2016-2024 yılları arasında MESEM aracılığıyla çalıştırılan öğrencilere ve gerçekleşen iş kazalarına ilişkin
Kaynak göster
Ayşe Sibel Yanıkömeroğlu (CHP), 24 Temmuz 2024 tarihinde 7/14907 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 71 gün sonra, 3 Ekim 2024).
Ayşe Sibel Yanıkömeroğlu (CHP, İstanbul). “2016-2024 yılları arasında MESEM aracılığıyla çalıştırılan öğrencilere ve gerçekleşen iş kazalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/14907, 24 Temmuz 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-14907-2016-2024-yillari-arasinda-mesem-araciligiyla-calistirilan-ogrencilere-ve-gerceklesen-is-k (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e41c240c-084b-40ce-a988-0190e4d063be
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 71 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Sayın Yusuf TEKİN tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim.
Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) Programı kapsamında öğrencilerin bir gün okulda teorik eğitim aldığı, dört gün de pratik eğitim adı altında çeşitli işletmelerde çalıştırıldığı ve karşılığında asgari ücretin çok altında ücretler aldığı bilinmektedir. MESEM"e bağlı bazı işyerlerinde meydana gelen iş kazalarıyla birlikte çocuk işçi ölümleri vicdanları yaralamaktadır. Bu programın amacını aşarak çocuk işçiliği ve sömürüsüne yol açtığı eleştirileri yapılmaktadır.
Bu bağlamda;
I) 2024 yılı itibariyle MESEM Programı kapsamında kaç öğrenci bulunmaktadır?
SORULAR
2016-2024 yılları arasında MESEM Programı kapsamında toplam kaç öğrenci eğitim almıştır?
2024'ün ilk altı ayında MESEM Programı kapsamında kaç öğrenci iş kazası geçirmiştir? Kaç öğrenci bu kazalarda yaşamını yitirmiş, kaç öğrenci engelli duruma düşmüştür?
2016-2024 yılları arasında MESEM Programı kapsamında kaç öğrenci iş kazası geçirmiştir? Kaç öğrenci bu kazalarda yaşamını yitirmiş, kaç öğrenci engelli duruma düşmüştür?
MESEM Programı kapsamında olup da iş kazalarının meydana geldiği işletmelerin sektörel ve şehir bazlı dağılımı nedir?
MESEM Programı kapsamında olup da iş kazası yaşanan işletmelere ne tür cezai yaptırımlar uygulanmaktadır? Bugüne kadar kaç işletmeye yaptırım uygulanmıştır?
MESEM Programı kapsamındaki işletmelerin sayısı kaçtır? Bunların kaçında iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi bulunmaktadır?
MESEM Programıyla birlikte çocuk ve gençlerin ucuz iş gücü olarak sermaye tarafından " kullanıldığı eleştirilerine karşı Bakanlığınızın görüşü nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
Strateji Geliştirme Başkanlığı NUMARALI YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Mesleki Eğitim Merkezi Programı (MESEM,), kökleri Anadolu da 11. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar sanat, ticaret ve ekonomi alanlarında ışık tutan esnaf ve sanatkâr kurumu niteliğindeki Ahilik kültürüne dayanan iş yeri tabanlı mesleki eğitimi öne çıkaran bir programdır. Cumhuriyet sonrası çıraklık eğitimine ilişkin ilk yasal düzenleme 1977'de 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu ile yapılmış, 1986'da çıkarılan 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esaslar belirlenmiştir. Çıraklık eğitimi, 02.12.2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun ile zorunlu örgün ortaöğretim kapsamına alınmıştır. 1977 yılından bugüne mesleki eğitim merkezleri bir mesleki ve teknik eğitim program türü olarak uygulanmaya devam etmektedir. Mesleki Eğitim Merkezi Programı iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak örgün eğitim kapsamında olup öğrencilerin haftalık ders çizelgeleri doğrultusunda okula ve beceri eğitimi aldıkları iş yerine devamları zorunludur. Bu programda isteyen öğrenciler eğitim süresi boyunca fark derslerini de tamamlayarak mezun olduklarında ustalık belgesi yanında ortaöğretim diploması almakta ve yükseköğrenimlerine devam edebilmektedirler.
Mesleki Eğitim Merkezi Programı, örnekleri farklı ülkelerde de bulunan iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak uygulanmaktadır. Bu programda öğrenciler teorik eğitimlerini okulda pratik eğitimlerini ise işletmelerde usta öğretici gözetiminde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolünde belirli bir program dahilinde almaktadırlar. Mesleki Eğitim Merkezi Programı'nın işletmeler ile kurulmuş olan organik bağı ve iş birliği neticesinde öğrencilerin mesleki bilgi, beceri ve yetkinliklerinin gelişmesine büyük ölçüde olumlu etkisi olduğu değerlendirilmektedir.
İşletmelerde yapılan söz konusu beceri eğitimleri mesleki eğitimin ayrılmaz bir parçası olarak ulusal mevzuata ve uluslararası sözleşmelerde belirtilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilmektedir. Nitekim Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 138 No'lu Asgari Yaş Sözleşmesi'nin 6'ncı maddesi asgari yaşa ilişkin hükümlerinin mesleki eğitimin ayrılmaz bir parçası olan işlerde uygulanmayacağını ortaya koymaktadır.
Mesleki Eğitim Merkezi Programı kapsamında 15.08.2024 tarihi itibariyle kayıtlı öğrenci sayısı 387.089 olup Resmi İstatistik Programı kapsamında talep edilen veriler, Bakanlığımızın "https://sgb.meb.gov.tr/www/resmi-istatistikler/icerik/64" internet adresinde yayımlanan Milli Eğitim İstatistikleri Örgün Eğitim adlı yayında yer almaktadır. 2023-2024 eğitim öğretim yılına ait veriler ulusal veri yayımlama takvimine göre yine aynı adreste yayımlanacaktır.
Mesleki eğitim programı kapsamında işletmelerde yapılan beceri eğitimleri sırasında elektrik-elektronik teknolojisi, tesisat teknolojisi ve iklimlendirme, metal teknolojisi ve mobilya/iç mekân tasarımı gibi alanlarda iş kazaları meydana gelmiştir.
İşletmelerin iş sağlığı ve güvenliği hususlarındaki sorumlulukları 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile birlikte ilgili diğer mevzuat hükümleri ile belirlenmiş olup bu kapsamdaki denetim ve cezai işlemler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yetkisi dahilindedir. Ancak Bakanlığımızca, 2024/36 sayılı Mesleki Eğitimde İş Sağlığı ve Güvenliği Genelgesi (02.02.2024 tarihli 95718711 sayılı) 81 il valiliğine ve ilgili bakanlıklara gönderilmiştir. Bu Genelge ile okullarda ve işletmelerdeki iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin arttırılması, iş yerlerinin beceri eğitimi için öğrenci göndermeye uygun olup olmadığının ilgili Strateji Geliştirme Başkanlığı komisyonlar tarafından yeniden kontrol edilmesi ve uygun şartları sağlamayan iş yerlerine beceri eğitimi için öğrenci gönderilmemesi talimatı verilmiştir.
2024 yılı Temmuz ayı itibariyle Mesleki Eğitim Merkezi Programı kapsamında öğrenci kaydı bulunan işletme sayısı 113.197'dir. İşletmelerin iş güvenliği uzmanı ve iş yeri hekimi bulundurma yükümlülüğü 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleriyle tanımlanmıştır. Ayrıca 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile ilgili diğer mevzuat hükümlerine göre beceri eğitimi yapılacak işletmelerin beceri eğitimi kapsamında iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme şartı bulunmamaktadır.