlüklerimiz ve Sosyal Hizmet Merkezlerinde görevli personeller aracılığı ile otizmli kişilere ve ailelerine gerekli bilgilendirme, yönlendirme ve rehberlik hizmetlerini tüm illerde yürütmektedir. Bununla birlikte; Bakanlığımız tarafından otizmli bireylerin hak temelli anlayışla toplumsal hayata katılımı için otizmli çocuğu olan ailelerin ihtiyaçlarının belirlenmesi, sunulan hizmetlerin kullanımı konusunda bilgilendirilmesi, doğru ve güvenilir bilgilere ulaşabilmesi ve psikososyal destek sunulması amacıyla otizmli çocuğu olan ailelere yönelik Bireysel Sosyal Hizmet Danışmanlığı Projesinin pilot uygulaması hayata geçirilmiştir. Otizmli çocuğu olan ailelere atanan sosyal hizmet danışmanlarının; ailenin karar alma süreçlerinde aktif şekilde desteklenmesi, gelişimsel sürecin izlenmesi, doğru desteklere yönlendirilmesi ve psikososyal destek konusunda çalışma yapması sağlanmaktadır. Proje ile ailelerin üzerindeki sorumluluğun ve stres faktörlerinin hafifletilerek evlilik içerisinde sosyal rol dengesinin sağlanmasına ve evlilik içerisinde yaşanan çatışmaların çözülmesine katkı sunulması amaçlanmaktadır.
Ayrıca otizmli olan ve normal gelişim gösteren kardeşler arasındaki ilişkiyi geliştirebilmek ve yaşanabilecek ihmal durumlarının önüne geçmek için ailelere rehberlik edilmekte ve normal gelişim gösteren çocuğun kardeşlik ilişkilerinin olumsuz etkilenmesini önlemek için duygularını paylaşabilmesi konusunda teşvik edilmektedir.
Diğer taraftan otizmli, gelişim geriliği riski bulunan veya özel gereksinimli olan çocuklar için aile temelli ulusal erken müdahale sisteminin oluşturulması amacıyla hazırlanan proje önerisi Bakanlığımız 2024-2025 Yatırım Programı'na alınmıştır.
Proje kapsamında; erken dönemde tanılanan çocukların sağlık hizmetlerine erişimlerinin yanı sıra aile destek programının kurularak bebek ve çocukların gelişimleri açısından risklerin tespit edildiği, gelişimlerinin takip edildiği ve ailelerin sürece dâhil edildiği Aile Temelli Ulusal Erken Müdahale Sistemi oluşturulması çalışmaları yürütülmektedir.
Oluşturulacak sistem ile bütüncül ve aile odaklı yaklaşımla gelişim geriliği riski taşıyan çocuklar ve özel gereksinimli çocukların doğumdan ilkokulun ilk yıllarına kadar kaliteli bakım, sağlık, koruma ve eğitim hizmetlerine sürekli olarak erişebilmelerini ve mükerrer hizmet sunumunun Önlenmesi suretiyle bu çocukların yeterli desteği almasını sağlamak amaçlanmaktadır.
2024-2025 yıllarında Bakanlığımız yatırım bütçesinden gerçekleştirilecek Proje'de: e Ülkemiz koşullarına uygun Aile Temelli Ulusal Erken Müdahale Sistemi tasarlanarak pilot olarak belirlenen 3 ilde uygulanacaktır.
"e Kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmesi amacıyla sektörler arası izleme sistemi kurulacaktır.
Pilotillerde uzmanlara eğitimler verilecektir.
Sistemin oluşturulmasında Bakanlığımız ve UNICEF arasındaki İş Birliği Protokolü'ne dayalı 2024 Çalışma Planı kapsamında UNICEF tarafından teknik destek sağlanmaktadır. Bu teknik destek; erken müdahale sisteminin kurulmasına ilişkin modelleme çalışması yapılmasını ve modelin pilot uygulamasının gerçekleştirilmesini içermektedir.
UNICEF ile iş birliğinde; e Karşılaştırmalı literatür analizi yapılarak iyi uygulama örnekleri incelenmiştir. e Ulusal koşullara taslak uygun erken müdahale sistemi oluşturulmuş olup Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Bakanlığımız, Milli Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı'nın iş birliğinde nihai hale getirilecektir.
Belirlenen 4 gündüzlü bakım kuruluşunda pilot uygulama başlatılmıştır. Ankara/Sincan Otizm Gündüz Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi, Ankara/Keçiören Gündüz Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi, Antalya Otizm Gündüz Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi ile Kahramanmaraş Havaalanı Konteyner Kent İl Müdürlüğü Hizmet Alanı olmak üzere üç farklı il ve dört farklı kuruluşta görev yapan erken müdahale birimlerinde görevli 13 meslek personeline engellilik ve otizm alanına ilişkin çevrim içi eğitimler verilmeye başlanmıştır. Toplam dört aşamada gerçekleştirilecek olan eğitimlerin ilki, 11 Haziran 2024 tarihinde Bakanlığımız ve UNICEF iş birliğinde gerçekleştirilmiştir.
Aile Temelli Ulusal Erken Müdahale Sistemi'nde sorumlu olacak Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Bakanlığımız, Milli Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı'nın temsilcilerinin yer alacağı bir koordinasyon görev ekibi kurulacaktır. e Pilot uygulamanın sonuçlarına göre uygulamanın yaygınlaştırılmasına yönelik finansal ve insan kaynağı analizleri yapılacaktır.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan