İstanbul'daki deprem toplanma alanlarına ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI

SORULAR

Türkiye, aktif fay hatları üzerinde yer alan coğrafi konumu nedeniyle bir deprem ülkesidir. 6 Şubat 2023 'te yaşadığımız ve hala milletçe yaralarını sarmak için mücadele ettiğimiz Kahramanmaraş merkezli ve 11 ilimizi etkileyen depremler bu durum karşısında ne kadar hazırlıksız olduğumuzu bir kez daha gözler önüne sermiştir. Yine geçtiğimiz günlerde İstanbul Bahçelievler'de, herhangi bir sarsıntı olmamasına rağmen bir bina çökmüş ve şehirlerimizdeki yapıların güvenirliliği konusundaki soru işaretleri kamuoyunun gündemine oturmuştur. İstanbul başta olmak üzere milyonlarca insanımızın yaşadığı büyükşehirlerimizdeki muhtemel bir deprem yaşandığı düşünüldüğünde tehlikenin endişe verici boyutu daha iyi anlaşılmaktadır. Bu bağlamda;

1. Kentsel Dönüşüm ve Afet Riski altındaki alanların dönüştürülmesi kapsamında İstanbul'da kaç adet çürük bina tespit edilmiştir? Depreme veya afet risklerine karşı dayanıksız olduğu tespit edilen binaların kaç tanesi boşaltılarak yıkımı gerçekleştirilmiştir?

2. Çürük olduğu tespit edilerek yıkım kararı alınan söz konusu binalardan tahliye edilen vatandaşlarımız için yaptığınız bir çalışmanız var mıdır? Bu çalışma doğrultusunda vatandaşlarımız için geçici süre konaklayabilecekleri yerler tahsis edilmiş midir? Geçici konaklama için tahsis edilecek yerler belirlenmiş midir?

3. İstanbul'un deprem esnasında toplanma alanı olarak tespit edilen alanları nerelerdedir? İstanbul'da toplam kaç adet toplanma alanı bulunmaktadır? Toplanma alanı olarak belirlenen bölgelerde son 20 yıl içinde yapılaşmaya açılan alanlar var mıdır? Yapılaşmaya açılan alanlar yerine yeni yerler tespit edilmiş midir?

CEVAP

16/05/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun "Bu Kanunun amacı; afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemektir. " amacıyla yürürlüğe girmiş olup söz konusu Kanun'un Uygulama Yönetmeliğinde yer alan usul ve esaslara göre günümüze değin uygulamalar devam etmektedir.

2012 yılından itibaren İstanbul genelinde riskli yapı tespiti yapılan 100.720 adet yapıda 492.392 adet konut, 75.004 adet işyeri olmak üzere.toplam 567.396 adet bağımsız bölüm bulunmaktadır. Riskli yapı olarak tespit edilerek yıkımı gerçekleştirilen 92.002 adet riskli yapıda 443.189 birim konut, 62.314 birim işyeri olmak üzere toplam 505.503 adet bağımsız bölüm bulunmaktadır.

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un Uygulama Yönetmeliği "Kira yardımı ve diğer yardımlar" başlıklı 16. maddesinin Vinci fıkrasında (Değişiklik: RG-21/5/2024-32552) yer alan " Anlaşma ile tahliye edilen uygulama alanındaki yapıların maliklerine tahliye veya yıkım tarihinden itibaren Başkanlıkça kararlaştırılacak aylık kira yardımı yapılabilir. Yardım süresi riskli alan dışındaki riskli yapılarda 18 aydır. Riskli ve rezerv yapı alanlarında kira yardımı süresi 48 ayı geçmemek şartı ile ilgili kurumca belirlenir. Aylık kira bedeli Başkanlıkça belirlenir. İnşaat halinde olup içinde ikamet edilen yapılarda kira yardımı veya faiz desteğinden, sadece inşaat halindeki yapıda ikamet edilen bağımsız bölümlerin malik, kiracı ve sınırlı ayni sahipleri faydalanır. Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine mümkün olması hâlinde, kira yardımı yerine tahliye tarihinden itibaren konut ve işyerlerinin teslim tarihine kadar geçici konut veya işyeri tahsisi yapılabilir." ve aynı maddenin 6'ncı fıkrasında (Değişiklik: RG-21/5/2024-32552) yer alan "Kanun kapsamında, gerçek veya tüzel kişilerin bankalardan, İdarenin ise İller Bankası Anonim Şirketinden veya bankalardan kullanacağı kredilere; Cumhurbaşkanınca belirlenen oranlarda Dönüşüm Projeleri Özel Hesabından karşılanmak üzere faiz desteği verilebilir. Gerçek veya tüzel kişilere faiz desteği verilebilmesi için tahliye veya yıkım tarihinden itibaren en geç üç yıl içinde kredi almak üzere Başkanlıkla protokol imzalamış bankalara başvurulmuş olması gerekir." hükümleri uyarınca riskli yapı tespiti yapılan yapı maliklerine kira yardımı ve diğer yardımlar yapılmaktadır.

Önergede yer alan diğer hususlarla ilgili olarak İçişleri Bakanlığı'ndan (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı) bilgi alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.