Son 5 yılda erişime engellenen web siteleri ve sosyal medya içeriklerine ilişkin

Tüm dünyada kabul gören saygın düşünce kuruluşlarından Freedom House'un son güncel raporuna göre Türkiye 2022 yılında da yine interneti özgür olmayan ülkeler kategorisinde yer almıştır.

Türkiye'deki erişim engellemelerine ilişkin rakamsal resmi istatistikler BTK tarafından kamuoyu ile şeffaf bir şekilde paylaşılmamaktadır. Bununla birlikte ülkemizde internet sansürleri ve erişim engellemeleri üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan İfade Özgürlüğü Derneği'nin 2022 yılında yayınladığı rapora göre; 2021 sonu itibarıyla Türkiye'den 574.798 web sitesi 789 farklı kurum (mahkemeler ve yetkili kurumlar) tarafından verilen 504.700 farklı kararla hüküm ve yetkilere istinaden erişim engellenmiştir. Dahası, Engelli Web 2021 raporlama çalışması kapsamında tespit edildiği kadarı ile 2021 sonu itibarı ile 150.000 URL adresine, 8.350 Twitter hesabına, 55.500 tweete, 13.500 YouTube videosuna, 9.500 Facebook içeriğine ve 9.000 Instagram içeriğine de 5651 sayılı Kanun ve diğer hükümlere istinaden yaptırım uygulanmıştır.

Engelli Web projesi kapsamında 2021 yılı içinde tespit edildiği kadarıyla Türkiye'den toplam 107.706 alan adı erişime engellenmiştir. Bu engellemelerin çoğunluğu (9091'1), 98.044 alan adı ile BTK Başkanı tarafından 5651 sayılı Kanun'un 8. maddesi kapsamında erişime engellenmiştir. 5.834 alan adına hakimlik, savcılık ve mahkeme kararlarıyla, 2.143 alan adına Sermaye Piyasası Kurulu tarafından, 657 alan adına Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından, 471 alan adına Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı (Tarım ve Orman Bakanlığı) tarafından, 431 alan adına Spor Toto Teşkilat Başkanlığı tarafından, 110 alan adına Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından, 12 alan adına Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından, 2 alan adına Türkiye Jokey Kulübü (TJK) tarafından ve 2 alan adına Erişim Sağlayıcıları Birliği tarafından erişimin engellendiği tespit edilmiştir.

Örneğin; yine erişim engellemeleri kapsamında ele alınması gereken başlıklardan biri de "unutulma hakkı'dır. Söz konusu hak bugün Türkiye'de muhalif basını susturma aracına, vatandaşlardan ziyade siyasetçiler için bir koruma kalkanına dönüşmüştür. Kişilik hakkı ihlali gerekçesiyle, vatandaşın kamusal figürlere ilişkin haber alma hakkı engellenmektedir.

Öte yandan, geçmiş dönemdeki internet yasakları ve internete yönelik yasal düzenlemeler AKP iktidarının sansür politikalarını gözler önüne sermektedir. 2020 yılında yürürlüğe giren sosyal medya düzenlemesi, ardından 2022 yılında kamuoyunun, sivil toplumun ve muhalefetin tüm itirazlarına rağmen Meclis'ten geçirilen dezenformasyon yasası sansür ve oto-sansür mekanizmalarını daha da güçlendirmiştir.

Geçmişte Vikipedi'yi, Youtube'yi, Twitter'i yasaklayan AKP iktidarı döneminde özellikle gençlerin kullandığı "eksisozluk" platformuna erişim dahi engellenmiştir. Yine örneğin; özellikle girişimciler tarafından kullanılan PayPal AKP iktidarının politikaları sonucunda 2016 yılından beri Türkiye'de kullanılamamaktadır. Bu çerçevede;