2024 yılı tarımsal destek ödemelerine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 56 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 46 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)HALILARIN EŞİTLİK VE DEMOKRASİ PARTİSİ GRUP BAŞKANLIĞI
X Vm O No amaaan
Gerekçenin tamamını göster (12 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Tarih :()...... EN , 1 3 877
Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
2024 yılında yapılacak bitkisel üretime yönelik desteklemeler ile diğer bazı tarımsal desteklemelere ilişkin hususları kapsayan karar Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
Ancak, artan girdi maliyetleri karşısında üretim yapamaz hale gelen çiftçilerin dört gözle beklediği 2024 yılı tarım destekleri, açıklanan rakamlarla yine büyük bir hayal kırıklığı yaratmıştır. Açıklanan kararla mazot, gübre, tohum ve prim desteklerindeki yetersizlikler, çiftçiler açısından üretimi imkânsız hale getirmiştir. Artan girdi maliyetleri ve enflasyon koşullarını görmeyen fiyat politikası yüzünden ektiği her üründen zarar eden çiftçiler borçlarını nasıl ödeyeceğini kara kara düşünürken, umudunu açıklanacak destekleme oranlarına bağlamışken açıklanan söz konusu rakamlarla adeta ikinci bir yıkımı yaşamışlardır.
Açıklanan tarımsal destekleme kararında;
Arpa, aspir, buğday, çavdar, tritikale, kuru fasulye ve yulafta 2023 yılında 149 TL olan destek yüzde 24 artışla 185 TL olmuştur. e Dane mısır, fındık, kuru soğan, yeşil çay ve zeytin için 2023'te 107 lira olan destek yüzde 28'lik artışla 138 TL olmuştur. e Mercimek ve nohutta ise 2023 yılında 124 TL olan destek yüzde 27 artışla 158 TL olmuştur. e Çeltikiçin362TL, kütlü pamuk için 472 TL, soya için 267 TL, yağlı ayçiçeği ve kanola için 206 TL, yem bitkileri için 165 TI mazot ve gübre desteği verileceği duyurulmuştur.
Girdi maliyetlerinde yüzde 100"ün üzerinde yaşanan artışlar karşısında destekleme oranlarında yüzde 20 ile 30 arasında yapılan artışlar çiftçileri adeta çıkmaza sokmuştur.
Mazot ve gübre desteklerinde geçen yıla göre bir artış yapılmış olsa da çiftçiler bu artışın maliyetlerdeki büyük artışları karşılamayacağını belirtmektedir. Tarımın en önemli girdileri arasında yer alan mazot ve gübre giderleri yüzde 400 civarında artmışken, açıklanan destekleme oranları beklentilerin ve maliyetin çok çok altında kalmıştır.
Fındık ve pamuk üreticileri de açıklanan tarım desteklerinde büyük bir hüsran yaşamıştır. Fındıkta en son 2014 yılında 170 lira olarak açıklanan alan bazlı destek 11 yıldır aynı seviyede 1SZH kalmış, o tarihten beri değişmemiş ve 2024 yılı için de bu destek artırılmamıştır. 17 ürün arasında fark ödemesi (prim) artmayan tek ürün ise pamuk olmuştur.
Açıklanan kârarda açığa çıkan bir diğer olumsuz gelişme ise geçer yıl birçok üründe çiftçilere verilen sertifikalı tohum kullanım desteğinin kaldırılmış olmasıdır. Sertifikalı tohum desteğinin kaldırılması, çiftçilerin daha yüksek maliyetlerle karşilaşmasına ve verim düşüşüne neden olacaktır.
Ayrıca Bakanlığınız üretim planlaması çerçevesinde desteklerin 3 yıllık olarak açıklanacağını duyurmuştu. Ancak Resmi gazetede yayınlanan karar ile açıklanan desteklerin, sadece 1 yıllık olarak belirlendiği ortaya çıkmıştır. Yeni tarım desteklerinin yalnızca 1 yıllık olarak açıklanması, üreticilerin gelecek yılları planlama konusunda büyük belirsizlikler yaşamasına yol açmıştır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Resmi Gazete yayımlanan 2024 yılı bitkisel ve tarımsal destekleme oranları hangi kriter ve esaslar üzerinden belirlenmiştir?
2024 yılı tarımsal destekleme oranları belirlenirken artan tarımsal girdi maliyetleri neden göz önünde bulundurulmamıştır?
Açıklanan destekleme oranları, bu yıl neredeyse ektiği her üründen zarar eden ve borç batağında olan çiftçilerin tarımsal üretimi açısından sürdürülebilir oranlar mıdır?
Artan girdi maliyetleri ve enflasyon koşullarını görmeyen fiyat politikaları nedeniyle üretim yapamaz hale gelen çiftçilerin ülkenin dört bir yanında eylemleri devam ederken, açıklanan destekleme oranlarının çiftçilerde yaratacağı yıkıma dair Bakanlığınızın görüşü nedir?
Açıklanan destekleme kararında her geçen gün daha da zorlânan pamuk üreticisine fark(prim) ödemesinin yapılmamasının gerekçesi nedir?
En son 2014 yılında 170 lira olarak açıklanan alan bazlı destekleme oranı tam 11 yıldır aynı seviyede kalan Fındık üreticisine sürekli artan enflasyona rağmen, tarımsal desteğin artırılmamasının gerekçesi nedir?
Üretim koşulları her geçen gün zorlaşan ve çalıştıkça yoksullaşan çiftçilere verilen sertifikalı tohum kullanım desteğinin kaldırılmasının gerekçesi nedir? Bu kararın zaten artan girdi maliyetleri altında ezilen çiftçileri nasıl bir çıkmaza sürükleyeceği öngörülememiş midir?
Bakanlığınız üretim planlaması çerçevesinde desteklerin 3 yıllık olarak açıklanacağını duyurmasına rağmen, Resmi Gazete açıklanan kararla desteklemelerin 1 yıllık olarak belirlenmesinin gerekçesi nedir? Bu durumun mevcut enflasyon koşullarında çiftçilerin gelecek yıllara dair üretim planlamasını olumsuz etkileyeceği öngörülmemiş midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde tarımsal üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı artırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesine yönelik çiftçilere tarımsal desteklemeler verilmekte ve projeler yürütülmektedir.
Değişen ulusal ve uluslararası koşullara göre destekleme programlarında yapılacak düzenlemeler, destekleme programlarının esasları ve araçları, bunların bütçe ödenek ihtiyaçları 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun amir hükümleri çerçevesinde belirlenmekte ve destekleme uygulamaları Bakanlığımız tarafından yürütülmektedir.
Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir.
8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlaması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.
Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir.
Bu Cumhurbaşkanı Kararı ile;
İlk defa bitkisel üretim destekleri 3 yıllık ve üretim döneminden önce açıklanmıştır. Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, bitkisel üretim yapan Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı tüm üreticilerimizin destek alması sağlanmıştır. e Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilecektir.
• e Sukısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanacaktır. e Kamukuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek alacaktır.
Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir. e Çiftçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin getirdiği birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilecektir.
Temel destek ve planlı üretim desteği ile planlama kapsamındaki ürünlere belirlenen havzalarda ekim yapıldığı takdirde kullanılan mazotun tamamı, gübrenin ise yarısı nakdi olarak verilecektir. Bununla birlikte, su kısıtı olan yerlerde yine belirlenen şartlara uygun üretim yapan üreticilerimizin kullandığı mazot ve gübrenin tamamı nakdi olarak verilecektir.
Verim ve kaliteyi artırmak için sertifikalı tohum kullanım, sertifikalı/standart fidan kullanım, organik tarım, iyi tarım uygulamaları, katı organik-organomineral gübre destekleri verilmeye devam edilecektir.
2024 Yılında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı 24.08.2024 tarihli ve 32642 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Söz konusu Karar kapsamında fındık üreticileri; fındık alan bazlı gelir desteği, mazot ve gübre desteği, organik-organomineral gübre desteği, organik tarım desteği ve iyi tarım uygulamaları desteğinden yararlanmaktadır.
Bitkisel üretim yeni destekleme modelinde ise ruhsatlı fındık alanlarındaki 2025 yılı fındık ürününe 366 TI/da temel destek ödenecek olup verim ve kaliteyi artırmak için sertifikalı/standart fidan kullanım, organik tarım, iyi tarım uygulamaları, katı organikorganomineral gübre destekleri artırılarak verilmeye devam edilecektir.
Ayrıca ilgili Cumhurbaşkanı Kararı'nda "Bitkisel üretimin desteklenmesi" başlığı altında yer alan 2'nci maddesinin, dokuzuncu fıkrasında fark ödemesi desteklemeleri kapsamında; kütlü pamuk ürününü üreterek satışı gerçekleştiren üreticilerimize 160 krş/kg destekleme ödemesi yapılacaktır. Bu üreticilerimize ayrıca 472 TL/da mazot gübre desteği de ödenecektir.
Üreticilerimize 2024 yılı için verilecek sertifikalı tohum kullanım desteği bir yıl önce, 7613 sayılı "2023 Yılında Yapılacak Tarımsal Desteklemeler ve 2024 yılında Uygulanacak Sertifikalı Tohum Kullanım Desteğine İlişkin Karar" ile açıklandığı için 2024 yılı tarımsal destek Kararında yer almamıştır. 2024 yılı sertifikalı tohum kullanım desteği ödemeleri 2024 yılı içerisinde yapılacaktır.
24.08. 2024 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı 2024 üretim yılına ait destekleme Kararı olup üretim planlaması kapsamında "2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Karar" ile 2025 yılı için destek katsayısı değeri dekara 244 TL olarak belirlenmiştir. Bir sonraki yıl için temel girdi (mazot ve gübre) maliyetleri dikkate alınarak söz konusu katsayı değerinde güncelleme yapılacaktır.
İbrahim YUMAKLIBakan