Kahverengi kokarca böceğinin fındık üretimine verdiği zarara ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98 inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96 ncı maddeleri gereğince Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak İYİ Parti Ekonomi Politikaları Başkanı TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Üyesi cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.

Yaklaşık 500 bin ailenin geçimini sağladığı ve 2 milyar doları bulan ihracat değeri ile Türkiye'nin en önemli tarım ürünleri arasında yer alan fındığın geleceği tehlikededir. 2017 yılında Doğu Karadeniz'de görülen, hızlı üreme gücü, yayılma kapasitesi ve yüksek zarar vericiliğiyle fındık başta olma üzere tüm meyve ve sebzelere zarar veren kahverengi kokarca böceği, bu sene de mahsulü tarumar etmiştir.

Tarım ve Orman Bakanlığına, 29.09.2023 tarihli ve 654 sayılı verdiğimiz soru önergesinde, bu zararlının verdiği ve vereceği tahribattan bahsetmiş, hükümet yetkililerini uyarmıştık. 2024 yılı hasatında gördük ki uyarılarımız dikkate alınmamış, Türk çifiçisi yine görmezden gelinmiştir. Üreticiler, fiyatı 130 TL açıklanan mahsullerini, kâhverengi kokarca böceğinin zararı sonrası 30-40 TLye satmıştır. Haşerenin hiç zarar vermediği, en kaliteli fındık bile 100 TL civarına satılmış, çiftçimiz mağdur olmuştur.

Her üretici kendi bahçesini ilaçlasa bile, Bakanlık eliyle toplu bir mücadele gerçekleştirilmediği için çabalar sonuçsuz kalmıştır. Tarım ilaçlarına fahiş zamlar gelmiş, fiyatları dört kat artmış fakat bu artışlara herhangi bir müdahalede bulunulmamış, çiftçilerimiz yine yalnız bırakılmıştır.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Kahverengi kokarca ülkemizde ilk kez tespit edildiğinde, yayılmaması ve yok edilmesi adına etkili bir önlem alınmış mıdır? Alınmışsa bu önlemler nelerdir?

2. Son dönemde fiyatları dört kat artan tarım ilaçlarına ilişkin herhangi bir denetleme yapılmış mıdır? Yapılmışsa ne gibi yaptırımlar uygulanmıştır? Yapılmamışsa neden fahiş fiyatlarla mücadele edilmemiştir? Bu tarım ilaçları neden makul fiyattan üreticilerimize ulaştırılmamaktadır? Bakanlık eliyle toplu bir ilaçlama düşünülmekte midir? İlaç desteği ile ilgili bir çalışma başlatılmış mıdır? Başlatıldıysa bu çalışma hangi aşamadadır?

3. Kahverengi kokarcanın ülkemize girmesinden bu yana fındık üretimine ve üreticisine verdiği zarar ne kadardır? Bu zarar karşılanmış mıdır? Zarar karşılanmadıysa bununla ilgili bir çalışma yürütülmekte midir?

4. Kahverengi kokarca ile mücadele kapsamında sahada ekipler çalışmakta mıdır? Ekipler görevlendirildiyse ne tip çalışmalar yapmaktadırlar?

5. Uzun vadede etkili olacak olan, kahverengi kokarca böceğiyle biyolojik mücadelede önemli rol oynayan samuray arıları kolonileri kurulmuş mudur? Kurulduysa bölgelere kaç kovan samuray arısı salınmıştır?

6. Üreticilerimiz ve çiftçilerimiz kokarca ile mücadele hususunda bilgilendirilmekte midir? Bu bilgilendirmenin kapsamı nedir?

7. TMOfindık alımı konusunda neden istekli değildir? Çiftçilerimiz için çok uzun olan 45 günlük vade süresi neden kısaltılmamaktadır? Bu vade kısaltılmadığı zaman üreticilerin mallarını esnafa satmak zorunda kaldığı tespit edilememiş midir? Vade süresinin kısaltılmasıyla ilgili bir çalışma var mıdır? Çalışma yoksa çiftçilerimiz neden piyasanın insafına bırakılmaktadır?

8. Bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da fındık üreticisini yalnız mı bırakacaksınız?

9. Eğer yalnız bırakmayacaksanız kahverengi kokarca zararlısına karşı ne tür bir önlem almayı düşünüyorsunuz?