Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı'nın yeniden petrol transferine başlaması için atılan adımlara ilişkin

CHP Tarih....k 1 Kazlran 2024 ia 1 9 4 0 3

Sayı :

Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan BAYRAKTAR tarafindan Anayasanın 98'inci, TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim. 12.06.2024

Deniz YAVUZYILMAZ Zonguldak Milletvekili

25 Mart 2023 tarihinde uluslararası haber ajansı Reuters'ta yer alan haberde, 2014 yılında Irak Merkezi Hükümeti'nin Türkiye aleyhine açtığı 30 milyar dolarlık tazminat davasının sonuçlandığı, dava sonucuna göre Türkiye'nin Irak'a yaklaşık 1,5 milyar dolar tazminat ödemesinin kararlaştırıldığı yer almıştır.

İlgili para cezasının nedeni, Türkiye'nin Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nden (IKBY) Ceyhan'a

" ulaştırılmak üzere petrol ithal etmesinin, Irak Merkezi Hükümeti'nin izninin dışında gerçekleştirildiği iddiasıdır. Irak Merkezi Hükümeti bu iddiasından hareketle, merkezi Fransa'da bulunan Uluslararası Ticaret Odası Tahkim Merkezi'ne (ICC) başvurmuş, başvuru sonucunda da Türkiye'nin tazminata mahkum edildiği Irak Petrol Bakanlığı tarafından kamuoyuna duyurulmuştur.

T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'ndan konuya ilişkin 28 Mart 2023 tarihinde yapılan açıklamaya göre ise, Irak Merkezi Hükümeti'nin iddiasının aksine şu açıklamada bulunulmuştur:

"Bu dava aslında, Irak Merkezi Hükümeti ile yine Irak'ın anayasal bir birimi olan Irak Kürt Bölgesel Yönetimi arasında yıllardır süregelen petrol yönetim hakkı uyuşmazlığının bir yansımasıdır..."

Bakanlık ayrıca, "...Davanın gelinen bu aşamasında hakem heyeti, Irak'ın beş talebinden dördünü reddetmiştir. Ülkemizin taleplerinin ise büyük çoğunluğunu kabul ederek Irak'ın bu ihlaller sebebiyle Türkiye'ye tazminat ödemesine hükmetmiştir..." açıklamasında bulunmuştur. N

Paris merkezli Uluslararası Ticaret Odası Tahkim Merkezi'nin (ICC) Türkiye ile Irak arasındaki petrol ihracatı konusunda verdiği karar sonrası 25 Mart'ta Irak'tan Ceyhan Limanı'na ; petrol akışının durdurulduğu haberleri kamuoyuna yansımıştır. BOTAŞ'ın 2024 yılının Nisan ayı güncel verilerine göre de IRAK-TÜRKİYE HPBH'nda (Ham Petrol Boru Hattı) petrol akışı "Aylar İtibarıyla Taşınan Ham Petrol Miktarları (Bin Vari)" tablosunda sıfır (0) olarak görünmektedir. Özetle, IRAK-TÜRKİYE HPBH'ndan (Ham Petrol Boru Hattı) 13 aydan uzun süredir petrol akışı sağlanamamaktadır.

"Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Irak Cumhuriyeti Hükümeti arasındaki 27 Ağustos 1973 tarihli Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması ve Sonrasındaki Anlaşmalar, Protokoller, Toplantı Tutanakları ile Eklerinin Tadiline İlişkin Değişiklik Anlaşması"na göre;

"Ceyhan Terminali"nden tankerlere yüklenecek ve Türkiye'de şirketlere teslim edilecek Irak Ham Petrolü'nün TTP ile Türk toprakları üzerinden taşınması hizmeti karşılığı ücretlendirme toplam varil olarak "Konşimento" ya göre hesaplanacak ve aşağıda verilen beher tarifeye göre hazırlanacaktır:

A) Yirmi iki (22) MTA"ya kadar varil başına 1.18 ABD Doları.

B) Yirmi yedi (27) MTA için varil başına 1.15 ABD Doları.

C) Otuziki (32) MTA için varil başına 1.13 ABD Doları.

D) Otuz beş (35) MTA için varil başına 1.09 ABD Doları.

E) Kırk beş (45) MTA için varil başına 1.03 ABD Doları.

F) Elli beş (55) MTA için varil başına 0.96 ABD Doları.

G) Altmış (60) MTA için varil başına 0.94 ABD Doları.

H) Yetmiş virgül dokuz (70,9) MTA için varil başına 0.90 ABD Doları.

Normal şartlarda, IRAK-TÜRKİYE Ham Petrol Boru Hattı'ndan Türkiye'ye aylık ortalama 15 milyon varil ham petrol geçişi sağlanmaktadır. 13 aydır petrol geçişi sağlanamadığından, Türkiye'ye ortalama 195 milyon varil petrol geçişi sağlanamamıştır. Söz konusu geçişin sağlanamaması nedeniyle Türkiye'nin doğrudan gelir kaybı söz konusudur. Buna ek olarak dolaylı şekilde de ticari açıdan Türkiye'nin zararları söz konusudur.

Türkiye'nin ham petrol transfer ettiği 5 ham petrol boru hattı bulunmaktadır. Bakü-Tiflis-Ceyhan HPBH'ndan sonra Türkiye'nin miktar olarak en fazla ham petrol transferi yaptığı hat, IRAK-TÜRKİYE HPBH'dır. Batı ülkelerine sevk edilen petrolün Irak'tan 13 aydır temin edilememesinin, söz konusu ülkelerle ticari ilişkilere de zarar vereceği açıktır. Bu durumda Türkiye'nin Rusya petrolüne bağımlılığı artmaktadır. Bu durum ise AK Parti hükümetinin dış politikada ve enerji politikasında zafiyetini göstermektedir.

Buna göre;