Ergene Havzası'nda yaşanan kirliliğe ilişkin
DEVA Partisi
Muhatap:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet Özhaseki Kaynak göster
Cem Avşar (DEVA Partisi), 28 Mayıs 2024 tarihinde 7/12438 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 251 gün sonra, 3 Şubat 2025).
Cem Avşar (DEVA Partisi, Tekirdağ). “Ergene Havzası'nda yaşanan kirliliğe ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/12438, 28 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12438-ergene-havzasi-nda-yasanan-kirlilige-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e158d4d8-9e41-461f-95f1-018fc4a291a7
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 251 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Mehmet ÖZHASEKİ tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 28.05.2024 aaa
Ergene Havzası ülkemizde sınırları belirlenmiş 23 havzadan biridir. Havza; Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli illerinin çok büyük bir kısmından oluşmaktadır.
Istıranca Dağları'ndan doğan ve Havzanın en önemli yüzeysel suyu olan Ergene Nehri 283 km ile Havza boyunca akmaktadır. Ergene Nehri yıllardır gerçekleşen plansız sanayileşme, bilinçsiz tarımsal uygulamalar ve başarısız atıksu yönetimi nedeniyle Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği"ne göre 4. sınıf (en kirli seviye) su statüsünde bulunmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ergene Havzası'nda yaşanan kirliliğe karşı çözüm geliştirmek amacıyla 2011 yılında Orman ve Su İşleri Bakanlığı koordinasyonunda 15 bileşenden oluşan Ergene Havzası Koruma Eylem Planı hazırlanmıştır.
Eylem Planı ile Ergene Nehri'nin yine kıyılarında balık tutulan günlerine dönmesi, su kalitesinin 2. sınıf su kalitesi seviyesine erişmesi amaçlanmıştır.
Eylem planı kapsamında 15 bileşen şu şekilde belirlenmiştir: "Dere yataklarının temizlenmesi, evsel ileri biyolojik atık su arıtma tesislerinin DSİ tarafından inşası, ıslah organize sanayi bölgelerinin kurulması, sanayi için ortak ileri atık su arıtma tesislerinin (AAT) inşası, sanayide daha az su ve kirletici hammadde kullanımına geçilmesi, Havza ağaçlandırma ve erozyonla mücadele, 1/25.000'lik planların uygulamaya girmesi, katı / tehlikeli atıklara ilişkin yönetim tesislerinin kurulması, zirai kaynaklı kirliliğin kontrolü, gerçek zamanlı sürekli izleme sağlanması, denetimlerin sıklaştırılması, deşarj standartlarının yeniden düzenlenmesi, taşkın erken uyarı sisteminin kurulması, yeraltı suyunun kullanımının kontrol altına alınması, baraj ve göletler ile sulama tesislerinin tamamlanması"
Ancak üzerinden geçen 13 yıla rağmen kamuoyunda da çokça yer aldığı gibi seçim bölgem Tekirdağ başta olmak üzere tüm bölgede sorunlar çözülmemiş hatta büyüyerek devam etmiştir.
Bu bağlamda; İ
SORULAR
Havza boyunca Ergene Nehri'ne ulaşan kaç dere ve çay yatağı temizlenmiş, akan suyun kalitesi kaçıncı sınıf su kalitesi seviyesindedir?
Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA
Yerel Yönetimler ve Şehircilik Politikaları Başkanı
Havza'da yaşayan nüfusun tüm evsel atıklarının akıtıldığı Nehrin üzerinden evsel atık su baskısını almak amacıyla kaç evsel ileri biyolojik atıksu arıtma tesisi kurulmuş ve söz konusu tesislerden istenilen düzeyde verim alınmış mıdır?
Nehrin kirlenmesinin en büyük sebeplerinden biri kabul edilen plansız sanayileşme ile mücadele kapsamında planlandığı üzere kaç ıslah organize sanayi bölgesi kurulmuştur? Bu organize sanayi bölgelerinde kaç ortak ileri atıksu arıtma tesisi (AAT) yapılmıştır?
Sanayide daha az su ve kirletici hammadde kullanımına geçilmesinin sağlanması hususunda ne gibi çalışmalar yapılmıştır?
Yine eylem planının bileşenlerinden biri olan 1/25.000'lik planlar uygulamaya alınmış mıdır? Bu kapsamda ne tür kararlar alınmıştır? Sonuçları nelerdir?
Katı / tehlikeli atıklara ilişkin kaç yönetim tesisi kurulmuştur? Bu tesislerde katı ve tehlikeli atıklar etkin bir şekilde bertaraf edilmekte midir?
Eylem planı kapsamında gerçekleştirilen faaliyetlerin Ergene Nehri?ndeki etkisini tespit etmek amacıyla gerçek zamanlı sürekli izleme sağlanması için ne tür tedbirler alınmıştır? İzleme sonuçlarında hedeflenen veriler elde edilmiş midir?
Denetimler ne kadar sıklıkta yapılmaktır? Bu denetimler neticesinde kural ihlali yapan kaç tesis tespit edilmiştir? Bu tesislere gerekli idari yaptırım işlemleri uygulanmış mıdır?
Eylem planında öngörülen Ergene'ye özgü yeni deşarj standartları düzenlenmesi yapılmış mıdır? Bu kapsamda hangi tedbirler alınmıştır?
Havzada sanayinin proses suyu için yer altı suyunu kullanması, yer altı suyunun kontrolünü gerektirecek önlemleri elzem kılmaktadır. Bu kapsamda yeraltı suyunun kullanımının kontrol altına alınması sağlanmış mıdır? Alınan önlemler nelerdir? Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Özhaseki, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI
SORULAR i) Havza boyunca Ergene Nehri'ne ulaşan kaç dere ve çay yatağı temizlenmiş, akan suyun kalitesi kaçıncı sınıf su kalitesi seviyesindedir?
2) Havza'da yaşayan nüfusun tüm evsel atıklarının akıtıldığı Nehrin üzerinden evsel atık su baskısını almak amacıyla kaç evsel ileri biyolojik atıksu arıtma tesisi kurulmuş ve söz konusu tesislerden istenilen düzeyde verim alınmış mıdır?
3) Nehrin kirlenmesinin en büyük sebeplerinden biri kabul edilen plansız sanayileşme ile mücadele kapsamında planlandığı üzere kaç ıslah organize sanayi bölgesi kurulmuştur? Bu organize sanayi bölgelerinde kaç ortak ileri atıksu arıtma tesisi (AAT) yapılmıştır?
4) Sanayide daha az su ve kirletici hammadde kullanımına geçilmesinin sağlanması hususunda ne gibi çalışmalar yapılmıştır?
5) Yine eylem planının bileşenlerinden biri olan 1/25.000'lik planlar uygulamaya alınmış mıdır? Bu kapsamda ne tür kararlar alınmıştır? Sonuçları nelerdir?
6) Katı / tehlikeli atıklara ilişkin kaç yönetim tesisi kurulmuştur? Bu tesislerde katı ve tehlikeli atıklar etkin bir şekilde bertaraf edilmekte midir?
7) Eylem planı kapsamında gerçekleştirilen faaliyetlerin Ergene Nehri'ndeki etkisini tespit etmek amacıyla gerçek zamanlı sürekli izleme sağlanması için ne tür tedbirler alınmıştır? İzleme sonuçlarında hedeflenen veriler elde edilmiş midir?
8) Denetimler ne kadar sıklıkta yapılmaktır? Bu denetimler neticesinde kural ihlali yapan kaç tesis tespit edilmiştir? Bu tesislere gerekli idari yaptırım işlemleri uygulanmış mıdır?
9) Eylem planında öngörülen Ergene'ye özgü yeni deşarj standartları düzenlenmesi yapılmış mıdır? Bu kapsamda hangi tedbirler alınmıştır?
10) Havzada sanayinin proses suyu için yer altı suyunu kullanması, yer altı suyunun kontrolünü gerektirecek önlemleri elzem kılmaktadır. Bu kapsamda yeraltı suyunun kullanımının kontrol altına alınması sağlanmış mıdır? Alınan önlemler nelerdir?
CEVAP
Ergene Havzası'nda; Belediyelere ait 44 adet atıksu arıtma tesisi bulunmakta olup bu tesislerin toplam kapasitesi 222.986 m/gün'dür. Belediyelere ait atıksu arıtma tesislerinden 30'u biyolojik, 14'ü İleri Biyolojik atıksu arıtma tesisi olup; ileri biyolojik atıksu arıtma tesisleri Ergene havzasına deşarj eden toplam kentsel atıksu arıtma tesisi kapasitesinin yaklaşık 9092'sine tekabül etmektedir.
Havzada dağınık halde bulunan sanayiler için 8 tane ıslah OSB kurulmuş ve OSB statüsü kazanmış olup, bu OSB'lerin atık sularının 5 ayrı noktada toplanarak ortak arıtma tesislerinde arıtılması planlanmıştır. Ergene Havzası Koruma Eylem Planı Kapsamında; 8 adet organize sanayi bölgesinin atıksularının 5 ayrı noktada (Ergene-I OSB AAT, Ergene-2 OSB AAT, Muratlı OSB AAT, Çorlu-i OSB AAT ve Velimeşe OSB AAT (Veliköy, Velimeşe, Yalıboyu, Kapaklı OSB"ler dahil) toplanarak ortak Kimyasal İleri Biyolojik arıtmalarda arıtılmaktadır.
Bakanlığımızca entegre kirlilik önleme ve kontrol yaklaşımı kapsamında, mevcut en iyi teknik ve teknolojilerin uygulandığı, maliyet ve çevre kazancı gözeten; enerji ve kaynak verimliliği ile havaya, suya, toprağa verilen tüm emisyonların ve atığın kaynağında azaltımını esas alan entegre bir çevre yönetim sistemi politikası hedeflenmektedir.
Bakanlığımızca Ergene Nehrinin su kalitesinin hedeflenen Il. Sınıf su kalitesine yükselmesini temin etmek amacıyla 2019/17 sayılı "Ergene Nehrinde Deşarj Standartlarında Kısıtlama Genelgesi" ile Ergene Havzasına deşarj yapan sanayi tesisleri ile evsel atıksu arıtma tesisleri için Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOT) parametresi deşarj standartlarında sektörlere göre değişik oranlarda (9630-50) kısıtlamaya gidilmiştir. Bölgede yer alan evsel ve endüstriyel atıksuların 2019/17 sayılı Ergene Nehrinde Deşarj Standartlarında Kısıtlama Genelgesi'nde belirtilen deşarj standartlarına uygun olarak deşarjı yapılmaktadır.
Bu kapsamda; tekstil sektöründe su tasarrufu, enerji verimliliği ve hammadde geri kazanımı ile kirliliğin kaynağında azaltımını sağlamak amacıyla 2011 yılında yayımlanan "Tekstil Sektöründe Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Tebliği" kapsamında Ergene havzasında yer alan tekstil sektörü için temiz üretim çalışmaları gönüllülük esaslı yürütülmüş olup akabinde Bakanlığımızca yayımlanan 2022/20 sayılı Tekstil Sektöründe Temiz Üretim Üretim Uygulamaları Genelgesi ile temiz üretim uygulamaları zorunlu hale getirilmiştir.
Diğer taraftan, Bakanlığımızca, AB'nin Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol (EKÖK) mevzuatı ile Mevcut En İyi Teknikler Sonuç Dokümanlarının ulusal mevzuata aktarılması ve uyumlaştırılması amacıyla genel ve sektörel ulusal mevzuata ilişkin hazırlık çalışmaları devam etmektedir.