MESEM'lerin işçi sağlığı ve iş güvenliği açısından denetlenmesine ilişkin
Kaynak göster
Mehmet Satuk Buğra Kavuncu (İYİ Parti), 25 Haziran 2024 tarihinde 7/13299 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 56 gün sonra, 20 Ağustos 2024).
Mehmet Satuk Buğra Kavuncu (İYİ Parti, İstanbul). “MESEM'lerin işçi sağlığı ve iş güvenliği açısından denetlenmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/13299, 25 Haziran 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-13299-mesem-lerin-isci-sagligi-ve-is-guvenligi-acisindan-denetlenmesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7fce2e02-7a69-4d1a-a6c8-01905363f5b0
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 56 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Sayın Yusuf TEKİN tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
M. Sâtük (Buğra KAVUNCU İstanful Mill&tvekili İYİ Parti Grup Başkanvekili
Günümüzde derinleşen yoksulluk sebebiyle. maddi imkansızlıklar içindeki aileler çocukların aile ekonomisine katkı sağlaması beklentisiyle, çocuklarını mesleki eğitimde kalfalık ve ustalık diplomalarını alarak çalışmaya zorlamaktadır. Bu kapsamda zorunlu olarak tercih edilen MESEM'"ler işçi sağlığı ve iş güvenliği açısından yeteri düzeyde denetlenmemektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Çıraklık eğitiminin örgün ve zorunlu eğitim kapsamına alınması ile amaçlanan işletmelere ucuz işgücü sağlanması mı yoksa çocukların bir mesleği iş başında öğrenerek tecrübe edinmesini mi sağlamaktır?
Çocukların bedensel ve ruhsal gelişimlerine uygun olarak iş sağlığı ve güvenliği kapsamında önleyici ve koruyucu tedbirler alınmış mıdır yoksa çocuklarımıza da yetişkinler için uygulanan iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri mi uygulanmaktadır?
Çocuk işçiliğinin emek sömürüsü olarak kullanılmaması açısından Milli Eğitim Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı olarak MESEM'"lerde çalışan çocuk işçilerin çalışma şartları konusunda düzenli ve plansız denetimler yapılmakta mıdır?
Şayet denetim yapıldı ise, ne gibi sonuçlar elde edilmiştir? Denetleme sonuçlarına göre uygulamada veya yasal olarak iyileştirmeye yönelik tedbirler alınmış mıdır? Alınmışsa bu tedbirler nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
İlgi |: a) 12.01.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1359884 sayılı yazınız.
b) 08/02/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1375660 sayılı yazınız. ©) 27/06/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1447720 sayılı yazınız.
ç) 01/07/2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1451476 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç)'de kayıtlı yazıyla iletilen Van Milletvekili Gülderen VARLİ'nin 7/8109, İstanbul Milletvekili Saliha Sera KADIGİL'in 7/9179, İzmir Milletvekili Yüksel TAŞKIN"ın 7/13156, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'nın 7113157, Adana Milletvekili Ayyüce TÜRKEŞ TAŞ"ın 7/13163, Kocaeli Milletvekili Nail ÇİLER"in 7/13164, Muğla Milletvekili Gizem ÖZCAN'ın 7/13165, Kocaeli Milletvekili Harun Özgür YILDIZLI'nın 7/13166, Aydın Milletvekili Süleyman BÜLBÜL'ün 7/13167, İstanbul Milletvekili M. Satuk Buğra KAVUNCU'nun 7/13298 ve 7/13299 esas numarâlı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek*te sunulmuştur.
1 Eğitim Bakanı
7/1040233
T.C. . cu. 16İ Strateji Geliştirme Başkanlığı NUMARALI YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) Ahilik kültürüne dayanan iş yeri tabanlı mesleki eğitimi öne çıkaran bir programdır. Cumhuriyet sonrası çıraklık eğitimine ilişkin ilk yasal düzenleme 1977'de 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu ile yapılmış; 1986"da çıkarılan 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esaslar belirlenmiştir. Çıraklık eğitimi, 02.12.2016 tarihli ve 6764. sayılı Kanun ile zorunlu örgün ortaöğretim kapsamına alınmıştır. 1977 yılından bugüne mesleki eğitim merkezleri bir mesleki ve teknik eğitim program türü olarak uygulanmaya devam etmektedir.
Mesleki eğitim merkezi programı 02.12.2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun ile zorunlu örgün ortaöğretim kapsamına alınmıştır. Bu program iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak örgün eğitim kapsamında olup öğrencilerin haftalık ders çizelgeleri doğrultusunda okula ve beceri eğitimi aldıkları iş yerine devamları zorunludur. Bu programda isteyen öğrenciler eğitim süresi boyunca fark derslerini de tamamlayarak mezun olduklarında ustalık belgesi yanında ortaöğretim diploması almakta ve yükseköğrenimlerine devam edebilmektedirler.
Mesleki eğitim merkezi programı, örnekleri farklı ülkelerde de bulunan iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak uygulanmaktadır. Bu programda öğrenciler teorik eğitimlerini okulda pratik eğitimlerini ise işletmelerde usta öğretici gözetiminde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolünde belirli bir program dahilinde almaktadırlar. Mesleki eğitim merkezi programının işletmeler ile kurulmuş olan organik bağı ve iş birliği neticesinde öğrencilerin mesleki bilgi, beceri ve yetkinliklerinin gelişimine katkı sağladığı görülmüş, sektör temsilcileri tarafından da kalifiye eleman ihtiyacının karşılanmasında etkin olduğu kabul edilmiştir.
Mesleki eğitim merkezi programı öğrencileri de dahil olmak üzere tüm mesleki ve teknik ortaöğretim kurumu öğrencileri okulda ve işletmede yaptıkları mesleki eğitimleri süresince iş kazaları ve meslek hastalıklarına karşı sigortalanmaktadır. Bu öğrencilerin sigorta primleri Bakanlık bütçesinden karşılanmaktadır.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun "Denetleme ve ceza" başlıklı 41'inci maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarının dışında kamu ve özel kurum ve kuruluşlarında yapılan aday çırak, çırak ve kalfaların eğitimi ile işletmelerde yapılan mesleki eğitim, öğrencilerin bu eğitiminden sorumlu işletmelerin bağlı olduğu oda veya birliklerin temsilcilerinin katılımı ile Bakanlıkça; iş ortamı, sosyal güvenlik, iş güvenliği ve sağlık şartları bakımından ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca denetlenir. Denetimle ilgili raporlar valiliğe verilir. Raporlarda belirtilen hususlâr valilikçe değerlendirilir ve gereği yapılır." hükmü yer almaktadır. Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitimleri, görevlendirilen koordinatör öğretmenler tarafından düzenli olarak kontrol edilmektedir. Mezkur Kanun ve Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre öğrencilere mesleki eğitim yaptırmak için işyerinde usta öğretici bulunması zorunlu olup il, ilçe ve okullarda kurulan işletme belirleme komisyonları, beceri eğitimi yapılacak işletmelerin uygunluğunu değerlendirmektedir.
Bakanlığımızca, 81 il valiliğine gönderilen 2024/36 sayılı Genelge (02.02.2024 tarihli 95718711 sayılı) ile okullarda ve işletmelerdeki iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin arttırılması, iş yerlerinin beceri eğitimi için öğrenci göndermeye uygun olup olmadığının ilgili komisyonlar tarafından yeniden kontrol edilmesi ve uygun şartları sağlamayan iş yerlerine beceri eğitimi Strateji Geliştirme Başkanlığı için öğrenci gönderilmemesi talimatı verilmiştir. Bu kapsamda Genelge tarihinden bugüne kadar 12.927 işletmenin uygun olmadığı tespit edilmiştir.
İşletmelerin iş sağlığı ve güvenliği hususlarındaki sorumlulukları 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile birlikte ilgili diğer mevzuat hükümleri ile belirlenmiştir. İşletmelerin iş sağlığı ve güvenliği risk değerlendirmesi konusundaki sorumlulukları 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği ile belirlenmiş olup Bakanlığımızın işletmelerin risk değerlendirmesi konusunda bir yetki ve sorumluluğu bulunmamaktadır.