İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna yapılan başvurulara ilişkin
Kaynak göster
Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti), 5 Temmuz 2023 tarihinde 7/1316 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Başkan Numan KURTULMUŞ. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 41 gün sonra, 15 Ağustos 2023).
Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti, Kocaeli). “İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna yapılan başvurulara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/1316, 5 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-1316-insan-haklarini-inceleme-komisyonuna-yapilan-basvurulara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d62ea914-f2f0-49fd-aeb8-01893f094089
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 41 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Türkiye Büyük Millete Meclisi Başkanı Sayın Numan Kurtulmuş tarafından Anayasanın 98" inci ve TBMM İçtüzüğünün 96" ncı ve 99" uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
SORULAR
24. Dönem, 25. Dönem, 26. Dönem, 27. Dönem ve 28. Dönemde İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna başvuru yapan kişi sayısı kaçtır? Bu başvuruların kaçı dönemlere ayrılmış şekilde milletvekilleri tarafından yapılmıştır?
24. Dönem, 25. Dönem, 26. Dönem, 27. Dönem ve 28. Dönemde İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna yapılan başvuruların içeriği hangi hak ihlalleri iddiasını kapsamaktadır?
24. Dönem, 25. Dönem, 26. Dönem, 27. Dönem ve 28. Dönemde bu hak ihlali iddialarıyla ilgili kaç başvuru komisyonun yetkileri çerçevesinde incelenemez bulunarak reddedilmiştir veya başvurucuya olumsuz dönüş yapılmıştır?
24. Dönem, 25. Dönem, 26. Dönem, 27. Dönem ve 28. Dönemde yapılan başvurulara hangi işlemler yapılmıştır?
24. Dönem, 25. Dönem, 26. Dönem, 27. Dönem ve 28. Dönemde kaç başvuru sonucunda kişi ya da kurum tarafından hak ihlali yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır? Bu ihlal sonuçları neticesinde hangi işlemler yapılmıştır?
24. Dönem, 25. Dönem, 26. Dönem, 27. Dönem ve 28. Dönemde komisyon tarafından dönemlere göre kaç adet savcılığa suç duyurusunda bulunulmuştur? Bu suç duyurularının akıbeti ne olmuştur?
24. Dönem, 25. Dönem, 26. Dönem, 27. Dönem ve 28. Dönemde komisyon tarafından kaç adet yerinde inceleme yapılmıştır? Bu ziyaretlerin kaçında insan hakları ihlallerine rastlanılmıştır?
24. Dönem, 25. Dönem, 26. Dönem, 27. Dönem ve 28. Dönemde İnsan Haklarını İnceleme Komisyonunun insan hakları ihlallerini önleme ve ihlallere müdahale konusunda etkili bir komisyon olup olmadığıyla ilgili bir araştırma yapılmış mıdır? Eğer bir araştırma yapılmışsa sonuçları ne olmuştur? Eğer bir araştırma yapılmamışsa böyle bir değerlendirmeye neden gerek görülmemiştir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Başkan Numan KURTULMUŞ ·
Sayı :Z-43452547-180.03-41248387 15.082023 Konu : Soru Önergesi
Sayın Ömer Faruk GERGERLİOĞLU Kocaeli Milletvekili
İlgi O: 05.07.2023 tarihli ve 7/1316 esas numaralı yazılı soru önergeniz.
İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna yapılan başvurulara ilişkin ilgi önergenizde yer alan sorularınız ekte cevaplandırılmıştır.
Bilgilerinizi rica ederim.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanvekili
1. Soru Cevabı (6 sayfa) TSRSLEN Tel. No: (0312) 420 67 71 Faks: (0312) 420 67 85 Tel. No: (0312) 420 83 97 CEVAPLAR:
Cevap 1.- 24. Yasama Dönemi (28/06/2011-23/04/2015), 25. Yasama Dönemi (23/06/2015-01/10/2015), 26. Yasama Dönemi (17/11/2015-16/05/2018), 27. Yasama Dönemi (7 Temmuz 2018—1 Haziran 2023) ve 28. Yasama Döneminde (2 Haziran 2023-önerge tarihi) İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna başvuru sayısı ile milletvekillerinin dönemlere göre bölümlenmiş başvuru sayılarına ilişkin veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:
24. Dönemde Başvuru Sayısı 7733 24. Dönemde Milletvekillerinden Gelen Başvuru Sayısı 198 25. Dönemde Başvuru Sayısı 441 25. Dönemde Milletvekillerinden Gelen Başvuru Sayısı 1 26. Dönemde Başvuru Sayısı 10550 26. Dönemde Milletvekillerinden Gelen Başvuru Sayısı 663 27. Dönemde Başvuru Sayısı 13820 27. Dönemde Milletvekillerinden Gelen Başvuru Sayısı 4185 28. Dönemde Başvuru Sayısı 410 28. Dönemde Milletvekillerinden Gelen Başvuru Sayısı 6l
Cevap 2.- 24. Yasama Dönemi, 25. Yasama Dönemi, 26. Yasama Dönemi, 27. Yasama Dönemi ve 28. Yasama Döneminde İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna yapılan başvurular, 1982 Anayasası, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile Ek Protokoller ve Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi dikkate alınarak sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırma uyarınca yapılan başvuruların hak ihlallerine göre dağılımı aşağıdaki tabloda sunulmuştur:
İHLAL KONULARI Toplam Ayrımcılık Yasağı 117 Haberleşmenin Gizliliği 5 Din ve Vicdan Özgürlüğü 24 Düşünce ve İfade Özgürlüğü 5 İletişim ve Basın Özgürlüğü 3 , Örgütlenme Özgürlüğü 8 Aile Kurma ve Ailenin Korunması 53 Yerleşme ve Seyahat Özgürlüğü 22 Seçme ve Seçilme Hakkı 2 N Hak Arama Hürriyeti 85 24. Dönem Yaşama Hakkı 187 Adli Hata Sonucu Tazminat Hakkı 6 Çocuk Hakları 15 Yaşlıların Hakları 3 Engellilerin Hakları 72 Kadın Hakları 5 Mülkiyet Hakkı 225 Eğitim ve Öğrenim Hakkı 88 Çalışma ve Sözleşme Özgürlüğü 116 Bilim ve Sanat Özgürlüğü 1 Sosyal Güvenlik Hakkı 280 i İşkence Yasağı 78 Sığınma Hakkı 7 İhraç, Sınır dışı veya İade Etme Yasağı 11
Uyrukluk Hakkı 17 Dilekçe Hakkı 14
Bilgi Edinme Hakkı 19
Çevre Hakkı 33
Sağlık ve Hasta Hakkı 235 Tutuklu ve Hükümlülerin Hakları 2949
Diğer Haklar 293
Kötü Muamele 240
Kamu Hizmetlerine Girme Hakkı 91
24. Dönem Hak İhlali İçermeyenler 595 Çalışma Hakkı 164 Kölelik ve Zorla Çalıştırma Yasağı 3
Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği Hakkı 202
Adil Yargılanma Hakkı 1765
Özel Hayatın Gizliliği Hakkı 16
Konut Dokunulmazlığı 13
Genel Toplam 8069 İHLAL KONULARI Toplam Ayrımcılık Yasağı 5 İletişim ve Basın Özgürlüğü 2
Aile Kurma ve Ailenin Korunması I
Hak Arama Hürriyeti 2 Yaşama Hakkı 3 Engellilerin Hakları 3
Kadın Hakları 2
Eğitim ve Öğrenim Hakkı 3 Çalışma ve Sözleşme Özgürlüğü 1
Sosyal Güvenlik Hakkı 3 İşkence Yasağı 4
25. Dönem Sığınma Hakkı 1 Çevre Hakkı 1
Sağlık ve Hasta Hakkı 12 Tutuklu ve Hükümlülerin Hakları 260
Diğer Haklar 9
Kötü Muamele 14
Kamu Hizmetlerine Girme Hakkı 1
Hak İhlali İçermeyenler 2 Çalışma Hakkı 9
Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği Hakkı 18
Adil Yargılanma Hakkı 87
Özel Hayatın Gizliliği Hakkı 2
Genel Toplam 455 İHLAL KONULARI Toplam Ayrımcılık Yasağı ŞI Haberleşmenin Gizliliği 5 26. Dönem (| Din ve Vicdan Özgürlüğü 127 Düşünce ve İfade Özgürlüğü 3 İletişim ve Basın Özgürlüğü 2 Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Hakkı 2 Aile Kurma ve Ailenin Korunması 35 Yerleşme ve Seyahat Özgürlüğü 25 Hak Arama Hürriyeti 3764 Yaşama Hakkı 167 Adli Hata Sonucu Tazminat Hakkı 1 Çocuk Hakları 8 Yaşlıların Hakları Engellilerin Hakları 21 Kadın Hakları 5 Mülkiyet Hakkı 5l Eğitim ve Öğrenim Hakkı 224 Çalışma ve Sözleşme Özgürlüğü 3955 Bilim ve Sanat Özgürlüğü 1 Sosyal Güvenlik Hakkı 77 İşkence Yasağı 67 Sığınma Hakkı 7 İhraç, Sınır dışı veya İade Etme Yasağı 6 Uyrukluk Hakkı 6 Dilekçe Hakkı 8 Bilgi Edinme Hakkı 3 Çevre Hakkı 7 Sağlık ve Hasta Hakkı 147 Tutuklu ve Hükümlülerin Hakları 3861 Azınlık Hakları l Diğer Haklar 48 Kötü Muamele 204 Kamu Hizmetlerine Girme Hakkı 133 Hak İhlali İçermeyenler 392 Çalışma Hakkı 184 Kölelik ve Zorla Çalıştırma Yasağı 2 Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği Hakkı 464 Adil Yargılanma Hakkı 2116 Özel Hayatın Gizliliği Hakkı 27 Konut Dokunulmazlığı 2 Genel Toplam 16230 İHLAL KONULARI Toplam Ayrımcılık Yasağı 140 Haberleşmenin Gizliliği 9 Din ve Vicdan Özgürlüğü 8 27. Dönem Düşünce ve İfade Özgürlüğü 15 İletişim ve Basın Özgürlüğü 27 Örgütlenme Özgürlüğü 1 Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Hakkı 8 Aile Kurma ve Ailenin Korunması 315 Yerleşme ve Seyahat Özgürlüğü 6l Seçme ve Seçilme Hakkı 7 Hak Arama Hürriyeti 45 Yaşama Hakkı 150 Adli Hata Sonucu Tazminat Hakkı 2 Çocuk Hakları 41 Yaşlıların Hakları 3 Engellilerin Hakları 65 Kadın Hakları 5 Mülkiyet Hakkı 106 Eğitim ve Öğrenim Hakkı 141 Çalışma ve Sözleşme Özgürlüğü 230 Bilim ve Sanat Özgürlüğü Il Sosyal Güvenlik Hakkı 121 İşkence Yasağı Iı Sığınma Hakkı 10 İhraç, Sınır dışı veya İade Etme Yasağı 16 Uyrukluk Hakkı 6 Dilekçe Hakkı 25 Bilgi Edinme Hakkı 2 Çevre Hakkı 6 Sağlık ve Hasta Hakkı 899 Tutuklu ve Hükümlülerin Hakları 9247 Azınlık Hakları 4 Diğer Haklar 318 Kötü Muamele 581 Kamu Hizmetlerine Girme Hakkı 32 Hak İhlali İçermeyenler 388 Çalışma Hakkı 84 Kölelik ve Zorla Çalıştırma Yasağı 2 Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği Hakkı 89 Adil Yargılanma Hakkı 1976 Özel Hayatın Gizliliği Hakkı 8 Konut Dokunulmazlığı 7 Genel Toplam 15383 İHLAL KONULARI Toplam Ayrımcılık Yasağı 1 Düşünce ve İfade Özgürlüğü 1 İletişim ve Basın Özgürlüğü Il Aile Kurma ve Ailenin Korunması 8 28. Dönem Yerleşme ve Seyahat Özgürlüğü 3 Hak Arama Hürriyeti 1 Yaşama Hakkı 2 Mülkiyet Hakkı 2 Çalışma ve Sözleşme Özgürlüğü 2 İşkence Yasağı 1
Dilekçe Hakkı 1 Sağlık ve Hasta Hakkı 18 Tutuklu ve Hükümlülerin Hakları 185 Azınlık Hakları 1 Diğer Haklar 6 Kötü Muamele 8 Kamu Hizmetlerine Girme Hakkı 1 Hak İhlali İçermeyenler 2 Çalışma Hakkı 3 Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği Hakkı 3 Adil Yargılanma Hakkı 53 Genel Toplam 303
Komisyonun kendisine gelen başvuruları hak konularına göre ayırması, bu hakların ihlal edildiğinin tespiti anlamına gelmemektedir. Burada yapılan sadece iddiaları ortaya koymak, bir başvurunun hangi hak kapsamında değerlendirilebileceğini belirlemektir.
Cevap 3.- 24. Yasama Dönemi, 25. Yasama Dönemi, 26. Yasama Dönemi, 27. Yasama Dönemi ve 28. Yasama Döneminde İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna yapılan ve incelenemez bulunan başvuru sayıları ve sebepleri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:
24. Dönemde Ad-Soyadı/imza/iş-ikametgah adresinin bulunmadığı, belli bir konuyu ihtiva etmediği ve şikayet konusu ortadan kalktığı için işleme alınmayan Başvuru Sayısı 25. Dönemde Ad-Soyadı/imza/iş-ikametgah adresi bulunmadığı ve belli bir konuyu ihtiva etmediği için 17 işleme alınmayan Başvuru Sayısı 26. Dönemde Ad-Soyadı/imza/iş-ikametgah adresi bulunmadığı, belli bir konuyu ihtiva etmediği ve şikayet konusu ortadan kalktığı için işleme alınmayan Başvuru Sayısı 27. Dönemde Ad-Soyadı/imza/iş-ikametgah adresinin bulunmaması, Belli bir konuyu ihtiva etmediği ve şikayet konusu ortadan kalktığı için işleme alınmayan Başvuru Sayısı 28. Dönemde Ad-Soyadı/imza/iş-ikametgah adresinin bulunmaması, Belli bir konuyu ihtiva etmediği 6 ve şikayet konusu ortadan kalktığı için işleme alınmayan Başvuru Sayısı
Cevap 4.- 24. Yasama Dönemi, 25. Yasama Dönemi, 26. Yasama Dönemi ve 27. Yasama Döneminde İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna yapılan başvurular için yapılan genel işlem, ihlal iddialarına konu meselenin incelenmesi ve iddialara cevap verilmesi amacıyla ilgili icra mercilerine yazı yazılması ve gelen cevap muvacehesinde başvuru sahibine bilgilendirme yapılmasıdır.
Bu minvalde gönderilen yazıların Yasama Dönemlerine göre sayısal dağılımı aşağıdaki tabloda sunulmuştur:
24. Dönem 2280 25. Dönem 131
26. Dönem 2145 27. Dönem 13225
Cevap 5.- 24. Yasama Dönemi, 25. Yasama Dönemi, 26. Yasama Dönemi, 27. Yasama Dönemi ve 28. Yasama Döneminde İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna yapılan başvuruların kaçında ihlal iddiasının doğrulandığı ve buna ilişkin yapılan işlemler konusunda sayısal bir veri bulunmamaktadır.
Cevap 6.- 24. Yasama Dönemi, 25. Yasama Dönemi, 26. Yasama Dönemi, 27. Yasama Dönemi ve 28. Yasama Döneminde İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu tarafından re'sen yapılan suç duyurularına ilişkin sayısal veriler aşağıda sunulmuştur:
24. Dönem 7
25. Dönem Başkanlık Divanı Seçilmedi 26. Dönem 20
27. Dönem 0
28. Dönem 0
Cevap 7.- 24. Yasama Döneminde Komisyona 79 yerinde inceleme talebinde bulunulmuş, kurulmuş olan alt komisyonlar ve oluşturulan inceleme heyetleri marifetiyle Komisyon tarafından toplamda 69 adet yerinde inceleme yapılmıştır. 25. Yasama Döneminde Komisyona 7 yerinde inceleme talebinde bulunulmuş, hükümet teşekkül etmediği için bu dönemde herhangi bir yasama faaliyeti gerçekleşmemiştir. 26. Yasama Döneminde Komisyona 170 yerinde inceleme talebinde bulunulmuş, kurulmuş olan alt komisyonlar ve oluşturulan inceleme heyetleri marifetiyle Komisyon tarafından toplamda 37 adet yerinde inceleme yapılmıştır. 27. Yasama Döneminde Komisyona 526 yerinde inceleme talebinde bulunulmuş, kurulmuş olan alt komisyonlar ve oluşturulan inceleme heyetleri marifetiyle Komisyon tarafından toplamda 52 adet yerinde inceleme yapılmıştır. 28. Yasama Döneminde Komisyona şu ana kadar 6 yerinde inceleme talebi iletilmiş olup, Komisyon henüz alt komisyon veya inceleme heyetlerini oluşturarak bir inceleme ziyareti gerçekleştirmemiştir.
İnsan Haklarını İnceleme Komisyonunun yaptığı yerinde incelemeler sonucunda hak ihlalinin saptanması halinde, saptanan ihlalin ne olduğuna Komisyon raporlarında yer verilmekte, ilgili raporlarda hak ihlalinde bulunan kurum ve kuruluşlara uyarı ve önerilerde bulunulmaktadır.
Cevap 8.- Komisyonun tabi olduğu 3686 sayılı Kanun dikkate alındığında, insan haklarının ihlaline dair iddialar yönünden dilekçeler üzerinde inceleme yapılmakta ve ilgili kurumlarla iletişime geçilmektedir. Ancak İnsan Haklarını İnceleme Komisyonunun faaliyetleri hakkında hak ihlallerinin önlenmesi ve müdahale yönünden bir etkinlik değerlendirmesi yapılmamış ve ihtiyaç duyulmamıştır.