Yaban hayvanlarının korunmasına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 55 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 51 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 1
Biyolojik çeşitliliğin devamlılığını sağlayan, ekosistemlerin işleyişini anlamamıza ve doğal süreçleri incelememize katkıda bulunan yabani bitki ve hayvan türleri, dünyamızın önemli bir parçasıdır ve korunması gereken değerli bir mirastır. Ekosistemin korunması için av ve avcı dengesi, diğer bir değişle, koruma ve avlanma dengesi, yabani bitki ve hayvan türlerinin korunmasının önemli bir bileşenidir. Bazı türlerin popülasyonu Yaban Hayatı Yönetimi denen, denetimli ve bilimsel temele dayalı avcılıkla kontrol edilebilir ve ekosistemin dengesi korunabilir. Ancak, bu sürece bilimsel temellere dayanmayan verilerle yapılan müdahaleler, bazı nesli tükenmekte olan türlerin yok olma tehdidi altına girmesine neden olmaktadır.
Yabani bitki ve hayvan türlerinin korunması ve avcılığın sürdürülebilirliği arasındaki dengeyi sağlamak için nitelikli yöntemler ve güvenilir bilimsel verilere dayalı envanter çalışmaları önemlidir. Bu çalışmalar, nesli tükenme tehlikesi altındaki türlerin belirlenmesi, popülasyonlarının izlenmesi, yaşam alanı kaybı ve diğer tehditlerin değerlendirilmesi gibi konuları kapsamalıdır. Nitelikli ve güvenilir verilere dayanarak yapılacak doğru analizler, av kararlarının bilimsel temellere uygun şekilde alınmasını sağlayacaktır.
Tarım ve Orman Bakanlığı, ekolojik dengeyi korumak ve sürdürülebilir avcılığı sağlamak gerekçesiyle bazı hayvan türlerini ava açabilmektedir. Ancak Bakanlığın elindeki, nesli tükenme tehdidi altında olan hayvanlarla ilgili nitelikli veri ve envanter çalışmalarının yeterli olmadığı bilinmektedir. Yerel mahkemeler ve Danıştay tarafından bu veri eksiklikleri gerekçe gösterilerek, av ihalelerinin iptal edildiği bilinmektedir. Ancak yargı kararlarına rağmen Bakanlık, aldığı av kararlarında aynı yanlışları yapmakta ısrar etmekte ve hukuka aykırı yeni durumların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu durum, milli değerimiz olan ve nesli tükenmekte olan hayvan türlerinin devamlılığını tehlikeye sokmaktadır.
Bu bağlamda,
SORULAR
Mahkeme kararları ile Tarım ve Orman Bakanlığının elinde yabanda yaşayan hayvanların sayısına dair bilimsel metotlarla tespit edilmiş nitelikli veri ve envanter olmadığı saptanmıştır. Bu karalar ışığında, envanter eksikliğinden kaynaklanan sorunların tespiti ve yeni sorunların önlenmesi için ne tür çalışmalar yapılmaktadır?
Tarım ve Orman Bakanlığı, yabanda yaşayan hayvanların sayısının tespiti için uzman bilim insanlarından veya araştırma kuruluşlarından yardım almaktadır mıdır? Alınmakta ise, bu uzman kişiler kimlerden oluşmaktadır? Söz konusu kurumlar ve kuruluşlar hangileridir?
Yabanda yaşayan hayvanların sayısının doğru bir şekilde belirlenmesi, doğal yaşam alanlarının korunması ve bu sürecin sürdürülebilir yönetimi için stratejik hedefleriniz bulunmakta mıdır? Varsa bu hedefler nelerdir?
Ülkemizin ihtirazi kayıt ile kabul ettiği, Avrupa'nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi'nin (Bern Sözleşmesi) 9. Maddesi"nde belirtilen Daimi Komite'ye rapor verme yükümlülüğü yerine getirilmekte midir? Eğer rapor veriliyorsa, mahkeme kararlarında Tarım ve Orman Bakanlığının bilimsel metotlarla belirlenen envanter kayıtlarının bulunmadığı ifade edildiğine göre, bu raporların içeriğinde yer alan verilerin doğruluğu nasıl tespit edilmektedir? Bu amaçla hangi kaynaklardan yararlanılmaktadır?
Her yıl artan orman yangınları, seller gibi doğal afetler de göz önünde bulundurulduğunda; koruma altına alınmamış ve Av Turizmi Uygulama Talimatı, Av Turizmi Uygulama Talimatı Ek Kararı ve Merkez Av Komisyonu Kararı'nda yer alan türlerden, sonradan Türkiye'de nesli tükenme tehdidi altına giren ve koruma altına alınması gereken türlerin tespiti yapılmakta mıdır? Yapılmakta ise hangi yöntem izlenmektedir?
Nesli tükenme tehlikesi altında olan bir hayvanı öldüren kişiler hakkında yapılan adli işlemlerin sayısı kaçtır? Ve bu kişilerin kaçı ceza almıştır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizdeki yaban hayvanlarının envanteri yürürlükteki mevzuat çerçevesinde yapılmaktadır. Uluslararası litaretür kapsamında yaban hayvanları türlerine uygun envanter tekniklerinden Gözlek metodu ve Sürek-Bek metodu uygulanmakta, ayrıca gelişen teknolojinin imkanları (fotokapan - drone vb.) kullanılmaktadır.
Ayrıca üniversitelerimizin ilgili bölümlerinde yaban hayatı envanteri ile ilgili kullanılan teknikler ders olarak anlatılmaktadır.
Bakanlığımızca yabanda yaşayan hayvanların sayısının tespiti için kullanılacak envanter tekniklerin belirlenmesinde uzman bilim insanlarından destek alınmıştır. Belirlenen tekniklere uygun olarak Bakanlığımızca envanter çalışmaları düzenli olarak yapılmaktadır. Üniversitelerimizin bilim insanları tarafından ihtiyaç duyulması halinde elde edilen envanter verileri değerlendirilmektedir.
Bu bağlamda yaban hayvanlarının envanterinden kaynaklanan sorun bulunmamaktadır.
Sürdürülebilir av ve yaban hayatı yönetimi için; av ve yaban hayvanlarının doğal yaşam ortamları ile birlikte korunması, geliştirilmesi, avlanmalarının kontrol altına alınması, avcılığın düzenlenmesi ve av kaynakları milli ekonomi açısından faydalı olacak şekilde değerlendirilmektedir.
Ülkemizde flora ve fauna yönünden önemli olan alanların yaşam alanları ile birlikte korunması ve devamlılığın sağlanması amacıyla ilgili mevzuata göre koruma statüsü bulunan alanlar ilan edilmektedir. 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu kapsamında av ve yaban hayvanları ile birlikte bunların yaşama ortamlarını korumak amacıyla yaban hayatı koruma ve yaban hayatı geliştirme sahaları tesis ve ilan edilmektedir. Özel kanunlara göre korunan alan ilan edilen alanlarda av yasaklamaktadır.
Nesli Tehlike Altında Türlerle İlgili Bern Sözleşmesinin 6'ncı maddesi taraf ülkelerin sözleşmenin Ek I'de bulunan türler için kesin koruma zorunluluğu getirmesi hükmünü ortaya koymakta birlikte Sözleşmenin 9'ncu maddesinde ise bunlara dair istisnai uygulamaların yapılabileceği ifade edilmektedir. Bu durumlar beş başlık altında toplanmaktadır: e Flora ve faunanın korunması için, e Tarımürünlerine, evcil sürülere, ormanlara, balıkçılığa, su kaynakları ve diğer mülkiyet haklarına gelebilecek ciddi zararları önlemek için, e Halk sağlığı ve güvenliği, hava güvenliği ve diğer önemli kamu yararı durumlarında, e Araştırma ve eğitim, yeniden popülasyon oluşturma, yeniden yerleştirme ve üretim çalışmalarında kullanılmak üzere,
"e Katı izleme koşulları altında, seçici bir şekilde ve belirli bir limit dahilinde, bazı yaban hayvanlarının ve bitkilerin makul oranda doğadan alınması için istisna getirilir.
4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu, ülkemizdeki av ve yaban hayvanlarının belirlenmesi ve nesilleri tehlike altında olanların koruma altına alınmasını hüküm altına almıştır. Mezkur kanunun © ncü maddesi birinci fıkrası "Yaban hayvanı türleri içinde yer alan ve Bakanlıkça belirlenen av hayvanlarından, korunması gerekenler Merkez Av Komisyonunca, av hayvanlarının dışında kalan yaban hayvanları ile diğer türler gerektiğinde ilgili kuruluşların uygun görüşleri alınarak Bakanlıkça koruma altına alınır. Bu karar Resmi Gazetede yayımlanır." hükmü kapsamında Bakanlığımız yöneticileri ve üniversite öğretim üyelerinden TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı oluşan 11 kişilik "Av ve Yaban Hayatı Bilim Kurulu" belirlenmiştir. Kurul tarafından belirlenen Yaban Hayvanları Listesi 10.08.2022 tarihli ve 31919 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
Resmi Gazete'de yayımlanan Yaban Hayvanları Listesine göre, ülkemizdeki yaban hayvanı tür sayısı 785 olarak belirlenmiştir. Bunlardan 154 türün memeli, 490 türün kuş ve 141 türün sürüngen olduğu kayıt altına alınmıştır. Yaban hayvanı türleri içinde memeli hayvanlardan 123, kuşlardan 386 ve sürüngenlerden 141 olmak üzere toplam 650 tür Bakanlığımızca koruma altına alınmıştır. 10 memeli ve 100 kuş olmak üzere toplam 110 tür av hayvanı olarak belirlenmiş, bu türlerden ise Merkez Av Komisyonunca 31 kuş türü ve 5 memeli hayvanın avına izin verilmiştir.
4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu kapsamında idari yaptırımlar (idari para cezası ve tazminat ) uygulanmaktadır. 2022 yılında koruma altındaki yaban hayvanlarının avlanmasına muhalefetten 509 kişiye 479.839 TL idari para cezası ve 38 milyon 227 bin TL tazminat cezası uygulanmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan