1930 yılında Van'ın Erciş ilçesinde gerçekleşen Zilan Deresi operasyonlarına ilişkin

13 Temmuz 1930'da Van'ın Erciş ilçesinde Zilan Katliamı olarak tarihe geçen olaylarda binlerce insan katledilirken yaşam alanları yakılıp yıkılmıştır. Açık kaynaklara göre sayılar değişmekle birlikte 1930 yılında Erciş bölgesinden 15 binden fazla insan yaşamını yitirmiş, yüzlerce köy yakılmış ve bölgede yaşayanlar kitlesel bir şekilde göç ettirilerek bölgenin demografik yapısı değiştirilmiştir. 1930 yılında yaşanan bu katliamdan sonra binlerce insan tutuklanıp farklı illere sürgün edilmiştir. Ercişli ailelerden bize aktarılan ve bazı yazılı kaynaklarda yer alan bilgilere göre; katliamdan sonra isyancı diye tutuklanıp Adana hapishanesine sürgün edilen binden fazla kişi olduğu, ancak tutuklanıp sürgün edilen binden fazla insanın cezaevlerinde bulaşıcı hastalıklara yakalandığı ve çoğu mahpusun hapishanede veya sürgünde yaşamını yitirdiği belirtilmiştir.

Ayrıca Zilan Vadisinde yapılan HES'lerden sonra çayın üzerinde inşa edilen Koçköprü Barajı'nda su seviyesinin düşürülmesi üzerine 12 Aralık 2022'de çok sayıda insan kemiği ortaya çıkmıştı. Van Barosu İnsan Hakları Merkezi öncülüğünde İnsan Hakları Derneği (İHD), Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) Van Şubeleri ile Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) Van Temsilciliği ve Van Tarihi Eserleri Koruma Araştırma Geliştirme Derneği (Çev-Der), 22 Aralık'ta bölgeye giderek incelemelerde bulunmuştur. Yapılan inceleme ve bulgular sonucunda avukatlar, kıyıya vuran kemiklerin toplatılması ve incelenmesi için Erciş Cumhuriyet Başsavcılığı"na başvuruda bulunmuştur. Van Barosundan elde edilen-bilgiye göre;

"yapılan başvuru dosyasının halihazırda hala açık olduğu ve son olarak ATK"den rapor geldiği, gelen raporda başvuruya konu olan kemiklerin insan kemiği olduğu ve bu kemiklerin 50 yıl ile daha öncesine ait olduğu belirtilmiştir. Ayrıca suyun altında kalan mezarlık ve mezarlık alanlarında bulunan kemiklere ilişkin yapılan başvuruya takipsizlik verilme ihtimali vardır.

Çünkü kemiklerin uzun bir süre su altında kaldığı için DNA konusunda elverişli olmadığı" belirtilmektedir.

Bu bağlamda;