Hakkari ili Yüksekova ilçesine bağlı Dağlıca köyünün tarımsal üretim ve altyapı sorunlarına ilişkin
Kaynak göster
Öznur Bartin (DEM Parti), 23 Temmuz 2024 tarihinde 7/14288 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 77 gün sonra, 8 Ekim 2024).
Öznur Bartin (DEM Parti, Hakkari). “Hakkari ili Yüksekova ilçesine bağlı Dağlıca köyünün tarımsal üretim ve altyapı sorunlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/14288, 23 Temmuz 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-14288-hakkari-ili-yuksekova-ilcesine-bagli-daglica-koyunun-tarimsal-uretim-ve-altyapi-sorunlarin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a879ac3c-dd57-4d63-84cf-0190df8c5d65
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 77 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 75 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. hai
Öznur Bartin
—ğmam,.
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Hakkâri'nin Yüksekova (Gever) ilçesine bağlı Dağlıca (Oramar) köyü, tarihi boyunca çeşitli statülerde varlığını sürdürmüş, yüz yıllardır ayakta kalmayı başarmış bir yerleşim yeridir. Ancak 21. yüzyılda olmamıza rağmen köyümüz, temel altyapı hizmetlerinden yoksun bir şekilde yaşamını sürdürmektedir.
Dağlıca köyü yolları, sadece Dağlıca Taburu'nun önüne kadar yapılmıştır. Köyün diğer yedi mahallesine giden yollarda ise bugüne kadar herhangi bir asfalt çalışması yapılmamıştır. Dağlıca Merkez Mahallesi, Bozkaya Mahallesi, Aşağı İncirli Mahallesi, Yukarı İncirli Mahallesi, Akar Mahallesi, Taşalan Mahallesi ve Terkoğlu Mahallesi'nin yolları, ilkbaharın gelmesiyle ekin yapmak için köye dönen yaklaşık 100 hane tarafından kendi imkanlarıyla onarılmak zorunda kalmaktadır. Bu durum, köy halkının yaşam kalitesini düşürmekte ve ulaşımı zorlaştırmaktadır.
Köyün su ihtiyacı karşılanamamakta, arazi sulama kanalları ise yıllardır el değmeden bırakılmıştır. Dağlıca Merkez Mahallesi ve diğer tüm mahalleler, içme suyu şebekesinin güçlendirilmemesi ve tarım arazilerinin sulanması için gerekli su kanallarının yapılmaması nedeniyle büyük zorluklar yaşamaktadır. Bu eksiklikler, tarım faaliyetlerini olumsuz etkilemekte ve köydeki yaşam koşullarını zorlaştırmaktadır.
Dağlıca köyünde sağlık ocağı bulunmamakta, hastalarımızın ilk tedavisi yapılamamaktadır. Sağlık hizmetlerinin eksikliği, Dağlıca Merkez Mahallesi başta olmak üzere Bozkaya, Aşağı İncirli, Yukarı İncirli, Akar, Taşalan ve Terkoğlu mahallelerindeki köy halkının sağlık sorunlarıyla başa çıkmasını zorlaştırmakta ve acil durumlarda büyük riskler oluşturmaktadır.
Elektrik direkleri ve telleri sık sık kopmakta, köylüler kendi imkanlarıyla imece usulüyle onarımlar yapmaktadır. Elektrik iletim hatları köyün içinden geçmekte olup, uygun yerlere taşınması gerekmektedir. Bu hatlar koptuğunda köylülerin yaşamını riske atmaktadır. Dağlıca Merkez Mahallesi ve diğer mahalleler, enerjiyi besleyecek yeterli elektrik trafosuna ihtiyaç duymaktadır.
Dağlıca köyünde çocuklarımızın eğitim görebileceği doğru düzgün bir okul yok, var olan okullar da harabe bir haldedir. Dini ibadetlerini gerçekleştirebilecekleri düzgün camileri yoktur. Bu eksiklikler, Dağlıca Merkez Mahallesi ve diğer mahallelerdeki köy halkının eğitim ve dini ihtiyaçlarını karşılayamamasına neden olmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Dağlıca köyü ve mahallelerinde tarım arazilerinin sulanması için gerekli sulama kanalları yıllardır yapılmamıştır. Tarım arazilerinin verimliliğini artırmak ve köy halkının tarım faaliyetlerini sürdürebilmesi için sulama kanallarının yapımı konusunda Bakanlığınızın herhangi bir planı veya projesi var mıdır?
Dağlıca Merkez Mahallesi ve diğer mahallelerde içme suyu şebekesi yetersizdir. Köy halkının temiz ve yeterli suya erişimini sağlamak amacıyla bakanlığınızın içme suyu şebekesinin güçlendirilmesi için bir çalışması bulunmakta mıdır?
Dağlıca köyünde ilkbaharın gelmesiyle ekin yapmak için köylerine geri dönen yaklaşık 100 hane bulunmakta, ancak kısıtlı imkanlar nedeniyle tarım faaliyetleri zorlaşmaktadır. Bakanlığınız, köy halkının tarım faaliyetlerini sürdürebilmesi ve verimliliğini artırabilmesi için ne tür destekler sunmaktadır?
Tarım ve sulama faaliyetleri için gerekli altyapı hizmetlerinin (yollar, sulama kanalları, elektrik) eksikliği köy halkının tarım faaliyetlerini olumsuz etkilemektedir. Bakanlığınız, bu altyapı sorunlarının çözülmesi için diğer ilgili Bakanlıklarla iş birliği yaparak yürüttüğü projeler var mıdır?
Köydeki tarım arazilerinin daha verimli kullanılabilmesi ve köy halkının gelir düzeyinin artırılması amacıyla Bakanlığınız tarafından sunulan hibe ve teşvikler nelerdir? Dağlıca köyü halkının bu desteklerden faydalanabilmesi için ne gibi adımlar atılmalıdır?
Dağlıca köyü ve mahallelerindeki tarım arazilerinin verimliliğini artırmak amacıyla arazi Islahı ve toprak analizi çalışmaları yapılmakta mıdır? Bakanlığınız, köy halkının bu tür bilimsel çalışmalardan faydalanabilmesi için ne tür projeler yürütmektedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla, üreticilerimize tarımsal desteklemeler verilmekte, hibe programları uygulanmakta ve projeler yürütülmektedir.
Değişen ulusal ve uluslararası koşullara göre destekleme programlarında yapılacak düzenlemeler, destekleme programlarının esasları ve araçları, bunların bütçe ödenek ihtiyaçları 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun amir hükümleri çerçevesinde belirlenmekte ve destekleme uygulamaları Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir.
2024 yılı itibarıyla üreticilere verilen tarımsal destekler;
Bitkisel üretimin desteklenmesi, e Hayvansal üretimin desteklenmesi,
Kırsal kalkınmanın desteklenmesi, e Su ürünleri üretiminin desteklenmesi, e Tarımsal araştırma ve geliştirmenin desteklenmesi olarak 5 ana başlık altında toplanmıştır.
Söz konusu desteklemelerden desteğin türüne göre ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde gerekli şartları yerine getiren ve başvuru süresi içerisinde müracaat yapan üretici, yetiştirici ve yatırımcılar yararlanmaktadır.
Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir.
8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlaması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.
Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir.
Bu Cumhurbaşkanı Kararı ile;
"e İlk defa bitkisel üretim destekleri 3 yıllık ve üretim döneminden önce açıklanmıştır. Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, bitkisel üretim yapan Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı tüm üreticilerimizin destek alması sağlanmıştır. Strateji Geliştirme Başkanlığı
Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilecektir. se Sukısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanacaktır. e Kamukuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek alacaktır. e Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir.
Çiftçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin getirdiği birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir.
Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilecektir.
Temel destek ve planlı üretim desteği ile planlama kapsamındaki ürünlere belirlenen havzalarda ekim yapıldığı takdirde kullanılan mazotun tamamı, gübrenin ise yarısı nakdi olarak verilecektir. Bununla birlikte, su kısıtı olan yerlerde yine belirlenen şartlara uygun üretim yapan üreticilerimizin kullandığı mazot ve gübrenin tamamı nakdi olarak verilecektir.
8760 sayılı 2024-2026 Yıllarında Yapılacak Hayvancılık Desteklemelerine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında hayvansal üretim, su ürünleri üretimi, tarımsal araştırma ve geliştirmenin desteklenmesine ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
Hayvansal üretimde yeni destekleme programı temel hayvancılık ve ürün geliştirme destekleri olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. e Temel hayvancılık destekleri; büyükbaş hayvancılık, küçükbaş hayvancılık, arıcılık ve ipek böceği faaliyetlerinin desteklenmesinden oluşmaktadır. Aile işletmeleri, genç ve kadın yetiştiriciler, birinci derece örgüt üyesi ile planlama bölgeleri gibi yönlendirici kriterleri sağlayan yetiştiricilere temel destek tutarına ilave destek verilecektir. Ayrıca suni tohumlama, soy kütüğü, yerli sperma, ari işletme, sürü yöneticisi (çoban) gibi verimlilik kriterlerine ilave destek sağlanacaktır. e Ürün geliştirme destekleri; çiğ süt, besilik erkek sığır (karkas), tiftik üretimi desteklerini kapsamaktadır. Aile işletmeleri, genç ve kadın yetiştiriciler, birinci derece örgüt üyesi ile planlama bölgeleri gibi yönlendirici kriterleri sağlayan üreticilere temel destek tutarına ilave destek verilecektir. Ayrıca ari işletme, kendi tankında soğutma, örgüt üzerinden pazarlama, karkas ağırlığı, kaliteli tiftik ve sözleşmeli üretim gibi verimlilik kriterlerine ilave destek verilecektir.
Yeni destekleme modeli ile ilk defa; e Oğlak ve kuzuya temel destek ödemesi, Genç ve kadın yetiştiriciye ilave destek, Aile işletmelerine temel destek oranında ilave destek, Doğduğu aile işletmesinden kesime giden erkek sığırlara ilave destek, Gezginci arıcılık yapanlara ilave destek, " Birinci derece örgüt üyesi yetiştiricilere ilave destek verilecektir.
Ayrıca planlı üretim bölgelerinde uygun üretim yapanlara ilave destek ve her buzağıya temel destek ödemesi yapmak suretiyle üreten herkesin destek alması sağlanacaktır. Strateji Geliştirme Başkanlığı
Yeni destekleme modeli ile birlikte hayvancılık işletmelerinin ekonomik açıdan güçlü, dirençli ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşması hedefiyle sübvansiyonlu kredilerde; kadınlara, gençlere ve planlı üretim bölgelerine ilave indirim uygulanmaktadır. Bu sayede geleceğimizin teminatı gençlerimiz ve ailemizin temel direği olan kadınlarımızın üretimde kalmalarına imkân sağlanmış olacaktır.
Hazırlanan yeni destekleme modeliyle hayvancılıkta temel amacımız; verimli, kaliteli, sağlıklı ve sürdürülebilir bir üretim modeli ile gıda ve tarım alanında ülkemizi bölgesinde lider, dünyada küresel aktör hâline getirmektir.
Yeni destekleme modelinde su ürünleri desteklerinde;
"e Yetiştiricilere her bir teknik kriter için temel destek tutarına ilave destek verilecek, e Küçük ölçekli balıkçılık desteği 643-100 arasında artırılacak, e Balıkçı gemisi sahibi veya ortağı kadınlara küçük ölçekli balıkçılık desteği "035 daha fazla ödenecektir.
Bakanlığımızca 2021 yılından itibaren ülke genelinde işlenmeyen ve nadasa bırakılan arazilerde gerek bitkisel üretimin artırılması gerekse kuraklığa dayanıklı çeşitlerin ekilişlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik azami 9675'i ayni desteğin sağlandığı "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi" yürütülmektedir.
Proje kapsamında uygun münavebe planı ve ekim yöntemleri uygulayarak stratejik ürünlerin üretiminde kullanılması, iklim değişikliğini dikkate alarak uygun çeşitlerle hububat, baklagil ve yağlı tohumlu bitkilerin üretiminin geliştirilmesi sağlanmaktadır.
Bu kapsamda 2023-2024 yıllarında Hakkari iline 5,9 milyon TL ödenek aktarılmıştır.
Kırsal kalkınma destekleri kapsamında; tarımsal yayım ve danışmanlık desteği, kırsal kalkınma yatırımları (ekonomik ve alt yapı yatırımları), uzman eller proje desteği, bireysel sulama sistemlerinin desteklenmesi, IPARD ulusal eş finansman ödemeleri, çiftlik muhasebe veri ağı (ÇMVA) katılım primi destekleri yer almaktadır.
IPARD Programı kapsamında 2007 yılı itibarıyla başlayan program üzerinden 42 ilde birçok tedbir altında tarım ve hayvancılık alanlarında hibe destekleri sağlanmaktadır. IPARD | ve IPARD II dönemi olarak başarıyla yürütülen süreç, IPARD 111 dönemiyle birlikte ülke geneline yayılmıştır. IPARD TI dönemiyle birlikte çıkılan ve çıkılacak çağrılarda 9050-75 değişen oranlarda yatırım tedbirlerine hibe desteği sağlanmaktadır.
IPARD Programı kapsamında yer alan tedbirler ile kırsal alanda yaşayan gençlere ve kadınlara yönelik ek sıralama puanı ve ek hibe oranı uygulanarak pozitif ayrımcılık yapılmaktadır.
Kırsal kalkınma alanında gerçekleşen 92.853 projeye (KKYDP, IPARD, Genç Çiftçi, Uzman Eller) 2023 yılı fiyatlarıyla toplam 94,8 milyar TL hibe ödemesi yapılmış, 267.340 yurttaşımıza istihdam sağlanmıştır.
8038 ve 8039 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024-31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi
Kooperatiflerinden 28 farklı konuda 9625-0100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.
Hakkâri ilimizde, 2023 yılında 100.145.500 TL, 2024 yılında (02.09.2024 tarihi itibarıyla) 124.829.474 TL tarımsal destekleme ödemesi yapılmıştır.
İçme suyu temini tesisi yatırımları ve bu yatırımların kapsamı, 5625 sayılı Kanun ile değişikliğe uğrayan 1053 sayılı "Belediye Teşkilatı Olan Yerleşim Yerlerine İçme, Kullanma ve Endüstri Strateji Geliştirme Başkanlığı
Suyu Temini Hakkında Kanun" ile düzenlenmiştir. Belediye teşkilatı olmayan yerlerde kanunen Bakanlığımız tarafından bir çalışma yapılamamakta olup bu tür talepler il özel idarelerinin sorumluluğundadır.
İbrahim YUMAKLIBakan