Son 1 yılda işten çıkarılan işçilerle ilgili çeşitli verilere ilişkin
Kaynak göster
Cem Avşar (DEVA Partisi), 2 Eylül 2024 tarihinde 7/15804 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 476 gün sonra, 22 Aralık 2025).
Cem Avşar (DEVA Partisi, Tekirdağ). “Son 1 yılda işten çıkarılan işçilerle ilgili çeşitli verilere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/15804, 2 Eylül 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-15804-son-1-yilda-isten-cikarilan-iscilerle-ilgili-cesitli-verilere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4bfe8554-8893-4c8b-addd-0191b6f0e269
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 476 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sayın Vedat Işıkhan tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 02.09.2024 in AVŞAR
Anayasa'da çalışma hakkı ve iş güvencesi aşağıdaki maddelerde düzenlenmiştir. Şöyle ki; Madde 49 — Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. "Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır."
Madde 50 — Kimse, yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz. "Küçükler ve kadınlar ile bedeni ve ruhi yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından özel olarak korunurlar."
Gerekçenin tamamını göster (13 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Madde 51 — "Çalışanlar ve işverenler, üyelerinin çalışma ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklarına sahiptir. Hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaz."
Madde 54 — "Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında, uyuşmazlık çıkması halinde işçiler grev hakkına sahiptirler."
Madde 55 — Ücret emeğin karşılığıdır. "Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır. Asgari ücretin tespitinde çalışanların geçim şartları ile ülkenin ekonomik durumu da göz önünde bulundurulur."
Bu Anayasa hükümleri, 4857 sayılı iş kanun ile ilgili yönetmeliklerde düzenlenmiş ve böylece çalışma hakkı ve iş güvencesi anayasal güvence altına alınmıştır.
Ülkemizde yaklaşık toplam çalışanların yarısı 17002 lira ile asgari ücretli olduğu, TÜRK-İŞ Ağustos ayı açlık sınırının 19 bin 271 lira, yoksulluk sınırının 62 bin 772 lira, enflasyonun TÜİK tarafından bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 69,80 olarak açıklandığı bu dönemde, asgari ücrete enflasyon oranında dahi ara zam yapılmamıştır. Hal böyleyken, bu durumdan çalışanlar, özellikle de güvencesiz çalışan işçi kesimi çok daha ağır etkilenmiştir. Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA
15toy
Doğal sonuç olarak, kamuoyunda çokça tartışılan ve basında sürekli yer alan; gerekçesiz ve tazminatsız işten çıkarma, kötü koşullarda çalıştırma, enflasyon ve hayat pahalılığına karşı özlük haklarında iyileştirme yapılmamasına karşın grev yapma, emek sömürüsüne karşı iş yavaşlatma ve bırakma gibi birçok eylem ortaya çıkmıştır. Bu durum karşısında sendikalar harekete geçmiş, ortak açıklamalar yapmış ve bazı sendikalar miting yapma kararı almıştır.
Buna rağmen Sayın Bakan Işıkhan açıklamalarda bulunmuş ve şu ifadeleri kullanmıştır; "Asgari ücrette herhangi bir artış olamayacak. Geçen aralık ayında da biz bunu ifade ettik. Göstergeler de çok olumlu geliyor. İnşallah Aralık ayında asgari ücreti belirlemek üzere bir araya geleceğiz."
Yine Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Şimşek'te dünyanın 5. en büyük enflasyonuna sahip olduğumuzu unutarak: "Gelişmekte olan ülkeler arasında en yüksek asgari ücret bizde", şeklinde beyanda bulunmuştur.
Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere çalışanın temel ücret politikasının dayandırıldığı asgari ücrette bu yıl herhangi bir iyileştirme olmayacaktır.
Bununla birlikte bir o kadar önemli olan bir başka konu çalışanların iş sağlığı ve güvenliği meselesidir. İSİG Meclisi verilerine göre 2024 yılının ilk altı ayında en az 878 işçi hayatını kaybetmiştir. MESEM, mevsimlik tarım, kaçak madenler, fabrikalar, büyük inşaat projelerinde Temmuz ayında en az 144 işçi hayatını kaybetmiştir. Dört yıl önce yüzde 16.2 olan çocuk işçi oranı, 2023 yılı itibariyle yüzde 21.1'e çıkmıştır. Yıllık ortalama 67 çocuk iş kazalarında hayatını kaybederken 2024'ün ilk 7 ayında bu sayı en az 45 olmuştur.
Bu bağlamda;
I. Ülkemizde son 1 yılda toplu işten çıkarma, iş bırakma, grev, protesto vb. kaç eylem meydana gelmiştir? Bu olaylar karşısında ilgili düzenleyici ve denetleyici bakanlık sıfatıyla taraflarla bir görüşme gerçekleştirilmiş midir? İşçi ve işveren sendikalarının görüşlerine başvurulmuş mudur? Talepler hususunda gerekli bilgiler alınmış mıdır? Söz konusu talepleri karşılama konusunda bir girişimde bulunulmuş mudur?
SORULAR
Ülke genelinde son 1 yılda kaç çalışan işten çıkarılmıştır? Çıkarılma gerekçeleri nelerdir? Bu işlem hangi mevzuat hükümlerine dayanılarak yapılmıştır? Söz konusu kişilere kıdem tazminatı, ihbar süresi ve yeni iş arama zamanı tanınmış mıdır? Bu yasal hakların tanınmaması sebebiyle yargıya intikal eden kaç vaka bulunmaktadır?
Anayasal bir hak olduğu halde sendika üyeliği veya üye olma girişimi sebebiyle işten çıkarılan çalışan var mıdır? Bu hususta tarafınıza ulaşan bir talep veya şikâyet bulunmakta mıdır? Şayet varsa konuyu düzeltmek ve mağduriyeti gidermek bakımından bir çalışmada bulundunuz mu?
Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA
ASYOY Yerel Yönetimler ve Şehircilik Politikaları Başkanı
İşçi işveren arası yaşanan anlaşmazlıkları çözmek üzere kurulan bir arabuluculuk sistemi var mıdır? Varsa çalışma usulü nedir? Bu güne kadar bu sistemle kaç uyuşmazlık çözülmüştür?
Anayasanın, "Asgari ücretin tespitinde çalışanların geçim şartları ile ülkenin ekonomik durumu da göz önünde bulundurulur." hükmü gereği ülkemizdeki enflasyon, açlık ve yoksulluk sınırı rakamları karşısında çalışanı korumak bakımından bir planınız var mıdır? Yeni asgari ücreti belirleme dönemine —yılsonu- kadar ara formül olması anlamında geçici bir çalışma yapmayı düşünüyor musunuz?
İş sağlığı ve güvenliğinin taşıdığı hayati önem göz önüne alınarak Bakanlığınızın konuyla ilgili düzenleyici ve denetleyici fonksiyonu gereği kamu veya özel sektörde ilgili yönetmelik hükümlerine göre iş sağlığı ve güvenliği nasıl sağlanmaktadır? Denetimler ne sıklıkta yapılmaktadır? Bu hususta bir takip ve kontrol mekanizmanız bulunmakta mıdır?
Ülkemizde çocuk işçi sayısı kaçtır? Bu durumun kök sebepleri nelerdir? Ön alıcı tedbir bakımından diğer ilgili paydaş kurumlarla işbirliğiniz var mıdır? Şayet yoksa bu hususta ortak bir çalışma yapmayı düşünüyor musunuz?
Kötü yaşam koşullarında barınan ve emeklerinin karşılığını alamayan mevsimlik işçilerin hak ve menfaatlerini güvence altına almaya yönelik bir çalışmanız var mıdır? Bu hususta yeni bir yasal düzenleme yapmayı düşünüyor musunuz?
Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
6.K42 İlgi (o : 06.09.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1490935 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile Tekirdağ Milletvekili Sayın Cem AVŞAR tarafından yöneltilen 7/15804 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"Sendikal örgütlenme hakkı, işçilere, işverenlere ve kamu görevlilerine tanınan anayasal bir haktır. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda sendikaya üye olmanın serbest olduğu ve hiç kimsenin sendikaya üye olmaya veya olmamaya zorlanamayacağı, işçi veya işverenin sendikalaşma hakkı ve sendika özgürlüğü ile ilgili hükümleri belirtilmiştir. Anılan hükümlere uyulmaması durumunda, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda, 4857 sayılı İş Kanununda ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda çeşitli yaptırımlar öngörülmüştür.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun amacı; işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemek olup, ilgili Kanun; kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanmaktadır.
Kanun kapsamında tüm işverenlerin; mesleki risklerin önlemesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbiri alması, iş sağlığı ve güvenliği açısından gerekli organizasyonu yapması, gerekli araç ve gereçleri sağlaması, sağlık ve güvenlik tedbirlerini değişen şartlara uygun hale getirmesi, risk değerlendirmesini gerçekleştirmesi, çalışanları sağlık gözetiminden geçirmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapması gerekmektedir.
Bununla birlikte, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun hükümlerinin uygulanmasının izlenmesi ve teftişi, iş sağlığı ve güvenliği yönünden teftiş yapmaya yetkili Bakanlık iş müfettişlerince yapılmakta olup işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde uygulanacak idari para cezaları ve uygulamalarına yönelik hususlar Kanunun 26 ncı maddesinde düzenlenmiştir.
Öte yandan, kayıt dışı istihdamla mücadele konusunda ülkemizde toplumun tüm kesimlerinin sürece dahil edildiği bir mücadele yürütülmektedir. Hazırlanan 'Bilgilendirme ve Rehberlik Programı' kapsamında mevsimlik tarım işçilerinin sosyal güvenliklerinin sağlanması amacıyla Mevsimlik Gezici Tarım İşçilerinin Çalışma ve Sosyal Hayatlarının İyileştirilmesi Projesi (METİP) kapsamında 18 il ve 28 alanda kurulan sosyal çadırlarda sosyal güvenlik hak ve yükümlülükleri konularında bilgilendirme faaliyetleri gerçekleştirilmektedir.
"Mevsimlik Tarım İşçileri Projesi (METİP-2)' kapsamında, mevsimlik tarım işçileri ve ailelerinin çalışma ve yaşam koşullarının iyileştirilmesi, mevsimlik gezici geçici tarım işlerinde çocukların çalışmasının önlenmesi ve eğitime ulaşımlarının artırılmasına yönelik önemli tedbirler alınmakta, çocukların eğitime ve sosyal faaliyetlere yönlendirilmeleri sağlanmaktadır.
Ayrıca, çocuk işgücüne ilişkin araştırmalara ilişkin veriler Türkiye İş internet sayfasında (www.tuik.gov.ir) yayımlanmaktadır."
Prof. Dr. Vedat IŞIKHAN
Bakan Çankaya / ANKARA Tel:(312) 296 — 71 68