Dilekçe Komisyonuna yapılan başvurulara ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 22 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Sayın Numan Kurtulmuş tarafından Anayasanın 98 [okunamadı]'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96 [okunamadı]'ncı ve 99 [okunamadı]'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. #
TBMM Dilekçe Komisyonu, vatandaşların dilekçe hakkını kullanarak, şikâyet, talep ve önerilerini parlamentoya iletmeleri için bir aracı olarak görev yapar. Anayasanın 74. maddesine dayanarak kurulan bu komisyon, vatandaşların devlet organlarına ve kamu hizmetlerine erişimini kolaylaştırır ve bunların iyileştirilmesi için önerilerde bulunur.
Bu bağlamda;
SORULAR
24. Dönem, 25. Dönem, 26. Dönem, 27. Dönem ve 28. Dönemde Dilekçe Komisyonuna başvuru yapan kişi sayısı kaçtır? Bu başvuruların kaçı dönemlere ayrılmış şekilde milletvekilleri tarafından yapılmıştır?
24. Dönem, 25. Dönem, 26. Dönem, 27. Dönem ve 28. Dönemde Dilekçe Komisyonuna yapılan başvuruların içeriği hangi hak ihlalleri iddiasını kapsamaktadır?
TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, 2 Nolu Banko Oda: F214 Bakanlıklar/Ankara
24. Dönem, 25. Dönem, 26. Dönem, 27. Dönem ve 28. Dönemde bu hak ihlali iddialarıyla ilgili kaç başvuru komisyonun yetkileri çerçevesinde incelenemez bulunarak reddedilmiştir veya başvurucuya olumsuz dönüş yapılmıştır?
24. Dönem, 25. Dönem, 26. Dönem, 27. Dönem ve 28. Dönemde yapılan başvurulara hangi işlemler yapılmıştır?
24. Dönem, 25. Dönem, 26. Dönem, 27. Dönem ve 28. Dönemde kaç başvuru sonucunda kişi ya da kurum tarafından ihlal yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır? Bu ihlal sonuçları neticesinde hangi işlemler yapılmıştır?
24. Dönem, 25. Dönem, 26. Dönem, 27. Dönem ve 28. Dönemde komisyon tarafından dönemlere göre kaç adet savcılığa suç duyurusunda bulunulmuştur? Bu suç duyurularının akıbeti ne olmuştur?
24. Dönem, 25. Dönem, 26. Dönem, 27. Dönem ve 28. Dönemde komisyon tarafından kaç adet yerinde inceleme yapılmıştır? Bu ziyaretlerin kaçında ihlallere rastlanılmıştır?
24. Dönem, 25. Dönem, 26. Dönem, 27. Dönem ve 28. Dönemde Dilekçe Komisyonunun ihlalleri önleme ve ihlallere müdahale konusunda etkili bir komisyon olup olmadığıyla ilgili bir araştırma yapılmış mıdır? Eğer bir araştırma yapılmışsa sonuçları ne olmuştur? Eğer bir araştırma yapılmamışsa böyle bir değerlendirmeye neden gerek görülmemiştir?
Dilekçe Komisyonuna gelen başvurulardan çözüme kavuşturulanların oranı nedir ve bu başvuruların çözümlenme süreci ortalama ne kadar sürmektedir?
Dilekçe Komisyonunun çalışmalarını desteklemek için teknolojik araçlardan ne ölçüde yararlanılmaktadır? Bu araçlar verimliliği artırmada ne kadar etkili olmuştur?
Komisyonun çalışmalarına yönelik vatandaş memnuniyeti ne düzeydedir? Vatandaşlar tarafından (oOkomisyona (oyöneltilen geri bildirimler Ogenel olarak nasıl değerlendirilmektedir?
Dilekçe Komisyonunun uluslararası benzer kurumlarla iş birliği içinde olup olmadığı ve bu iş birliklerinden doğan somut sonuçlar nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Başkan Numan KURTULMUŞ ·
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI
Sayı :Z-43452547-120.07.03-(4UY2827 M.06.2024 Konu : Soru Önergesi
Sayın Ömer Faruk GERGERLİOĞLU Kocaeli Milletvekili
İlgi (O: 20.05.2024 tarihli ve 7/12514 esas numaralı yazılı soru önergeniz.
Dilekçe Komisyonuna yapılan başvurulara ilişkin ilgi önergenizde yer alan sorularınız ekte cevaplandırılmıştır.
Bilgilerinizi rica ederim.
LAM eki
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanvekili
1. Soru Cevabı (5 sayfa) TSEN EN Tel. No: (0312) 420 67 71 Faks: (0312) 420 67 85 Tel. No: (0312) 420 83 97 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI
CEVAPLAR:
Dilekçe Komisyonu; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 74*üncü maddesi, 3071 sayılı
Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 115 ila 120'nci maddeleri uyarınca faaliyetlerini yürütmektedir. Anılan hükümler çerçevesinde, Dilekçe Komisyonu vatandaşların ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye'de ikamet eden yabancıların kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri içeren dilekçelerini inceleyerek karara bağlamaktadır.
Dilekçe Komisyonu, İçtüzük'ün 116'ncı maddesinde belirtilen hükümler doğrultusunda
Komisyona gelen dilekçeleri öncelikle Komisyonun Başkan, Başkanvekili, Sözcü ve Kâtibinden oluşan Başkanlık Divanı marifetiyle incelemektedir. Başkanlık Divanı, bahse konu dilekçelerden; belli bir konuyu ihtiva etmeyen, yeni bir kanunu veya bir kanun değişikliğini gerektiren, yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili olan veya haklarında bu merciler tarafından verilmiş bir karar bulunan, yetkili idari makamlarca verilen kesin cevap suretini ihtiva etmeyen, kanunun dilekçede o bulunmasını zorunlu gördüğü şartlardan herhangi birini taşımayanların görüşülemeyeceğini karara bağlamaktadır.
Komisyon Başkanlık Divanının İçtüzük'ün 116"ncı maddesi dışında gördüğü dilekçeler ile görüşülemeyeceğine karar verdiklerinden süresi içinde itiraza uğrayanlar Komisyon Genel Kurulunda görüşülmektedir. Komisyon Genel Kurulunda İçtüzük'ün 117 ila 120"nci maddelerinde belirtilen hükümler kapsamında alınan ve kesinleşen kararlar gereği için Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanlara gönderilmekte ve kararlar hakkında yaptıkları işlemi Komisyon Başkanlığına bildirmeleri istenmektedir. Komisyon Genel Kurulu, bunlardan gerekli gördüklerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülmesini isteyebilmektedir.
Dilekçe Komisyonuna yapılan başvurular hakkında gerek Komisyon Başkanlık Divanı gerekse Komisyon Genel Kurulu tarafından alınan kararların birer sureti kesinleşmesini müteakip başvuru sahiplerine gönderilmektedir.
Cevap 1.- Yasama dönemleri itibarıyla Dilekçe Komisyonuna gelen toplam başvuru sayısı ile milletvekillerinden gelen dilekçe sayısı aşağıdaki şekildedir. m , Toplam Başvuru Milletvekillerinden Gelen Yasama Dönemi Sayısı Başvuru Sayısı
24. Yasama Dönemi 35.290 23
25. Yasama Dönemi 963 -
26. Yasama Dönemi 16.030 42
27. Yasama Dönemi 28.219 474 28. Yasama Dönemi" 8.984 13
(© 28. Yasama Döneminde yapıdan başvurulara ilişkin veriler 15/05/2023-26/05/2024 tarihleri arasını kapsamaktadır.
Cevap 2.- Dilekçe Komisyonuna yapılan başvurular üzerinde konular itibarıyla değerlendirme yapılmakta olup yasama dönemleri itibarıyla en fazla başvuru gelen ilk üç konu başlığı aşağıdaki şekildedir.
Yasama Dönemi Konular
Kültür ve Eğitim
Personel İşlemleri
Kişisel Talepler
Kişisel Talepler
Personel İşlemleri
Kültür ve Eğitim
Kişisel Talepler
Milli Savunma
Adalet ve Güvenlik
Adalet ve Güvenlik
Öteki İstek ve Dilekler (Şikâyetler) Personel İşlemleri
Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Çevre Yönetimi
3. Adalet Hizmetleri
(*) 28. Yasama Dönemi başvuru konularına ilişkin veriler 15/05/2023-26/05/2024 tarihleri arasını kapsamaktadır.
24. Yasama Dönemi
25. Yasama Dönemi
26. Yasama Dönemi
27. Yasama Dönemi
28. Yasama Dönemi"
Cevap 3.- İçtüzük'ün 116'ncı maddesinde belirtilen hükümler doğrultusunda Dilekçe Komisyonuna gelen dilekçelerden Komisyon Genel Kurulunda görüşülemeyecek olanların tespiti, Komisyon Başkanlık Divanınca yapılmakta ve karara bağlanmaktadır. Dilekçeler incelenirken; başvuruya konu talep açısından aynı mahiyette olanlar birbirleriyle ilgili görüldüğü için birleştirilerek işleme alınmaktadır. Bu kapsamda yasama dönemleri itibarıyla alınan Başkanlık Divanı Kararı sayısı ile hakkında karar verilen dilekçe sayısı aşağıdaki şekildedir.
Başkanlık Divanı Karar Hakkında Karar Verilen
Yasama Dönemi Sayısı Dilekçe Sayısı 24. Yasama Dönemi 19.478 29.081 25. Yasama Dönemi Başkanlık Divanı teşekkül etmemiştir.
26. Yasama Dönemi 8.954 15.172 27. Yasama Dönemi 14.107 32.521 28. Yasama Dönemi" 4.447 8.102
(9) 28. Yasama Dönemi karar sayılarına ilişkin veriler 15/05/2023-26/05/2024 tarihleri arasını kapsamaktadır.
Cevap 4.- 3071 sayılı Kanunun 8'inci maddesi gereğince Dilekçe Komisyonu, görevleri ile ilgili olarak, kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile özel kuruluşlardan her türlü bilgi ve belgeyi almak, ilgilileri çağırıp bilgi almak, idari denetimin yapılmasını istemek, bilirkişi görevlendirmek ve yerinde inceleme yapmak yetkisine sahiptir. Bu kapsamda yapılan Başkanlık Divanı toplantısı ve alınan karar sayısı, Genel Kurul toplantısı ve alınan karar sayısı, kurulan alt komisyon ve alt komisyon toplantı sayısı, yerinde inceleme ve mükerrer olduğu için hıfz olunan dilekçe sayısı yasama dönemleri itibarıyla aşağıdaki şekildedir.
X N , 24. 25. 26. 27. 28.
Yasama Dönemi / Komisyon Faaliveti Yasama | Yasama | Yasama | Yasama | Yasama y Dönemi | Dönemi | Dönemi | Dönemi | Dönemi"
Başkanlık Divanı Toplantısı 74 - 53 88 20 Başkanlık Divanı Kararı 19.478 - 8.957 14.107 4.447 Genel Kurul Toplantısı 9 - 6 6 2 Genel Kurul Kararı 24 - 23 18 - Kurulan Alt Komisyon 8 - 7 4 - Alt Komisyon Toplantısı 40 - 29 31 - Yerinde İnceleme 6 - 10 24 - Hıfz Olunan 459 - 340 1.939 67
(*) 28. Yasama Dönemi verileri 15/05/2023-26/05/2024 tarihleri arasını kapsamaktadır.
Cevap 5.- Dilekçe Komisyonuna yapılan başvurular hakkında Başkanlık Divanı ya da Genel Kurul tarafından alınacak kararların tabi olduğu mevzuat dikkate alındığında; hak ihlali iddiası yönünden değerlendirme yapılmamaktadır. Bu itibarla, TBMM internet sayfası üzerinden yayımlanan Dilekçe Komisyonu Genel Kurul Kararları ile TBMM intranet sayfası üzerinden yayımlanan Başkanlık Divanı Kararlarının incelenebileceği değerlendirilmektedir.
Cevap 6.- 24, 25, 26, 27 ve 28. Yasama Dönemlerinde Dilekçe Komisyonu tarafından herhangi bir suç duyurusunda bulunulmamıştır.
Cevap 7.-24, 25,26, 27 ve 28. Yasama Dönemlerinde yapılan toplam 40 yerinde inceleme sırasında, hak ihlalinin tespitine yönelik bir çalışma yapılmamıştır.
Cevap 8.- Dilekçe Komisyonuna yapılan başvurular hakkında Başkanlık Divanı ya da Genel Kurul tarafından alınacak kararların tabi olduğu mevzuat dikkate alındığında; hak ihlali iddiası yönünden dilekçeler üzerinde inceleme ve değerlendirme yapılmamaktadır. Bu nedenle Dilekçe Komisyonu faaliyetleri hakkında, hak ihlallerinin önlenmesi ve ihlallere müdahale yönünden bir etkinlik değerlendirmesi yapılmamıştır.
Cevap 9.- 3071 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince Dilekçe Komisyonu, görevleri ile ilgili olarak, kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile özel kuruluşlardan her türlü bilgi ve belgeyi almak, ilgilileri çağırıp bilgi almak, idari denetimin yapılmasını istemek, bilirkişi görevlendirmek ve yerinde inceleme yapmak yetkisine sahiptir. Talep ve şikâyetleri titizlikle değerlendirme prensibiyle hareket eden Komisyon, kendisine yapılan başvuruları ivedilikle incelemekte ve birçok dilekçe hakkında idareden bilgi ve belge alma veya idareye denetim yaptırma yetkisini kullanmaktadır. Bazı durumlarda idareden gelen cevaba göre başvurucuya sonraki aşamada başvurabileceği yollar hakkında bilgilendirme yapılmaktadır. Mevzuat düzenlemesi yapılmasında toplumsal yarar görülen dilekçeler ise ilgili bakanlık veya kurumlarla paylaşılmaktadır.
3071 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrası gereğince Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderilen dilekçelerin, Dilekçe Komisyonunda incelenmesi ve karara bağlanması altmış gün içinde sonuçlandırılır. İlgili kamu kurum veya kuruluşları Türkiye Büyük Millet Meclisi Dilekçe Komisyonunca gönderilen dilekçeleri otuz gün içinde cevaplandırmakla yükümlüdür. Komisyonca kamu kurumlarına gönderilen dilekçelerin otuz gün içerisinde cevaplanmaması hâlinde ilgili kamu kurumlarına tekit yazısı gönderilmektedir. Başvurular hakkında kamu kurumlarından istenen bilgi ve belge taleplerinin toplanması veya idari denetimlerin uzun sürmesi, yine Komisyonca alt komisyon kurulması veya yerinde inceleme yapılması gibi durumlarda başvuruların karara bağlanması için ilgili süreçlerin tamamlanması beklenmektedir.
Cevap 10.- Hâlihazırda 28. Yasama Döneminde gelen dilekçelerin başvuru yöntemlerine göre dağılımı aşağıdaki şekildedir.
Başvuru Yöntemi Sayı Oran Diğer Kurumlar 1 "00,01 e-Dilekçe 7859 087,48 e-Posta 1 "00,01 Elden 34 "00,38 Faks 10 00,11 KEP 537 "05,98 Kurum İçi 8 00,09 Milletvekili 13 00,14 Posta 521 05,80 TOPLAM (*) 8984 0100
(9 28. Yasama Dönemindeki başvuru yöntemlerine ilişkin veriler 15/05/2023-26/05/2024 tarihleri arasını kapsamaktadır. e-Dilekçe Sistemi sayesinde başvurucular; hızlı ve ücretsiz olarak başvuru yapabilmekte, katılıma açıksa diğer başvurucuların dilekçelerine destek verebilmekte ve dilekçelerinin sürecini takip edebilmektedir. e-Dilekçe Sisteminin kullanıma sunulmasıyla birlikte toplam dilekçe sayısında ciddi artış gözlemlenmiştir. 2012 yılında devreye alınan e-Dilekçe Sistemi, elektronik ortamda başvuruların alınmasına ve sonrasında gerekli işlemlerin yine elektronik ortamda yürütülmesine hizmet etmektedir. e-Devlet Kapısı ya da cep telefonu aracılığıyla kimlik bilgilerinin doğrulanması yoluyla elektronik ortamda başvurunun yapılabilmesi, 2022 yılında yapılan güncelleme ile mümkün hâle gelmiştir. 26/05/2024 tarihi itibarıyla e-Dilekçe sistemine kayıtlı başvurucu sayısı 383.882'dir. Kullanıcı dostu yeni e-Dilekçe sistemi sayesinde bu sayı her geçen gün artmaktadır.
Cevap 11.- Komisyon çalışmalarına yönelik vatandaş memnuniyetini ölçecek bir uygulama henüz bulunmamaktadır; ancak teknolojik altyapı ve e-Dilekçe sisteminin geliştirilmesi yönünde çalışmalar devam etmektedir.
Vatandaşların, kamuoyu oluşmuş konularda toplu dilekçeler yazarak veya hâlihazırda gönderilmiş dilekçelere sistem üzerinden imza yoluyla katılarak Dilekçe Komisyonuna başvurabilme imkânına sahip olmaları ve başvuruların incelenme sürecindeki memnuniyetleri doğrultusunda diğer vatandaşlara dilek ve şikâyetleri hakkında Dilekçe Komisyonuna başvuru yolunu önermeleri gibi durumlar Komisyona başvuran vatandaş sayısında artış olmasını sağlamıştır.
İçtüzük'ün "Dilekçelerin Başkanlık Divanınca incelenmesi" başlıklı 116'ncı maddesinde;
"Dilekçe Komisyonunun; Başkan, Başkanvekili, Sözcü ve Kâtibinden oluşan Başkanlık Divanı, komisyona gelen dilekçeleri inceleyerek;
1. Belli bir konuyu ihtiva etmeyen,
2. Yeni bir kanunu veya bir kanun değişikliğini gerektiren,
3. Yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili olan veya haklarında bu merciler tarafından verilmiş bir karar bulunan,
4. Yetkili idari makamlarca verilen kesin cevap suretini ihtiva etmeyen,
3. Kanunun dilekçede bulunmasını zorunlu gördüğü şartlardan herhangi birini taşımayan,
Dilekçelerin görüşülemeyeceğini karara bağlar.
Komisyon Başkanlık Divanı, bu kararlarını bastırır ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerine dağıtır. Dağıtım tarihinden itibaren onbeş gün içinde itiraz olunmayan Başkanlık Divanı kararları kesinleşir ve durum dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir.
Komisyon Başkanlık Divanı; görüşülemeyeceğini karara bağladığı dilekçelerden, kanun olarak düzenlenmelerinde toplumsal yarar gördüklerinin birer örneğini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına ve bilgi için Cumhurbaşkanlığına gönderir." hükmü düzenlenmiştir.
Bu madde gereğince, Dilekçe Komisyonu Başkanlık Divanınca alınan kararlara yalnızca milletvekilleri tarafından itiraz edilebileceği değerlendirildiğinden, anılan kararlara karşı vatandaşlar tarafından komisyona yöneltilen itiraz niteliğindeki geri bildirimleri içeren dilekçeler hakkında, işbu itirazların Dilekçe Komisyonunca incelenemeyeceğine yönelik karar verilmektedir.
Cevap 12.- Dilekçe Komisyonu, çalışmaları kapsamında uluslararası benzer kurumlara yerinde inceleme ziyaretlerinde bulunabilmektedir. 27. Yasama Döneminde, Dilekçe Komisyonu Genel Kurulunun 2 Haziran 2022 tarihinde gerçekleştirdiği toplantıda yurtdışında yerinde inceleme yapılmasına ve gerekli hazırlık çalışmalarının Komisyon Başkanlığınca yürütülmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda 4-7 Temmuz 2022 tarihlerinde Almanya'da yapılan yerinde inceleme ziyaretleri kapsamında Federal Parlamento, 25-27 Ekim 2022 tarihlerinde Avrupa Parlamentosu ile Belçika Parlamentosu, 29-30 Kasım 2022 tarihlerinde Hırvatistan Parlamentosu,
1. 2 Aralık 2022 tarihlerinde Çek Cumhuriyeti Parlamentosu, 30-31 Ocak 2023 tarihlerinde İrlanda Parlamentosu ve 1-2 Şubat 2023 tarihlerinde Birleşik Krallık Parlamentosu ziyaret edilmiştir. Söz konusu ziyaretler Dilekçe Komisyonunun 15/03/2023 tarihli ve 17 sayılı Genel Kurul Kararı'na konu olmuştur. Hâlihazırda 28. Yasama Döneminde uluslararası benzer kurumlara yerinde inceleme ziyaretlerinde bulunulmamıştır.