Son 20 yılda ekili tarım alanlarında yaşanan değişime ilişkin
Kaynak göster
Dilan Kunt Ayan (DEM Parti), 13 Haziran 2024 tarihinde 7/13196 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 50 gün sonra, 2 Ağustos 2024).
Dilan Kunt Ayan (DEM Parti, Şanlıurfa). “Son 20 yılda ekili tarım alanlarında yaşanan değişime ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/13196, 13 Haziran 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-13196-son-20-yilda-ekili-tarim-alanlarinda-yasanan-degisime-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/23ad5a24-45f4-4c43-84a0-019015e820d4
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 50 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 36 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından
Anayasanın 98. ve İçtüzüğün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. 12.06.2024
Dilan KUNT AYAN Şanlıurfa Milletvekili
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Türkiye'de tarım yapmanın koşulları giderek azalmış, girdi fiyatları yüzünden üretici sürekli zarar etmek zorunda bırakılmıştır. Son on yılda buğday ekim alanları "013 civarında azalmış, emeğini alamayan üretici tarlasını ekmekten vazgeçmiştir. TÜİK verilerine göre Türkiye'de buğday üretimi 2020 yılında 20,5 milyon ton, 2021 yılında 17,6 milyon ton, 2022'de 19,8 milyon ton olarak saptandı fakat Türkiye yetersiz üretimden kaynaklı buğdayı ithal etmeye devam etmiştir. 2021'de 6,5 milyon ton, 2022'de 6,8 milyon ton, 2023'te 11,7 milyon ton buğday ithal edilmiştir. Bu ithalatın temel sebebi ekim alanlarındaki ciddi düşüş, girdi maliyetlerinin ise fahiş duruma yükselmesidir. Mayıs ayı tüketici fiyat endeksi 9075,4 oranında, mazot fiyatlarının geçen seneye oranla 9090 civarında, zirai ilaçların 9060 civarında arttığı bilinmektedir. Fakat bütün bunlara rağmen bu sene büyük bir heyecanla beklenen hububat alım fiyatlarının açıklanması ile birlikte çiftçiyi yine zorlu bir yılın beklediği aşikâr olmuştur.
Bakanlığınız Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) 2024 hububat alım fiyatlarını açıkladı. Buna göre ton başına makarnalık buğdayda 10 bin lira, ekmeklik buğdayda 9 bin 250 lira ve arpada 7 bin 250 lira olarak belirlediğini duyurdu. Oysa Türkiye Ziraat Odaları Birliği kuru şartlarda üretimi yapılan buğdayın ortalama maliyetinin 9062 artarak kilogram başına 10 lira 87'e kuruşa ulaştığını açıklamıştır. Geçen yıla oranla hububat alım fiyatlarına 9012 artış yapılmış olması, çiftçinin maliyetini dahi karşılayamayacak bir artış oranıdır. Ziraat odalarının ve çiftçinin temel talebi buğday alım fiyatlarının en az 15 Lira olarak belirlenmesine dairdir. Günlerdir ziraat odaları, çiftçiler bu artış oranına tepki göstermekte, zarar eden çiftçiler her geçen gün tarımdan uzaklaşmak zorunda bırakılmaktadır.
Bu bağlamda;
Türkiye'de hububat ekim alanları son 20 yılda ne kadar değişmiştir?
Türkiye'de azalan hububat ekim alanlarının sebeplerine dair Bakanlığınızın aldığı tedbirler nelerdir?
SORULAR
Verimli tarım arazilerinin olduğu Türkiye 2022 yılına kadar buğday üretiminde kendine yetebilen bir ülkeyken son yıllarda yüklü miktarda buğday ithal edilmesine dair aldığınız tedbirler var mıdır? Varsa nelerdir?
2024 yılı için açıkladığınız hububat alım fiyatlarını belirlerken hangi kıstaslarla belirlediniz?
Hububat alım fiyatlarına yapılan zammın enflasyon oranının çok altında olduğu ve çiftçinin maliyetini dahi karşılayamadığı bilginiz dahilinde midir?
Çiftçinin üretime devam edebilmesi, emeğinin karşılığını alabilmesi için bir an önce buğday alım fiyatlarının revize edilmesine dair adım atılacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) başta hububat ve bakliyat olmak üzere görev alanına giren ürün piyasalarını yakından takip ederek, piyasa regülasyonuna destek sağlamaktadır.
TMO alım fiyatları, tüm parametreler dikkate alınarak belirlenen bir eşik fiyattır. Açıklanan ürün alım fiyatları, üretimin sürdürülebilirliği ve tüketiciye yansıması dikkate alınarak gerçekleştirilmektedir.
TMO alım fiyatları 06 Haziran 2024 tarihinde makarnalık buğday için 10.000 TL#on, ekmeklik buğday için 9.250 TL./ton, arpa için ise 7.250 TL/ton olarak açıklanmıştır.
Ayrıca TMO'ya veya özel sektöre yapılan satışlarda üreticilere ton başına; buğdayda 1.750 TL, arpada 750 TL fark ödemesi ve ilave mazot, gübre ve tohum desteği verilmektedir.
Bakanlığımız, sürdürülebilir tarımsal üretimi ve gıda güvenliğini sağlamak için çeşitli projeler yürütmektedir. Bu kapsamda, "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi" ile ekilmeyen arazilerin üretime kazandırılması hedeflenmektedir. Proje kapsamında üreticilere tohum bedelinin 9075'i hibe edilerek, stratejik ürünlerin ekim alanları artırılmakta ve üretime katkı sağlanmaktadır.
TMO tarafından sezon içerisinde sektörün ham madde taleplerini karşılamak, yurt içi alımlarla belirli bir seviyeye ulaşan ve olağanüstü haller için gerekli olan buğday stoklarını takviye etmek ve ülkemizde hububat hasatı tamamlandıktan sonra gerekli miktarda ithalat yaparak gıda tedarik zincirinin devamlılığının sağlanması amaçlanmaktadır. Beslenmede taşıdığı büyük önem nedeniyle dünyanın en stratejik ürün grubunu oluşturan hububatlar, dış ticarette ülkemiz için büyük önem taşımaktadır.
Ülkemiz, yıldan yıla artan buğdaya dayalı mamul madde ihracatı ile dünyanın önemli unlu mamuller ihracatçısı konumuna gelmiştir. 2023 yılında ülkemiz un ihracatında 1'inci, makarna ihracatında ise 2'nci sırada yer almıştır. 2023 yılında bir önceki yıla göre mamul madde ihracatı buğday karşılığında 9010'luk artışla 4 milyar dolar ihracat rakamına ulaşmıştır. 2024 yılı Ocak-Nisan ayı bir önceki yılın aynı dönemine göre; mamul madde buğday karşılığında değerde
• o10"luk ve miktarda *026'lık artış yaşanarak 1,36 milyar dolar ihracat yapılmıştır.
Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir.
İbrahim YUMAKLIBakan