Basın kartlarına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 56 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 45 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını, Anayasanın 98 ve İçtüzüğün 96. Maddeleri gereğince arz ederim.
Hikmet ' | alım Halıcı
Medya, basın ve gazeteciler demokratik bir toplumun olmazsa olmazıdır. Demokrasinin dördüncü kuvveti olarak basın; çağdaş dünyada kamuoyu oluşturma ve gerçekleri vatandaşlarla paylaşma gibi çok önemli bir sorumluluğu üstlenmektedir. Yani gazeteciler aynı zamanda bir kamu görevi yapmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (15 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Anayasanın 28. maddesine göre Herkes, özgürce görüş ve düşüncelerini ifade etme ve yayınlama hakkına sahiptir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, basının özgürlüğünü temel bir insan hakkı olarak kabul etmekte ve korunacağını taahhüt etmektedir. Zaten Anayasamız "Basın hürdür, sansür edilemez ve devlet yönetimi de bunu garantiye almalıdır?" demektedir.
Oysa bugün basın özgürlüğü, uluslararası raporlarda da belirtildiği gibi yok olma noktasına gelmiştir. Uluslararası Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) örgütünün hazırladığı 2024 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi'nde Türkiye, 180 ülke içerisinde 158'inci sırada yer aldı. RSF'ye göre Türkiye; durumun "çok vahim" olduğu ülkeler kategorisinde yer almaktadır.
Türkiye'de basın kartını Başbakanlığa bağlı Basın Yayın Enformasyon Genel Müdürlüğü yani mevcut iktidar vermekteydi. 2018 sonrası (turkuaz) basın kartlarını Cumhurbaşkanlığına bağlı İletişim Başkanlığı, yani yine iktidar tarafından verilmeye başlandı.
14 Aralık 2018 tarihinde Basın kartlarına ilişkin usul ve esasların değiştirildiği yönetmelik Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzası ile Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
Ancak yöneunelik Danıştay'ın 'iptal' kararı sonrası 20 Mayıs 2021'de bir kez daha değiştirilmiştir. Yönetmelik neredeyse 2018'de çıkartılan yönetmeliğin aynısı olmuştur. Meslek örgütleri bu yönetmeliğe karşı yine mücadele başlatmış ve Danıştay bir kez daha 'iptal' kararı vermiştir.
Ancak buna rağmen basın kartlarının devlet eliyle; iktidara yakın medya gruplarında olanlara verildiği ifade edilmektedir.
Oysa Türkiye'de durum buyken dünyada genelde basın kartları sendikalar aracılığıyla verilmektedir. Böylece gazeteciler, iktidarın değil, kamunun ve halkın gazetecisi olarak özgürce görevlerini yapabilmektedir.
İngiltere, Finlandiya, İtalya, Hırvatistan, Hollanda, Norveç, İsveç ve Avusturya basın kartının sendikalarca verildiği ülkeler arasında yer almaktadır.
Çin'de ise basın kartını bizdeki gibi devlet vermektedir. Gazeteciler orada kara listeye alınabiliyor, yargılanabiliyor ve hapse atılıyor. Çin, Basın Özgürlüğü Endeksi'nde Türkiye'nin sadece 19 basamak altında 177'inci sırada yer almaktadır.
Bu bağlamda;
I — Önergenin yanıtlandığı tarih itibariyle; Türkiye'de şu anda kaç gazeteci ve medya mensubunda basın kartı bulunmaktadır?
2 — Yıllar sırasıyla ve ayrı ayrı belirtilmek üzere 2018 ila 2024 yılları arasında kaç kişiye basın kartı verilmiştir? Basın kartı verilen gazeteciler hangi basın ve yayın organına mensuplardır?
3 — Yıllar sırasıyla ve ayrı ayrı belirtilmek üzere 2016 ila 2024 arasında kaç kişinin basın kartı iptal edilmiştir? Bu iptallerin gerekçesi nelerdir? İptal edilen basın kartı sahibi gazeteciler hangi basın ve yayın organlarına mensuplardır?
4 — Son bir yılda Basın Kartı Komisyonu kaç defa toplanmıştır? Bu toplantılarda basın kartı iptal edilen ya da basın kartı başvurusu reddedilen gazeteci sayısı kaçtır?
5 —- 14 Eylül 2018'den; önergenin yanıtlandığı tarihe kadar geçen sürede kaç gazetecinin basın kartı başvurusu, hangi gerekçelerle reddedilmiştir?
SORULAR
14 Eylül 2618'den; önergenin yanıtlandığı tarihe kadar geçen sürede kaç kişiye basın kartı verilmiştir? Bu kişilerin çalıştığı medya grupları nelerdir?
7—2018'den bu yana; Basın kartı iptal edildiği için dava açan kişi sayısı kaçtır? Bu davaların akıbetleri ne olmuştur?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Cevdet Yılmaz, Cumhurbaşkanı Yardımcısı ·
Basın kartına ilişkin iş ve işlemler, 9/6/2004 tarihli ve 5187 sayılı Basın Kanunu ve 10/4/2023 tarihli ve 32159 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Basın Kartı Yönetmeliğinde yer alan hükümler çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Bu kapsamda basın kartı iptal işlemleri, basın kartı alabilecek kişilerde aranacak şartlar ve söz konusu kişilerin basın kartı taleplerinin değerlendirilmesi, bahsi geçen mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılmaktadır.
Ayrıca Basın Kartı Yönetmeliği uyarınca, Basın Kartı Komisyonu yılda en az üç defa olağan olarak toplanmaktadır. Komisyon 2023 yılında Temmuz, Eylül ve Aralık aylarında olmak üzere üç defa, 2024 yılının ilk yarısında Mart ve Haziran aylarında ise iki defa toplanmıştır.
Basın sektöründe 22.672 basın kartı sahibi basın mensubu bulunmakta olup, 7.435'i sürekli basın kartı sahibidir. 14/9/2018 tarihinden itibaren 10.417 medya mensubuna ilk defa basın kartı verilmiştir.
Telefon No : (0312)525 55 55 Fax : (0312) 525 5831
Cevdet YILMAZCumhurbaşkanı Yardımcısı